فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

روابط فرهنگی ایران و ایتالیا طی سال‌های 1357ـ1332ش. مطالعه‌ای بر پایه دیپلماسی فرهنگی و تبادلات علمی و آموزشی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
علی اصغر رجبی 1
نسا گنجی 2
1 استادیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی، کرج- ایران
2 دانشجوی دکترای تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران- ایران
10.22034/hfr.2026.558392.1565
چکیده
روابط فرهنگی ایران و ایتالیا طی سال‌های 1357-1332ش. یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های دیپلماسی فرهنگی ایران در جهان غرب بود. این پژوهش با روش تاریخی- تحلیلی و بر اساس اسناد دیپلماتیک و فرهنگی سازمان‌های اسناد ایران و ایتالیا، موافقتنامه‌ها و دیگر منابع کتابخانه‌ای به بررسی ابعاد و جلوه‌های این مناسبات پرداخته است. سؤال اصلی پژوهش این است که روابط فرهنگی دو کشور و نقش آن در سیاست فرهنگی و دیپلماسی عمومی این دوره چگونه بود و فرضیه آن است که این روابط فراتر از تشریفات، در خدمت نوسازی فرهنگی و مشروعیت‌بخشی به سیاست خارجی حکومت قرار داشته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این روابط شامل امضای موافقتنامه فرهنگی ۱۳۳۷ش. و تشکیل کمیسیون‌های مشترک، فعالیت‌های گسترده مؤسسه ایزمئو در باستان‌شناسی و مرمت بناهای تاریخی ایران، تأسیس مؤسسات فرهنگی در تهران و رم، برگزاری نمایشگاه‌های هنر ایرانی در اروپا و نمایشگاه‌های ایتالیایی در ایران، همکاری‌های علمی و دانشگاهی در رشته‌هایی مانند معماری و زبان، حضور هنرمندان و گروه‌های موسیقی و اپرای ایتالیایی در ایران، ساخت تندیس مشاهیر ایرانی در رم و تولید آثار سینمایی مشترک بود. این فعالیت‌ها علاوه بر معرفی هنر و تمدن ایران به تثبیت موقعیت بین‌المللی حکومت پهلوی نیز کمک کرده است.
کلیدواژه‌ها
ایران
ایتالیا
پهلوی دوم
روابط فرهنگی
دیپلماسی فرهنگی
تبادلات علمی
تبادلات آموزشی
موضوعات

عنوان مقاله English

Cultural Relations Between Iran and Italy (1953–1979) A Study Based on Cultural Diplomacy and Scientific-Educational Exchanges

نویسندگان English

Ali Asghar Rajabi 1
Nessa Ganji 2
1 Assistant Professor, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 Department of History, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Cultural relations between Iran and Italy during the Second Pahlavi era (1953–1979) represent one of the most prominent examples of Iranian cultural diplomacy within the Western world. Utilizing a historical-analytical method and drawing upon diplomatic and cultural documents from Iranian and Italian archives, bilateral agreements, and other library-based sources, this research examines the dimensions and manifestations of these relations. The central question of the study investigates the nature of these cultural ties and their role in the Pahlavi regime's cultural policy and public diplomacy. The hypothesis posits that these relations transcended mere formalities, serving the purposes of cultural modernization and providing international legitimacy to the Pahlavi government's foreign policy.
Findings indicate that these relations encompassed the signing of the 1958 Cultural Agreement and the formation of joint commissions, extensive activities by the IsMEO Institute (Istituto Italiano per il Medio ed Estremo Oriente) in archaeology and the restoration of historical monuments, the establishment of cultural institutes in Tehran and Rome, and the organization of Iranian art exhibitions in Europe and Italian exhibitions in Iran. Furthermore, cooperation extended to scientific and academic collaboration in fields such as architecture and linguistics, the presence of Italian musicians and opera troupes in Iran, the erection of statues of Iranian luminaries in Rome, and the co-production of cinematic works. Beyond promoting Iranian art and civilization, these activities contributed significantly to stabilizing the Pahlavi regime's international standing.

