منابع و مآخذ
اسناد:
آرشیو اسناد وزارت امور خارجه ایران: سند 95- کارتن 23- سال 1287ق.
------------------------------ سند 498و502- کارتن 2- سال 1293ق.
کتابها و مقالات
فارسی:
اعتمادالسطنه، محمدحسن خان، ۱۳۴۹، صدرالتواریخ، بهتصحیح: محمد مشیری، تهران: وحید.
الوردی، علی،1391، تاریخ عراق، ترجمه: هادی انصاری، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
امانت، عباس، ۱۴۰۰، تاریخ مدرن ایران، ترجمه: م. حافظ، [بیجا]: نشر فراگرد.
امینالدوله، میرزا علی خان، 1370، خاطرات سیاسی میرزا علی خان امینالدوله، بهکوشش: حافظ فرمانفرمائیان، تهران: امیرکبیر.
جعفریان رسول، «پنجاه سفرنامه حج قاجاری»، گفتوگو از مجتبی ذوقی، ویژهنامه هنر و کتاب و کتاب الف، ۱۳۹۰، ش۸۱، صص 16۶ـ16۴.
1چرچیل، جورج پ. ،۱۳۶۹، فرهنگ رجال قاجار، ترجمه: غلامحسین میرزاصالح، تهران: زرین.
حسامالسلطنه، سلطان مراد، 1374، سفرنامه مکه (گزارش وقایع سفر به استانبول، مکه، مدینه، دمشق، بیتالمقدس و مصر)، بهکوشش: رسول جعفریان. قم: مشعر.
حسینی فسایی، حاج میرزا حسن، ۱۳۷۸، فارسنامه ناصری. ۲ جلد. بهتصحیح: منصور رستگار فسایی، تهران: امیرکبیر.
خانملک ساسانی، احمد، ۱۳۵۴، یادبودهای سفارت استانبول، تهران: بابک.
داناییفر، حسن، «عناصر و مؤلفههای تاثیرگذار در روابط اقتصادی، بازرگانی و گردشگری دینی ایران و عراق (ناصرالدین شاه و عثمانی)». تاریخ روابط خارجی، ۱۳۹۲، ش 55، صص ۱۲۷-۹۹.
دوغان، اسرا، 1397، حجاج ایرانی در دولت عثمانی (قرون سیزده و چهارده هجری قمری)، تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام.
ریاضی هروی، محمدیوسف، ۱۳۷۲، عینالوقایع، بهتصحیح: محمدآصف فکرت. تهران: آموزش انقلاب اسلامی.
فرهاد میرزا معتمدالدوله، 1366، سفرنامه فرهاد میرزا، بهتصحیح: غلامرضا طباطبایی، تهران: علمی.
عضدالملک، علیرضا خان، 13۷۰، سفرنامه عضدالملک به عتبات، بهکوشش: حسن مرسلوند، تهران، مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی.
لسانالملک سپهر، میرزا محمدتقی، 1377، ناسخالتواریخ، ۳ جلد، بهاهتمام: جمشید کیانفر، تهران: اساطیر.
کاستگر، آلبرت، ۱۳۹۸، گزارشها، سفرنامهها و اسناد کاستگر خان، ترجمه و تصحیح: مهدی وزینی افضل و علی ابوالقاسمی، جیرفت: دانشگاه جیرفت.
ممتحنالدوله شقاقی، میرزا مهدی خان و هاشم خان، ۱۳۶۵، رجال وزارت خارجه، بهکوشش: ایرج افشار، تهران: اساطیر.
ناصرالدین شاه قاجار، 1362، سفرنامه ناصرالدین شاه، تهران: کتابخانه سنائی.
------------------[بیتا]، سفرنامه ناصرالدین شاه، کربلا و نجف، به خط: میرزا رضا کلهر، تهران: سنایی.
------------------1362، سفرنامه ناصرالدین شاه به فرنگ، با مقدمه: عبدالله مستوفی، اصفهان، مشعل و غزال.
---------------- ۱۳۷۲، شهریار جادهها (سفرنامه ناصرالدین شاه به عتبات)، بهکوشش: محمدرضا عباسی و پرویز بدیعی. تهران: سازمان اسناد ملی ایران.
نصیری، محمدرضا، ۱۳۷۱، اسناد و مکاتبات سیاسی ایران (قاجاریه)، جلد۳. تهران: کیهان.
واعظ (شهرستانی)، نفیسه، «انگیزهها و پیامدهای سفر زیارتی بلندپایگان سیاسی قاجار به عتبات و حج»، پژوهشهای علوم تاریخی، ۱۳۹۶، ش ۱۵، صص۱۲۲-۱۰۳.
هوشنگمهدوی، عبدالرضا، 1386، تاریخ روابط خارجی ایران: از ابتدای دوران صفویه تا پایان جنگ جهانی دوم، تهران: امیرکبیر.
سایت:
https://www.khabaronline.ir/news/156624 گزارش سفر ناصرالدین شاه به عتبات به قلم یکی از علمای کربلا، رسول جعفریان.
لاتین:
Amanat, Abbas, 1997, Pivot of the Universe: Nasir Al-Din Shah Qajar and the Iranian Monarchy, 1831-1896, Berkeley: University of California.
2Azarbadegan, Zeinab "Imagined Geographies, Re-invented Histories: Ottoman Iraq as Part of Iran," Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association, 2018, 5: 115-141.
Sarıkaya, M. S. Dini ve siyasi bakımdan Osmanlı-İran münasebetleri, Türk Kültürü, 1993, 363, 406 -422.
Soofizadeh, Abdolvahid, 2014, “Kaçar Dôneminde İran-Osmanli Siyasi İlìşkìlerì”. Doktora Tezi. Ankara Ünìversìtesì.
