نقش سیاسی ـ نظامی ایلات و طوایف کرمانشاهان در روابط ایران و عثمانی از دورة شاه طهماسب دوم صفوی تا پایان دورة کریم خان زند

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه تاریخ دانشگاه پیام نور

2 کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی دانشگاه خوارزمی تهران

چکیده

روابط ایران و عثمانی در سال‌های 1193-1142ق. روند پر فراز و نشیبی داشت. در این سال‌ها، که با دورة قدرت نادر شاه افشار آغاز می‌شود و با مرگ کریم خان زند پایان می‌پذیرد، روابط دو کشور، بیشتر در جنگ و درگیری گذشت؛ گرچه گاه همچون سال‌های بعد از مرگ نادرشاه تا قدرت گرفتن کریم خان زند با آرامش نسبی همراه بود. ایلات و طوایف کرمانشاهان نیز، به عنوان همسایگان کشور عثمانی و مرزبانان ایران، همواره به نفع حاکمان افشاریه و زندیه وارد جنگ می‌شدند. ایلات و طوایف کرمانشاهان از نظر سیاسی و نظامی در روابط ایران و عثمانی چگونه ایفای نقش می‌کردند؟ ایلات و طوایف کرمانشاهان در زمان جنگ در میان نیروهای ایرانی با دشمن عثمانی می­جنگیدند و نخبگان آنها در زمان صلح به عنوان سفیر از سوی دربار ایران به عثمانی گسیل می‌شدند و در حل مناقشات فی مابین کوشش می‌کردند. روش این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و با استفاده از منابع دست اول کتابخانه­ای و مقالات صورت گرفته است.

کلیدواژه‌ها


استرآبادی، میرزا مهدی خان، 1368، تاریخ جهانگشای نادری، تهران: دنیای کتاب.

_________________، 1387، درّه  نادره، چاپ چهارم، به اهتمام: سید جعفر شهیدی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

]بی نا[، 1376، حدیث نادرشاهی، با تصحیح، تحشیه و تعلیقات: رضا شعبانی، تهران: مؤسسه انتشارات بعثت.

1364، اسناد و مکاتبات تاریخی ایران "دوره افشاریه"، به کوشش: محمد رضا نصیری، گیلان: جهاد دانشگاهی دانشگاه گیلان.

آکس وورثی، مایکل، 1388، شمشیر ایران نادرشاه، ترجمه: محمد حسین آریا، تهران: اساطیر.

آرونوا، م. ر. و ک. ز. اشرافیان، 1352، دولت نادرشاه افشار،چ 2، ترجمه: حمید امین، تهران: شبگیر.

اوتر، ژان، 1363،سفرنامه، ترجمه: علی اقبالی، ]بی جا[: جاویدان.

برن، رهر، 1349، نظام ایالات در دورة صفویه، ترجمه: کیکاوس جهانداری، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب.

پری، .ر. جان، 1368، کریم خان زند،چ 2، ترجمه: علی محمدساکی، تهران: نشرنو.

حزین لاهیچی، محمد علی، 1375، تاریخ و سفرنامة حزین، بهتصحیح: علی دوانی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

دوکلوستر، ا.، 1346، تاریخ نادر شاه: ترجمه: محمدباقر امیرخانی، تبریز: کتابفروشی سروش.

رجایی، غلامعلی، 1386، ایران و کریم خان زند، تهران: نیکتاب.

سایکس، سرپرسی، 1389، تاریخ ایران، ترجمه: محمدتقی فخرداعی گیلانی، تهران: نگاه.

سردادور، ابوتراب، 135، تاریخ نظامی و سیاسی دوران نادرشاه افشار، تهران: چاپخانه ارتش شاهنشاهی.

سلطانی، محمدعلی، 1373، جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان، ج 3، با مقدمه: عبدالحسین نوایی، تهران: نشر سها.

شعبانی، رضا، 1378، مختصر تاریخ ایران در دورة افشاریه و زندیه، تهران: سخن.

_______، 1369، تاریخ اجتماعی ایران در عصر فشاریه، چاپ دوم، ج.1، تهران: نوین.

غفاری کاشانی، ابوالحسن، 1369، گلشن مراد، به اهتمام: غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: زرین.

قدوسی، محمد حسین، 1339، نادرنامه، خراسان: انجمن آثار ملی خراسان.

گلستانه، ابوالحسن بن محمدامین، 1356، مجمل التواریخ، ذیل زین العابدین کوهمره، چاپ سوم، به اهتمام: مدرس رضوی، تهران: دانشگاه تهران.

محمدی کلهر، آیت، 1382، سیری در تاریخ سیاسی کُرد و کُردهای قم، قم: پرسمان.

مدرسی چهاردهی، مرتضی، 1348، "بغداد و بصره در قلمرو شهریار زند"، بررسی­های تاریخی، خرداد تا شهریور، شماره 21- 20.

مروی، محمدکاظم وزیر مرو، 1374، عالم آرای نادری، چاپ سوم،ج 3 و 1، به تصحیح: محمدامین ریاحی، تهران: علمی.

مستوفی، محمد محسن، 1375، زبدة التواریخ، به کوشش: بهروز گودرزی، تهران: دانشگاه تهران.

مینورسکی و دیگران، 1381، ایران در زمان نادرشاه، ترجمه: رشید یاسمی، گردآورنده: علی اصغر عبداللهی، تهران: دنیای کتاب.

ورهرام، غلامرضا، 1385، تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران در عصر زند، تهران: معین.

ویسی قلعه گلینه، فریبرز و آرش قنبری، 1392، "نقش کرمانشاهان در تحولات سیاسی و نظامی دورة نادرشاه"، تاریخنامه خوارزمی، سال اول، زمستان، شماره دوم.

هنوی، جونس، 1365، زندگی نادر شاه، چاپ دوم، ترجمه: اسماعیل دولتشاهی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.