کلیدواژه‌ها English

Iran
Italy
Second Pahlavi Era
Cultural Relations
Cultural Diplomacy
Scientific Exchange
Educational Exchange
Art
منابع و مآخذ
اسناد:
سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران (ساکما):
ساکما: سند ش. ۲۴۷۴۶/۲۶۴.
------سند ش. ۴۸۰۲۲/۲۹۷.
------سند ش. ۱۲۶۳۳۲/۲۴۰[P1] .
------سند ش. ۲۳۲۵۸/۲۶۴.
------سند ش. ۳۹۲۰۹/۲۳۰.
------سند ش. ۲۱۶۹۲/۲۶۴.
------سند ش. ۲۶۹۷۹/۲۹۷.
------سند ش. ۲۲۰۱۸/۲۶۴.
------سند ش. ۲۷۱۷۲/۲۶۴.
------سند ش. ۲۲۹۴۵/۲۶۴.
------سند ش. ۲۴۵۰/۲۶۴.
------سند ش. ۲۳۳۷۳/۲۶۴.
------سند ش. ۲۱۹۶۴/۲۶۴.
------سند ش: ۲۲۷۴۰/۲۶۴.
------سند ش. ۲۶۷۶۳/۲۶۴.
------سند ش. ۳۳۲۷۸/۲۳۰.
------سند ش. ۲۵۸۱۶/۲۶۴.
------سند ش. ۱۳۸۱/۹۹۸.
 
وزارت امور خارجه:
آرشیو اسناد وزارت امور خارجه ایران: سند 4، پوشه 81، کارتن 74، سال 1320ش.
--------------------------: سند 27/2، پوشه 55، کارتن 16، سال 1328ش.
 
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی:
مدرک ش. ۶۳۱۵-۱۱۴۱.
مدرک ش. ۲۹۸/۱/۲/۵۵/۱۹ق.
 
کتاب‌ها و مقالات:
ازغندی، علیرضا، 1392، روابط خارجی ایران ۱۳۵۷-۱۳۲0، تهران: قومس.
بهارلو، عباس، 1379، سینماگران ایران: عباس کیارستمی، تهران: نشر نوروز هنر.
پهلوی، محمدرضا، 1355، بسوی تمدن بزرگ، تهران: مرکز پژوهش و نشر فرهنگ سیاسی دوران پهلوی با همکاری کتابخانه پهلوی.
جبل‌عاملی، عبدالله، 1392، تاریخ تحولات مسجد جامع اصفهان، فصلنامه علمی اثر، 1392، ش. ۳۴ (۶۱)، صص. ۶۶-۲۹.
رستمی، پروین، بررسی ماهیت روابط ایران و ایتالیا بر پایه مذاکرات مجالس شانزدهم تا نوزدهم شورای ملی (با تأکید بر قرارداد نفتی ایران و شرکت آجیب مینراریا)، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، 1392، سال نوزدهم، ش. 74، صص ۱۰۸-۷۹.
شعاعی، حمید، ۱۳۵۴،  فرهنگ سینمای ایران، تهران: شرکت تعاونی تهیه و توزیع ناشران و کتابفروشان.
فیاضی، عمادالدین، 1393، تاریخ روابط ایران و ایتالیا (مناسبات سیاسی – فرهنگی، 1320-1357)، شهر ری: دانشگاه آزاد واحد شهر ری.
کدی، نیکی آر.، ۱۳۷۵، ریشه‌های انقلاب ایران. ترجمه: عبدالرحیم گواهی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره نوزدهم. جلسات ۲۴۷ و ۳۶۳ و ۳۹۷.
مؤسسه تحقیقاتی و تعلیماتی امام صادق (ع)، فیلم بدآموز هزارویکشب در مسجد شاه اصفهان، نشریه درسهایی از مکتب اسلام،  تیر 1352، سال چهاردهم، ش. 6، ص. 71.  
نجات‌پور، مجید، شادی جمالی و افشین کرمی، 1396، روابط فرهنگی ایران و ایتالیا، تهران: دانش نگار.
نعمتی، نورالدین و امیرحسین داودوندی، قرارداد مشارکت نفتی با ایتالیا در دوره پهلوی دوم، تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران، 1404، دوره چهاردهم، ش. 1، صص. ۱۷۲-۱۳۹.
 
نشریات:
روزنامه اطلاعات. شهریور 1336، ش. 9410.
---------------. آذر 1337، ش. 9774.
----------------. ----------، ش. 9775.
----------------. ----------، ش. 9777.
----------------. ----------، ش. 9787.
----------------. آذر 1353، ش. 14586.
 
