منابع و مآخذ:
فارسی:
آقامحمد زنجانی، مهدی، 1382، اسناد روابط تاریخی ایران و پرتغال (سالهای 1500 تا 1758)، تهران: وزارت امور خارجه.
اسحاقی، عارف، 1391، جایگاه سیاسی و اقتصادی خلیج فارس در زمان شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135ق.)، پایاننامه کارشناسی ارشد، بوشهر، دانشگاه خلیج فارس.
اقبال آشتیانی، عباس، 1384، مطالعاتی در باب بحرین و جزایر و سواحل خلیج فارس، تهران: اساطیر.
اولئاریوس، آدام، 1369، سفرنامه آدام اولئاریوس، ترجمه: حسین کُردبچه، ]بیجا[: کتاب برای همه.
پورمحمدی املشی، نصرالله و ندا سنبلی، "اعراب عمان در خلیج فارس در دوره شاه سلطانحسین صفوی"، تاریخ روابط خارجی، پائیز 1396، س 18، ش 72، صص 77-47.
تاورنیه، ژان باتیست، 1369، سفرنامه تاورنیه، چاپ چهارم، ترجمه: ابوتراب نوری، بهتصحیح: حمید شیرانی، ]بیجا[: سنایی و تأئید اصفهان.
ثواقب، جهانبخش، 1384، "سیاستهای صفویان در خلیج فارس"، مجموعه مقالات همایش بینالمللی خلیج فارس در گستره تاریخ، بهاهتمام: اصغر منتظرالقائم، ج1، اصفهان: دانشگاه اصفهان، صص94-59.
ثواقب، جهانبخش و سروش آزادبخت، "ناپایداری اوضاع خلیج فارس و ناکامی تلاشهای دیپلماتیک شاه سلطانحسین صفوی"، تاریخ روابط خارجی، زمستان 1401، س 24، ش 93، صص 58- 27.
جنکینسون، آنتونی، 1396، "سفرنامه"، در: سفرنامههای انگلیسیها در ایران، ترجمه: ساسان طهماسبی، قم: مجمع ذخائر اسلامی، صص128-27.
جوادی، حسن، 1378، ایران از دیده سیاحان اروپایی از قدیمترین ایام تا اوایل عهد صفویه، تهران: بوته.
چمنکار، محمدجعفر، "زمینههای ناتوانی ایران صفوی در برخورد با امامان یعاربه عمان در خلیج فارس (سده 12 هجری)"، تاریخنامه ایران بعد از اسلام، بهار و تابستان 1393، س 4، ش 8، صص 116-91.
حافظ ابرو، شهابالدین عبدالله خوافی، 1378، جغرافیای حافظ ابرو، جلد 3، بهتصحیح و تحقیق: صادق سجادی، تهران: میراث مکتوب.
حسن، هادی، 1371، سرگذشت کشتیرانی ایرانیان از دیرباز تا قرن شانزدهم میلادی، ترجمه: امید اقتداری، تهران: بهنشر.
دالساندری، وینچنتو، 1381، سفرنامه، در: سفرنامههای ونیزیان در ایران، چاپ دوم، ترجمه: منوچهر امیری، تهران: خوارزمی.
دلاواله، پیترو، 1370، سفرنامه پیترو دلاواله (قسمت مربوط به ایران)، چاپ دوم، ترجمه: شعاعالدین شفا، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
رازی، امین احمد، 1389، تذکره هفت اقلیم، چاپ دوم، بهتصحیح، تعلیقات و حواشی: محمدرضا طاهری (حسرت)، تهران: سروش.
رائین، اسماعیل، 1350، دریانوردی ایرانیان، تهران: چاپخانه سکه.
روملو، حسن بیگ، 1384، احسنالتواریخ، بهتصحیح: عبدالحسین نوایی، تهران: اساطیر.
