فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

نقش مترجمان در روابط سیاسی و تجاری ایران با اروپا در عصر صفویه

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
استاد گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه لرستان، خرّم‌آباد- ایران
10.22034/hfr.2026.528812.1534
چکیده
در برقراری روابط ایران با اروپا، عامل سیاسی مانند دشمنی مشترک با عثمانی و همچنین عامل اقتصادی مانند تبادل کالاها و محصولات تولیدی از جمله نیاز اروپا به ابریشم ایران مؤثر بوده است. در کنار این دو، عامل مذهبی نیز از سوی اروپائیان برای گسترش مسیحیت در مشرق­زمین و اجازه تأسیس فرقه­‌های مذهبی مسیحی در ایران برای برقراری روابط دوجانبه تأثیرگذار بوده است. آنچه که در زمینه انتقال اهداف و مقاصد و تبادل مذاکرات و تعاملات نقشی مهم داشت، عامل انسانی یعنی مترجمان زبان­‌های گوناگون به زبان فارسی و برعکس بود که این روابط را تسهیل می‌کرد و مفاهیم را برای دو طرف قابل فهم و درک می­ساخت. در این مقاله به روش کتابخانه­‌ای و با رویکرد توصیفی- تحلیلی، نقش مترجمان در روابط سیاسی و تجاری ایران عصر صفویه با کشورهای اروپایی بررسی شده است. یافته‌­های پژوهش نشان می‌دهد که مترجمان عامل واسطه­‌ای میان ایران و اروپا بوده و مذاکره و مفاهمه را برای طرفین قابل درک و فهم می‌ساخته‌­اند
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Role of Translators in Iran's Political and Trade Relations with Europe in the Safavid Era

نویسنده English

Jahanbakhsh Savagheb
Professor of History Department, Literature and Humanities Faculty, Lorestan University, Khorram Abad-Iran
چکیده English

The political factor such as the common hostility with the Ottomans and an economic factor such as the exchange of goods and manufactured products, including Europe's need for Iranian silk, have been effective in establishing Iran's relations with Europe. In addition to these two, the religious factor has also been effective on the part of the Europeans in spreading Christianity in the East and allowing the establishment of Christian religious sects in Iran to develop bilateral relations. What played an important role in the field of transferring goals and objectives and exchanging negotiations and interactions was the human factor, namely translators of various languages ​​into Persian and vice versa, who facilitated these relations and made the concepts understandable and comprehensible for both parties. In this article, the role of translators in Iran's political and trade relations with European countries during the Safavid era has been examined using a library method and a descriptive-analytical approach. The research findings show that translators were an intermediary between Iran and Europe and made negotiations and communication understandable and comprehensible for both parties