 لاتین:
Documents/ Archival Sources
ASPR (Archivio Storico della Presidenza della Repubblica). 1957, August 31. Telegramma n.10846, da Roma a Teheran, Visita di Stato in Iran (7-12 settembre 1957) (Affari Diplomatici, b.11, f.2, sotto cartella 3). Roma.
___________, 1957, February 15. Telegramma n.3435, da Teheran Assegnaz. CERIM., Visita di Stato in Iran (7-12 settembre 1957) (AD, b.11, f.2, sotto cartella 2). Roma.
___________, 1958, October 4. Restituzione Visita S.M. Scià, Appunto, Brindisi Signore Presidente per pranzo Stato Scià, Roma (AD, b.22, f.3, Visita dello Scià Iran a Roma, 27 Nov.–1 Dec. 1958). Roma.
___________, 1978, maggio 1-4. Visita ufficiale in Iran del Ministro Forlani (AD, b.127). Roma.
___________, (n.d). Iran, b.797, f.7. Documentazione per la visita del Ministro degli Affari Esteri Aldo Moro in Iran: Rapporti culturali e di assistenza tecnica tra Italia e Iran, p. 1. Roma.
___________, 1970, Settembre 16-18. Visita in Iran del Ministro degli Affari Esteri Aldo Moro: Rapporti culturali Italo-Iraniani (b.797, f.B7), p. 1. Roma.
___________, 1975, dicembre 15-19. La visita di stato in Iran del Presidente della Repubblica Leone: Rapporti culturali e di cooperazione scientifica e tecnica (b.483, f.B/1), p. 4. Roma.
___________, 1970, Settembre 16-18. Visita in Iran del Ministro degli Affari Esteri Aldo Moro: Collettività italiana in Iran (AD, b.797, f.B7), p. 1. Roma.
___________, 1975, dicembre 15-19. La visita di stato in Iran del Presidente della Repubblica Leone: Cooperazione culturale, scientifica e tecnica (AD, b.482, f.14), p. 7. Roma.
Archivio storico di ENI. 1965. “La via del petrolio”. La documentazione sul film si trova nel fondo Relazioni esterne, fascicolo 31B7, busta 216.
 
Books and Articles
Casari, Mario, 2007,  Italy iii. CULTURAL RELATIONS. Encyclopedia Iranica.
Genito, B. 2007, Italy vi. ITALIAN EXCAVATIONS IN IRAN: Excavations in Sistān. Encyclopedia Iranica.
Genito, B. EXCAVATIONS AND MATERIALS FROM QALʽA-YE TEPE, SISTAN (IRAN): AN ARCHAEOLOGICAL PROJECT OF THE 60S OF THE LAST CENTURY. Journal of Sistan and Baluchistan Studies, 2023, 3(1), 1-37.
Gnoli, G. 2015, DAHAN-E ḠOLĀMĀN.  Encyclopedia Iranica.
Panaino, Antonio, 2007, Italy xv: IsMEO, Encyclopedia Iranica.
Piemontese, A. & Keddie, N. R. Italian scholarship on Iran (An outline, 1557–1987). Iranian Studies,1987, 20(2/4), 99–130. Cambridge University Press.
Reeves, Tony, 2001, The Worldwide Guide to Movie Locations, United States: A Cappella.
Rekabtalaei, Golbarg, 2019.  Iranian Cosmopolitanism: A Cinematic History, United Kingdom: Cambridge University Press.
Scerrato, U. "Excavations at Dahaneh-e Gholaman (Sistan-Iran), First Preliminary Report (1962–1963)," East and West, n.s. 16, 1966. 9–30.
Tilia, A. 1978, Studies and Restorations at Persepolis and Other Sites of Fārs. II (IsMEO Reports and Memoirs 18), Rome, 1978.
Toniolo, Gianni ands N.Crafts, 1996, Economic Growth in Europe since 1945. Cambridge: Cambridge University Press.
 
Newspapers/ Periodicals
Il Messaggero, 1958, November 21. Roma.
La Stampa, 1958, November 30. Roma.

  • تاریخ دریافت 14 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 25 آذر 1404