سرافرازی، عباس، "سیاستهای شاه عباس اول در خلیج فارس"، مجموعه مقالات همایش علمی-پژوهشی خلیج فارس، دانشگاه تربتحیدریه، نمایهسازی و انتشار توسط سیویلیکا، 15 اسفند 1393. https://civilica.com/doc/335889
سیوری، راجر، 1372، ایران عصر صفوی، ترجمه: کامبیز عزیزی، تهران: مرکز.
شاردن، ژان، 1374، سفرنامه شاردن، ترجمه: اقبال یغمایی، تهران: توس.
شرلی، آنتونی، 1378، سفرنامه برادران شرلی، چاپ دوم، ترجمه: آوانس، بهکوشش: علی دهباشی، تهران: بهدید.
فلسفی، نصرالله، 1316، تاریخ روابط ایران و اروپا در دوره صفویه، تهران: چاپخانه ایران.
فلور، ویلم، 1356، اولین سفرای ایران و هلند، بهکوشش: داریوش مجلسی و حسین ابوترابیان، تهران: طهوری.
--------، 1365، برافتادن صفویان، برآمدن محمود افغان (به روایت شاهدان هلندی)، ترجمه: ابوالقاسم سری، تهران: توس.
--------، 1371، اختلاف تجاری ایران و هلند، ترجمه: ابوالقاسم سری، تهران: توس.
فیدالگو، گرگوریو پریرا، 1357، گزارش سفیر پرتغال در دربار سلطان حسین صفوی، ترجمه: پروین حکمت، تهران: دانشگاه تهران.
فیگوئروا، دُن گارسیا د سیلوا، 1363، سفرنامه، ترجمه: غلامرضا سمیعی، تهران: نو.
قائممقامی، جهانگیر، "روابط نظامی ایران و فرانسه در دوره صفویه"، بررسیهای تاریخی، 1345، ش1و2، صص 124-105.
--------------، 1354، اسناد فارسی، عربی و ترکی در آرشیو ملی پرتغال در باره هرموز و خلیج فارس، ج1 مسأله هرموز در روابط ایران و پرتغال، نشریه ش14، تهران: ستاد بزرگ ارتشتاران.
کاتبی، سیدی علی، 1355، مرآتالممالک، سفرنامهای به خلیج فارس، هند، ماوراءالنهر و ایران، ترجمه از ترکی:
محمود تفضلی و علی گنجهلی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
کارشناسان، علی و مهدی شاهین، "جایگاه سیاسی و اقتصادی خلیج فارس در عصر صفویه"، مجموعه مقالات نهمین همایش ملی خلیج فارس، 1392، بهاهتمام: بابک ارسیا و احمد پوراحمد، تهران: جهاد دانشگاهی، واحد دانشگاه صنعتی امیرکبیر، صص 169-151.
کاره، بارتلمی، 1387، سفرنامه آبه کاره در ایران، ترجمه: احمد بازماندگان خمیری، تهران: گلگشت.
گابریل، آلفونس، 1348، تحقیقات جغرافیایی راجع به ایران، تکمیل و تصحیح: هومان خواجهنوری، ترجمه: فتحعلی خواجهنوری، تهران: ابنسینا.
گرس، ایون، 1370، سفیر زیبا، سرگذشت و سفرنامه فرستاده فرانسه در دربار شاه سلطان حسین صفوی، ترجمه: علیاصغر سعیدی، تهران: تهران.
لکهارت، لارنس، 1368، انقراض سلسله صفویه و ایام استیلای افاغنه در ایران، چاپ سوم، ترجمه: مصطفیقلی عماد، تهران: مروارید.
------------،1380، "تماس اروپائیان با ایران"، تاریخ ایران (دوره صفویان)، پژوهش دانشگاه کمبریج، ترجمه: یعقوب آژند، تهران: جامی.
مَتی، رودی، 1393، ایران در بحران؛ زوال صفویه و سقوط اصفهان، چاپ دوم، ترجمه: حسن افشار، تهران: مرکز.
