وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 19 76 2018 09 23 A Preliminary Assessment of the Expansion of Iran’s Eastbound Railway to Pakistan under the Second Pahlavi نگاهی به برنامه توسعه راه آهن شرق ایران به پاکستان در عصر پهلوی دوم 1 15 90932 FA مریم شیپری استادیار گروه تاریخ دانشگاه سیستان و بلوچستان لیلا مرادی سازمان اسناد و کتابخانه ملی فارس Journal Article 2018 09 11 Although, in the early years of the twentieth century, Iran’s eastbound railway was meant to enhance the transit of goods between Iran and India, Pakistan’s divorce from the latter in 1947 put an end this ambition. Iran endeavored to improve political relations to the east in an effort to stabilize the eastern borders. It was, however, during the 70s oil crisis and the ensuing boom in Iranian economy that drove the Iranian government towards the re-invigoration of this trade route. The current article seeks to study economic and political measures adopted by the Pahlavi government during the 70s which aimed at rebuilding this transit route to the countries in the Indian ocean region. This research draws heavily upon historical documents and archives and the findings suggest that after improving its political relations with countries in the Indian ocean region in the 70s and thanks to rising oil prices, Iran initiated various development plans, such as economic and technical initiatives, to restart the eastbound railway again; an ambition that ended when the political landscape was overwhelmed by 1978-1979 developments in the two countries. <em> </em> گرچه قرار بود که راه‌آهن شرق ایران در ابتدای قرن بیستم، مسیر ترانزیت کالا میان ایران و هندوستان را بهبود بخشد، اما با جدایی پاکستان از هندوستان در 1326ش./ 1947م. این مهم انجام نشد. ایران در سال‌های بعد کوشید با بهبود روابط سیاسی، مرزهای شرقی را مطمئن و امن کند، سپس در دهة‌ 50 شمسی/ 70 میلادی که تحولات جهانی و منطقه‌ای موجب افزایش قیمت نفت و بهبود اقتصادی ایران شد، دولت وقت فرصت را برای بازسازی این مسیر تجاری مناسب یافت. هدف از این پژوهش، بررسی نحوة اقدامات سیاسی و اقتصادی حکومت پهلوی طی دهه یاد‌ شده برای بازسازی این مسیر در ارتباط با کشورهای منطقة اقیانوس هند است. پژوهش حاضر با رویکرد اسنادی، تحلیلی و با استفاده از منابع آرشیوی اجراء شده است و یافته‌ها نشان می‌دهد که پس از بهبود روابط سیاسی منطقه‌ای ایران با کشور‌های حوزة اقیانوس هند در دهة‌ 40 شمسی و سپس افزایش قیمت نفت، ایران در قالب طرح‌های مختلف توسعه از جمله کمک‌های اقتصادی و تکنیکی، کوشید تا طرح راه‌آهن شرق را دوباره راه‌اندازی کند؛ هر چند که این اقدامات در پایان دوره فوق، ناتمام باقی ماند. https://www.hfrjournal.ir/article_90932_b568ed5826aa7ba65671fb96b6a841b5.pdf