فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

بررسی الگوهای تضاد و همکاری در روابط ایران و ترکیه

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران
2 دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی
چکیده
مقاله حاضر به بررسی روابط دو سویه ایران و جمهوری ترکیه در ادوار تاریخی مختلف می‌پردازد. بحث اصلی این است که ایران و ترکیه دو بازیگر مهم منطقه‌ای با نقش‌ها و درجه تأثیرگذاری متفاوت، اما مکمل یکدیگر در منطقه خاورمیانه هستند که در گذر تحولات تاریخی بر پایه‌های قدرت و نفوذ آن‌ها در منطقه افزوده شده است. البته روابط ایران و ترکیه همراه با تغییراتی که در دوران معاصر در جغرافیای سیاسی خاورمیانه ایجاد شد، با فراز و فرودهای گوناگونی مواجه بوده است.
می‌توان اذعان کرد که روابط ایران و ترکیه، در یک مرور تاریخی از زمان صفویه تاکنون، همواره بر تقابل فرصت طلبی و همکاری و همچنین منازعات و رقابت‌های منطقه‌ای استوار بوده است. علیرغم عدم تجانس سیاسی، فرهنگی و اقتصادی بین دو کشور و وجود مؤلفه‌های واگرا در مناسبات فی مابین، ایران و ترکیه در سیر تاریخی روابط خود به عنوان دو کشور همجوار و دوست، تعاملات و مناسبات فراوانی با یکدیگر داشته و در مقاطعی از تاریخ، زمینه های همکاری و همگرایی در روابط بین ایران و ترکیه نمود بیشتری داشته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Iran-Turkey Political Relations, 1919-1925

نویسندگان English

Behrouz Mokhtari 1
hamidreza Montazeri 2
1 Ph.D. Student of International Relations, Islamic Azad University, Science and Research Branch of Tehran
2 PhD Student in International Relations, Allameh Tabatabaei University
چکیده English

After the First World War, Iran and the Ottomans were afflicted with vast internal problems and external threats. International great powers’ intentions of redefining the political map of the Middle East, and the attempts of the ethnic and religious groups who didn’t have independent states of their own to take advantage of this opportunity, posed serious challenges to Iran and the Ottomans. The mains burgeoning stage of these challenges were the Northwest Iran and East Anatolia. With Turk nationalist consolidating their position in the Anatolia, Iranian statesmen, headed by Ahmad Qavam, sought to interact with the Ankara government. During the fateful era of 1919 to 1925 which witnessed the establishment of new political systems in Iran and Turkey, the Kurd issues and Iran’s concern over pan Turk activities in Azerbaijan State were the main influential factor in mutual relation. These issues persisted through the time when Reza Khan was the prime minister and into his monarchy.
 

