وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 27 105 2026 01 21 Georges Azrilenko's Refuge and the Conflict of Embassies in Tehran (1301-1300 ASH./ 1922-1921 AD.) پناهندگی ژرژ آزریلنکو و نزاع سفارتخانه‌ها در تهران، (1301ـ1300 ش.) 99 116 239794 10.22034/hfr.2026.573811.1578 FA علی کالیراد استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران، تهران- ایران 0000-0002-5940-702X Journal Article 2026 01 04 Seeking to examine the consequences of the phenomenon of immigration and refugee of Soviet citizens to Iran in the years after the 1296 ASH./1917 AD. Revolution, the present article, has studied the story of Georges Azrilenko's refuge (1300-1301 ASH./1921-1922 AD.). In the complex context of the historical period in question, which was shaped by the conclusion of the 1299 ASH./1921 AD., treaty between Iran and Soviet Russia, internal conflicts, and the competition of extra-regional powers, especially Britain and Soviet Russia, this event quickly acquired political and diplomatic dimensions. The request for Azrilenko’s extradition by the Soviet Russian representative and the support of the French embassy for him clearly turned refuge into an arena for international pressure and bargaining. The Iranian government’s response to this crisis was indicative of structural weaknesses and governance challenges that were attempted to be compensated for through individual initiatives by politicians such as Ahmad Qavam and Mohammad Sa’ed. By examining the Azrilenko affair, this study emphasizes the importance of examining small events for better understanding the transnational dimensions and complexities of Iran’s foreign relations in the transition period after World War I. <strong><span dir="RTL" lang="AR-SA">مقاله حاضر به دنبال بررسی پیامدهای پدیده مهاجرت و پناهندگی اتباع شوروی به ایران در سال‌های پس از انقلاب</span><span dir="RTL" lang="FA"> 1917م.، </span><span dir="RTL" lang="AR-SA">ماجرای پناهندگی ژرژ آزریلنکو 1301-1300ش./ 1922-1921م.) را دستمایه مطالعه قرار داده است. در بافتار پیچیده مقطع تاریخی مورد بحث که با عقد معاهده </span><span dir="RTL" lang="FA">۱۹۲۱م. </span><span dir="RTL" lang="AR-SA">میان ایران و روسیه شوروی، کشمکش‌های داخلی و رقابت‌ قدرت‌های فرامنطقه‌ای خصوصاً بریتانیا و روسیه شوروی شکل گرفته بود، رخداد مزبور به سرعت ابعاد سیاسی و دیپلماتیک یافت. درخواست استرداد آزریلنکو توسط نماینده روسیه شوروی و حمایت سفارت فرانسه از وی، آشکارا پناهندگی را به عرصه‌ای برای اعمال فشار </span><span dir="RTL" lang="FA">بر دولت ایران</span> <span dir="RTL" lang="AR-SA">و چانه‌زنی‌های بین‌المللی تبدیل کرد. مواجهه دولت ایران با این بحران، گویای ضعف‌های ساختاری و چالش‌های حاکمیتی بود که تلاش می‌شد از طریق ابتکارات فردی توسط دولتمردانی همچون احمد قوام و محمد ساعد جبران شود. این پژوهش از رهگذر واکاوی ماجرای آزریلنکو بر اهمیت بررسی رخدادهای خُرد برای درک بهتر ابعاد فراملی و پیچیدگی‌های روابط خارجی ایران در دوره گذار پس از جنگ جهانی اول تأکید می‌کند.</span></strong> https://www.hfrjournal.ir/article_239794_5d3028296e2f9f3e7a99b2740a3ee954.pdf