وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 18 70 2017 05 22 Iran- Anatolia Relations: Changes in Thought and Approach of Hurufiyya after Arriving in the Ottoman Territory تحولات فکری و رویکردی فرقة حروفیه پس از ورود به قلمرو عثمانی 63 86 50503 FA رضا دهقانی دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تبریز Journal Article 2017 09 24 As geography and socio-political landscape undergo change so do intellectual currents and trends; a transformation ranging from sweeping changes in the nature and substance to modest adaptations to the exigencies of time. Hurufism (a.k.a Hurifiyya or Hurufi movement) during its nascent years in the time of its founder Fazlul l-Lah Astar-Abadi, also known as Nāimī, was a Sufi doctrine, which, in its later stages, veered toward political tendencies and <em>Mahdavism</em>. Upon their suppression and final expulsion from Iran under the Timurid Empire they settled in the Ottoman territory and donned an eclectic cloak and gave rise to <em>Bektashi Yenicheri</em>sin the Ottoman Empire.  <br />Anatolia’s atmosphere favorable to Sufi order led the Hurufis to render a charismatic image of their leader Fazl l-Lah Astar-Abadi. Their attempts at infiltrating the Ottoman court was a part of their intent to gaint political influence, and their propaganda among the Yenicheris was in hope of securing a military foothold in order to use these two wings in their final goal of establishing their own customized order, thus setting the stage for preaching their doctrine in this world. <br />The current article studies Anatolia’s political, social and religious background upon Hurifis’ arrival, explores Hurufiyya’s development in theory and practice and assesses the long-term implications of these developments on other sects and the overall Ottoman society. فرقه‌ها و جریان‌های فکری با تغییر جغرافیا و فضای سیاسی- اجتماعی دستخوش تحول می‌شوند و مراتبی از دگرگونی اعم از استحاله و تغییر ماهیت و تطابق با مقتضیات زمانی را پشت سر می‌گذارند. فرقة حرفیه نیز در دورة پایه‌گذار آن، فضل الله استرآبادی ملقب به حلال‌خور، مسلکی صوفیانه بود، اما بعدها رنگ و بوی سیاسی و مهدویت یافت و پس از سرکوب و راندن پیروان آن از ایران به قلمرو عثمانی در دورة تیموریان، شکل غالیانه و بعضاً التقاطی به خود گرفت و از این منظر تالی ینی‌چریان بکتاشی در عثمانی شد. حروفیان با توجه به فضای صوفیانه و طریقتی آناتولی کوشیدند چهره‌ای کاریزماتیک از رهبر خود فضل الله استرآبادی به دست دهند. آنها با نفوذ در دستگاه حاکمة عثمانی، در پی بازویی سیاسی و با بسط دعوت در میان ینی‌چریان به دنبال بازویی نظامی بودند تا در نهایت با اتکاء به این دو بازوی نیرومند بتوانند نظم عرفی مورد نظر خود را بنیان نهند و به این ترتیب باورهای خود را در عرصه دنیوی محقّق کنند. در این مقاله کوشش شده است تا با بررسی زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و مذهبی آناتولی در زمان ورود حروفیان به این منطقه، تغییرات این فرقه در دو ساحت اندیشه و عمل واکاوی شود و اینکه تغییرات مذکور در بلندمدّت چه آثاری بر دیگر فرقه‌ها و در نهایت جامعة عثمانی نهاد.  https://www.hfrjournal.ir/article_50503_aafb1ce4fed408a5843cf431a0bbdcb1.pdf