مرعشی صفوی، میرزا محمدخلیل، 1362، مجمعالتواریخ، بهتصحیح: عباس اقبال آشتیانی، [تهران]: سنایی و طهوری.
مستوفی بافقی، محمدمفید، 1390، مختصر مفید، بهکوشش: ایرج افشار با همکاری: محمدرضا ابویی مهریزی، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
منشی، اسکندر بیگ، 1377، تاریخ عالمآرای عباسی، بهتصحیح: محمداسماعیل رضوانی، تهران: دنیای کتاب.
نصیری، محمدابراهیم، 1373، دستور شهریاران، بهکوشش: محمدنادر نصیریمقدم، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی.
نوایی، عبدالحسین، 1377، روابط سیاسی و اقتصادی ایران در دوره صفویه، تهران: سمت.
وثوقی، محمدباقر، 1380، تاریخ مهاجرت اقوام در خلیج فارس: ملوک هرموز، شیراز: دانشنامه فارس.
-------------، 1384، تاریخ خلیج فارس و ممالک همجوار، تهران: سمت.
-------------، 1389، علل و عوامل جابجایی کانونهای تجاری در خلیج فارس، تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام.
ویلسن، آرنولد، 1366، خلیج فارس، چاپ دوم، ترجمه: محمد سعیدی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
هربت، موریس، 1362، محمدرضا بیگ سفیر ایران در دربار لوئی چهاردهم، ترجمه: عبدالحسین وجدانی، بهکوشش: همایون شهیدی، تهران: گزارش تاریخ و فرهنگ ایران.
هربرت، توماس، 1400، سفرنامه توماس هربرت و گزارش رابرت استودارت (1628م./ 1037ق.)»، ترجمه: حسن جوادی و ویلم فلور، تهران: آبادبوم.
عربی:
ازکوی العمانی، سرحان بن سعید، 1426ق.، تاریخ عمان المقتبس من کتاب کشف الغُمّه الجامع لاخبار الامّه، محقق: عبدالمجید الحسیب القیسی، چاپ چهارم، عمان: وزارت التراث و الثقافه سلطنه عمان.
عاشور، سعید عبدالفتاج، 1426ق.، تاریخ اهل عمان، چاپ دوم، عمان- مسقط: وزارت التراث و الثقافه.
لاتین:
Baldwin, R. C. D., 1980, The development and interchange of navigational information and technology between the maritime communities of Iberia, North-Western Europe and Asia, 1500-1620, Doctoral dissertation, Durham University.
Hamel, Connor J., Safavid Trade During the 17th Century: Iran's Transit Economy, Middle Eastern Communities and Migrations, Student Research Paper Series, 2017, 6, 1-20.
Lybyer, A. H., The Ottoman Turks and the routes of Oriental trade. The English Historical Review, 1915, 30(120), 577-588.
Nasiri-Moghaddam, N, Persian Documents in the National Archives (Torre Do Tombo) of Portugal and Their Importance for the History of Persian Gulf In the 16th–17th Centuries, International Journal of the Society of Iranian Archaeologists, 2016, 54-88.
Newitt, M., 2023, Navigations: the portuguese discoveries and the renaissance, Reaktion Books.
Özbaran, Salih, 1969, The Ottoman Turks and the Portuguese in the Persian Gulf, (1534-1581), Thesis presented for Degree of Doctor of Philasophy. In the University of London. October.
Özbaran, Salih, The Ottoman Turks and the Portuguese in the Persian Gulf, (1534-1581), Translation by: Abdul-Cebbar Naci, Centre for Arab Gulf Studies Publications, Basrah University, 1979, 27, 479-483.
Ranjbar, M. A., & Sehhat Manes, R., New Routes to Iran's International Trade in the Safavid Era. Ancient Asia, 2016, 7, Art. 8, 1-6.
Rodrigues, J. N., & Devezas, T. C., 2007, Pioneers of globalization: Why the Portuguese surprised the world, Centro Atlântico.