کلیدواژه‌ها English

Iran
Turkey
Political Relations
Kurds
منابع و مآخذ
آدمیت، فریدون، (1362)، امیرکبیر و ایران، چاپ هفتم، تهران: انتشارات خوارزمی.
احمدی، حمید، (1377)، "ریشه‌های بحران در خاورمیانه"، فصلنامه ابرار معاصر، تهران: شماره 22.
احمدی، حمید، (1389)، روابط فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و همسایگان: مطالعه موردی کشور ترکیه، پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات اسلامی. تهران: نشر فرهنگ و هنر.
ازغندی، سید علیرضا، (1387)، "بررسی روابط خارجی ج. ا. ایران و جمهوری ترکیه"، رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، شماره 10.
امینی، علیرضا، (1382)، تاریخ روابط خارجی ایران از قاجار تا سقوط رضا شاه، چاپ اول، تهران: انتشارات خط سوم.
انصاری رنانی، قنبرعلی و کرمانی، قاسم، (1380)، تجارت در دوره قاجاریه، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
بیات، کاوه، (1374)، شورش کردهای آرارات و تأثیر آن بر روابط ایران و ترکیه (1310-1307)، تهران: نشر تاریخ ایران. 
پارسادوست، منوچهر، (1370)، ریشه‌های تاریخی اختلافات ایران و عراق، تهران: شرکت سهامی انتشار.
پسیان، نجفقلی و خسرو معتضد، (1377)، رضاشاه از سوادکوه تا ژوهانسبورگ، تهران: نشرثالث.
چتین سایا، گوگ هان، (1385)، "ریشه‌های تاریخی روابط ایران و ترکیه"، برگردان: سید اسدا... اطهری، (تابستان 1385)، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، سال سیزدهم، شماره‌های دوم و سوم.
خرازی، سعید، ( 1384)، "روابط با آتاتورک و جانشینانش، تاریخچه روابط ایران و ترکیه در دوره پهلویماهنامه اندیشه و تاریخ سیاسی ایران معاصر(زمانه)، سال چهارم، شماره 40.  قابل دسترسی در: http://zamane.info/1390/05/ /روابط- با- آتاتورک- و- جانشینانش
دورفر، گرهارد، (1381) نفوذ زبان و ادبیات فارسی در میان ترکان، در احسان یارشاطر. نفوذ ایرانیان در جهان اسلام. مترجم دکتر فریدون بدره‌ای. تهران: مرکز باز شناسی اسلام و ایران.
رئیس‌نیا، رحیم، (1374)، ایران و عثمانی در آستانه قرن بیستم، جلد ۱، تبریز: انتشارات ستوده.
قابل دسترسی در: http://www.noormags.com/view/fa/articlepage/145237
سنجابی، کریم، (1380)، ایل سنجابی و مجاهدات ملی ایران، تهران: نشر شیرازه.
شمیم، علی‌اصغر (1378)، ایران در دوره سلطنت قاجار، تهران: انتشارات مدبر.
صلح میرزایی، خدیجه (1382) اسنادی از روابط ایران و ترکیه، تهران: سازمان اسناد ملی ایران، سند شماره 240003015.
طباطبایی مجد، غلامرضا، (1373)، معاهدات و قراردادهای تاریخی در دوره قاجاریه، ‌تهران: انتشارات بنیاد موقوفات محمود افشار.
طلوعی، محمود، (1371)، صدسال  صدچهره، تهران: نشرعلم.
مدنی، جلال الدین، (1380)، تاریخ سیاسی معاصر ایران، قم: انتشارات جامعه‌ی مدرسین حوزه علمیه.
مشایخ فریدونی، آذرمیدخت، (1369)، مسائل مرزی ایران و عراق، تهران: انتشارات امیرکبیر.
مفتاح، الهه و وهاب، ولی، (1374)، نگاهی به روند نفوذ و گسترش زبان و ادبیات فارسی در ترکیه، تهران: انتشارات شورای گسترش زبان و ادب فارسی.
مکی، حسین، (1374)، تاریخ بیست ساله ایران، جلد 6، چاپ اول، تهران: انتشارات علمی.
الموتی، مصطفی، (1361)، ایران در عهد پهلوی، شگفتی‌های زندگی رضاخان، تهران: انتشارات پکا.
هدایت، مهدی قلی خان، (1326)، خاطرات و خطرات، تهران: نشر رنگین.
هوشنگ مهدوی، عبدالرضا، (1373)، سیاست خارجی ایران در دوره ی پهلوی، از سال 1300 تا 1357، تهران: نشرالبرز.
هوشنگ مهدوی، عبدالرضا، (1375)، تاریخ روابط خارجی ایران از ابتدای صفویه تا جنگ جهانی دوم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
Aras, Bulent, (2000),” Turkish -Israeli-Iranian relations in the nineties and its impact on the Middle East”, Middle East Policy, vol. VIII, No. 3.
Olson, Robert, (2004) Turkey-iran relation: revolution, ideology and war, costa mesa: mazda publishers.
Shaw, Stanford, (1991), The Cambridge History of Iran, Vol 7, cambridge university press.
http://www.yjc.ir/fa/news/4359679/افزایش حجم- مبادلات- ایران- و- ترکیه
 

  • تاریخ دریافت 11 آبان 1391
  • تاریخ بازنگری 07 اسفند 1397
  • تاریخ پذیرش 02 اسفند 1391