کلیدواژه‌ها English

Iran
Safavid
Europe
Translators
Political Relations
Trade Relations
منابع و مآخذ
فارسی:
آقامحمد زنجانی، مهدی، (1382)، اسناد روابط تاریخی ایران و پرتغال (سال‌های 1500 تا 1758) (1382)، تهران: وزارت امور خارجه.
ادواردز، آرتور، (1396)، سفرنامه، در: سفرنامه­های انگلیسی­ها در ایران، ترجمه: ساسان طهماسبی، قم: مجمع ذخائر اسلامی.
استودارت، رابرت، (1400)، گزارش رابرت استودارت، ترجمه: احمد توکلی، تکمیل و تصحیح و ترجمه: ویلم فلور و حسن جوادی، سفرنامه توماس هربرت و گزارش رابرت استودارت (1628م./1037ق.)»، تهران: آباد بوم.
اسمیت، یان، (1356)، سفرنامه یان اسمیت، در: اولین سفرای ایران و هلند، ترجمه و نگارش: ویلم فلور، به‌کوشش: داریوش مجلسی و حسین ابوترابیان، تهران: طهوری.
اولئاریوس، آدام، (1369)، سفرنامه آدام اولئاریوس، ترجمه: حسین کُردبچه، ]بی­جا[: کتاب برای همه.
تاورنیه، ژان باتیست، (1369)، سفرنامه تاورنیه، ترجمه: ابوتراب نوری. به‌تصحیح: حمید شیرانی. ]بی­جا[: سنایی و تأئید اصفهان.جنکینسون، آنتونی، (1396)، سفرنامه، در: سفرنامه­های انگلیسی­ها در ایران، ترجمه: ساسان طهماسبی، قم: مجمع ذخائر اسلامی.
دریابل، ژرژ تکتاندر فن، (13251)، ایترپرسیکوم «گزارش سفارتی به دربار شاه عباس اول»، ترجمه: محمود تفضلی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
دلاواله، پیترو، (1370)، سفرنامه پیترو دلاواله (قسمت مربوط به ایران)، جلد 2، ترجمه: شعاع­الدین شفا، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
دلند، آندره دولیه، (1355)، زیبایی‌های ایران، ترجمه: محسن صبا، تهران: انجمن دوستداران کتاب.
دهخدا، علی­اکبر، (1373)، لغت­نامه دهخدا، زیر نظر: محمد معین و جعفر شهیدی، جلد 4، تهران: دانشگاه تهران با همکاری روزنه.
رامپوری، غیاث­الدین محمد، [بی­تا]، غیاث­اللغات، به‌کوشش: محمد دبیرسیاقی، جلد 1، تهران: کانون معرفت.
سانسون، مارتین، 1346، سفرنامۀ سانسون، ترجمه:‌ تقی تفضلی، تهران: ابن­سینا.
ستوده، منوچهر (به‌کوشش) با همکاری: ایرج افشار، (1383)، اسناد پادریان کَرمِلی بازمانده از عصر شاه عباس صفوی، تهران: میراث مکتوب.
سیوری، راجر، (1372)، ایران عصر صفوی، ترجمه: کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز.
شاردن، ژان، (1375 و 1374)، سفرنامه شاردن، ترجمه: اقبال یغمایی، جلد 2، 3، 4، 5، تهران: توس.
شرلی، آنتونی، (1378)، سفرنامه برادران شرلی، جلد 2، ترجمه: آوانس، به‌کوشش: علی دهباشی،تهران: به­دید.
طاهری، ابوالقاسم، (1380)، تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران از مرگ تیمور تا مرگ شاه عباس، جلد 3، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
فاتحی­نژاد، عنایت­الله و بابک فرزانه، (1382)، درآمدی بر مبانی ترجمه، جلد 2، تهران: آیه.
فلور، ویلم، (1356)، اولین سفرای ایران و هلند، به‌کوشش: داریوش مجلسی و حسین ابوترابیان، تهران: طهوری.
فیدالگو، گرگوریو پریرا، (1357)، گزارش سفیر پرتغال در دربار سلطان حسین صفوی، ترجمه: پروین حکمت، تهران: دانشگاه تهران.
فیگوئروا، دُن گارسیا د سیلوا، (1363)، سفرنامه فیگوئروا، ترجمه: غلامرضا سمیعی، تهران: نو.
قائم­مقامی، جهانگیر، "اسناد فارسی، عربی و ترکی در آرشیو ملی پرتغال در  باره هرموز و خلیج فارس، جلد 1، مسأله هرموز در روابط ایران و  پرتغال"، نشریه ش 14، 1354، تهران: ستاد بزرگ ارتشتاران.
کارری، جملی و جووانی فرانچسکو، (1383)، سفرنامه کارری، جلد 2، ترجمه: عباس نخجوانی و عبدالعلی کارنگ،تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کاره، بارتلمی آبه، (1378)، سفرنامه آبه کاره در ایران، ترجمه: احمد بازماندگان خمیری، تهران: گلگشت.
کاووسی عراقی، محمدحسن (بهکوشش)، (1379)، اسناد روابط دولت صفوی با حکومت­های ایتالیا، تهران: مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه.
کَزّازی، جلال‌الدین، (1374)، ترجمانی و ترزبانی، کندوکاوی در هنر ترجمه، تهران: جامی.
کمپفر، انگلبرت، (1363)، سفرنامه کمپفر، ترجمه: کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی.
گرس، ایون، (1370)، سفیر زیبا، سرگذشت و سفرنامه فرستاده فرانسه در دربار شاه سلطان­ حسین صفوی، ترجمه: علی­اصغر سعیدی، تهران: انتشارات تهران.
گوچ، (1400)، گزارش دکتر گوچ (کشیش هیئت) در مورد سفارت سر دادمور کاتن در ایران، پیوست: سفرنامه توماس هربرت و گزارش رابرت استودارت (1628م./1037ق.)، ترجمه: حسن جوادی و ویلم فلور، تهران: آباد بوم.
لکهارت، لارنس، (1368)، انقراض سلسله صفویه و ایام استیلای افاغنه در ایران، جلد 3، ترجمه: مصطفی­قلی عماد، تهران: مروارید.
مرادویچ، صفر، (1394)، سفرنامه صفر مرادویچ، سفیر پادشاه لهستان به دربار شاه عباس اول، ترجمه: حمید حاجیان­پور و منصور چهرازی، تهران: آژنگ.
ممبره، میکله، (1398)، سفرنامه میکله ممبره (فرستاده ونیز به دربار شاه طهماسب)، ترجمه: ساسان طهماسبی، قم: مجمع ذخایر اسلامی.
نصیری، محمدابراهیم­­، (1373)، دستور شهریاران، به­کوشش: محمدنادر نصیری مقدم، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی.
نوایی، عبدالحسین، (1370)، ایران و جهان از مغول تا قاجاریه، تهران: هما.
--------------، (1377)، روابط سیاسی و اقتصادی ایران در دوره صفویه، تهران: سمت.
ویلز، ریچارد، (1396)، سفرنامه، در: سفرنامه‌های انگلیسی‌ها در ایران، ترجمه: ساسان طهماسبی، قم: مجمع ذخائر اسلامی.
هربت، موریس، (1362)، محمدرضا بیگ سفیر ایران در دربار لوئی چهاردهم، ترجمه: عبدالحسین وجدانی، به­کوشش: همایون شهیدی، تهران: گزارش تاریخ و فرهنگ ایران.
هربرت، توماس، (1400)، سفرنامه توماس هربرت و گزارش رابرت استودارت (1628م./1037ق.)»، ترجمه: حسن جوادی و ویلم فلور، تهران: آباد بوم.
همایون، غلامعلی، (1383)، اسناد مصور اروپائیان از ایران، جلد 2، تهران: دانشگاه تهران.

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 12 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 27 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 14 بهمن 1404