وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 13 52.53 2012 09 22 Women Endowments during the Safavid Dynasty and the Ottoman Empire موقوفات زنان در دوره صفوی و عثمانی 1 11 82959 FA اکرم ارجح عضو هیأت علمی بنیاد دایره‌المعارف اسلامی Journal Article 2012 12 01 The current article seeks to study ‘women endowments in Iran and Anatolia’ and is centered on three main axes, ‘Endowment’, ‘Women’, and ‘Similarities between the Safavid and the Ottoman’. Safavid dynasty and the Ottoman Empire create similar circumstances in Iran and Anatolia under which the economies flourished and that caused the sultans to express their benevolence in the form of social endowments. At the time, a climax was observed in terms of endowments to an extent that even the middle class was inclined towards it. Due to this vast social inclination towards this issue, some administrative bodies were constituted to manage the huge flow of endowments, one body for the royal endowments and another for the public ones. This atmosphere and the reports that show their affluence set the stage for women social and economic participation in endowments. مقاله حاضر که به موقوفات زنان در ایران و آناتولی می‌پردازد، در واقع با سه محور اصلی «وقف»، «زنان» و «تشابهات دوران صفوی و عثمانی» پیوستگی دارد، لیکن هر یک از این سه موضوع در جای خود قابل تأمل و بررسی است. دوران صفوی و عثمانی به لحاظ اقتصادی و سیاسی شرایط مشابهی را برای ایران و آناتولی رقم زد؛ در این شرایط وقف به سبب وسعت اقتصادی و گرایش‌های مذهبی و گاه به نمایش گذاشتن خیرخواهی‌های سلاطین و آثار اجتماعی موقوفات در اوج و شکوفایی بود و تا بدان جا گسترش یافت که طبقات متوسط هم به آن روآوردند. این مسأله حتی زمینه‌ساز شکل‌گیری نهادهای اداری و مشاغل و منصب‌هایی برای اداره این موقوفات شد، به ترتیبی که دو نوع تشکیلات برای اداره املاک وقفی وجود آمد: یکی برای املاک خاصه یعنی موقوفات سلطنتی و دیگری برای سایر موقوفات. این فضا و نیز گزارش‌هایی که از شرایط مطلوب اقتصادی آنان در دست است، زمینه را مهیا ساخت که حضور اقتصادی، اجتماعی و دینی زنان در پدیده وقف خود را نمایان کند. با توجه به این شرایط چگونگی انجام امر وقف در میان زنان در این دوره مورد بررسی قرار می‌گیرد. کتب تاریخی، وقف‌نامه‌ها و کتیبه‌ها منابع دستیابی به این اطلاعات‌اند، گرچه در بسیاری موارد وقف‌نامه‌ای در دست نیست.

https://www.hfrjournal.ir/article_82959_19f153892af9397adb8e734065ada81d.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 13 52.53 2012 09 22 The Social and Legal Status of Iranians Living in the Ottoman Empire in the 11th and 14th Centuries AH, with Emphasis on Iraq وضعیت حقوقی ـ اجتماعی جامعه ایرانیان مقیم عثمانی در سده‌های 14-11 ق. با تأکید بر عراق 13 28 83015 FA رضا دهقانی استادیار گروه تاریخ دانشگاه تبریز Journal Article 2012 10 22 The first Iranian inhabitants of Anatolia date back to the establishment of the Ottoman state in the 14th century. After the Safavid-Ottoman battles which resulted in the annexation of the Arabic territories to the Ottoman Empire, there was a rise in the number of the Iranians who went on pilgrimage to Iran and Hejaz. Since the beginning of the 18th century and in the wake of Iran-Ottoman bloody battles, trade obstacles were removed and the trade routes, which had been barred for more than two centuries, were opened. As a result, the majority of Iranian merchants used Asia Minor trade routes instead of those in the Persian Gulf and Russia. The trade activities through Asia Minor routes made the intermediary merchant settle in the Ottoman Empire. From the very beginning, the Iranian community living in the Ottoman Empire was at odds with the policies exerted by the Ottoman rulers. During the Safavid dynasty, the hostility between the two countries was reflected in the status of Iranian community living in the Ottoman territory. During the rule of the Qajars, the rights of Iran as an Islamic country was recognized semi-officially in the Ottoman Empire, a situation which had a huge impact on the Iranian diaspora in the Ottoman territories. Perusing the huge amount of documents pertaining to that era, its seems that Iranian community in the Ottoman Empire was mainly exposed to the following difficulties: 1- excruciating unfair taxes on Iranian pilgrims in the Ottoman territoty, 2- imposing a ransom (Jazzieh) on Iranians who were considered among the ‘Zemme’ community, 3- expropriation of the deceased Iranians in the Ottoman territory, 4- Issuing decrees on inviting the Iranians to the Asgari sect, 5- banning the marriage of Iranian men to Ottoman women. The paper seeks to assess the five axes mentioned above through referring to Iranian and Ottoman resources and authentic resources and analyze the Ottoman policy towards these issues and finally study the impact of Iran-Ottoman relations on the Iranian diaspora in Istanbul. سابقه اقامت ایرانیان در قلمرو عثمانی به آغاز تأسیس دولت عثمانی در قرن هشتم هجری / چهارده میلادی باز می‌گردد. پس از جنگ‌های عثمانی با صفویان که منجر به الحاق ممالک عربی به امپراتوری عثمانی شد، بر شمار ایرانیانی که برای زیارت به عتبات در عراق و حجاز می‌رفتند افزوده شد. از اوایل قرن هجدهم میلادی و در پی فروکش کردن جنگ‌های خونین ایران و عثمانی، راه تجاری ایران و اروپا از طریق عثمانی که نزدیک به دو قرن بسته بود گشوده شد و به این ترتیب غالب بازرگانان ایرانی برای واردات و صادرات کالا به جای راه‌های خلیج‌فارس و روسیه از آسیای صغیر استفاده می‌کردند. در نتیجه رونق این راه تجاری، تعدادی از بازرگانان ایرانی که نقش واسطه بین ایران و اروپا را داشتند در قلمرو عثمانی مقیم شدند. در دوره صفویه که روابط ایران و عثمانی خصمانه و بر محوریت جنگ و صلح استوار بود، وضعیت ایرانیان مقیم عثمانی هم بازتابی از شرایط موجود تلقی می‌شد. در دوره قاجاریه که از شدت خصومت‌ها کاسته شد و روابط ایران و عثمانی بر پایه تعامل ـ تقابل قرار گرفت، بالاخص با انعقاد معاهده اول ارزروم که طبق آن ایران رسماً در سلک ممالک دارالاسلام قرار گرفت، حقوق ایران به عنوان کشوری اسلامی به شکلی نیمه رسمی پذیرفته شد. این شرایط جدید بر وضیعت اجتماعی ایرانیان ساکن عثمانی و سلوک حکام عثمانی با ایشان تأثیر اساسی داشت.از محتوای انبوه اسناد موجود چنین برمی‌آید که ایرانیان در قلمرو عثمانی با مسائل گوناگونی مواجه بودند. این نوشتار بر آن است تا با استناد به اسناد عثمانی و ایرانی، ضمن تحلیل سیاست دولت عثمانی در قبال این مسائل، به بررسی تأثیر روابط خارجی ایران و عثمانی بر جامعه ایرانیان مقیم استانبول بپردازد.

https://www.hfrjournal.ir/article_83015_06908e30d42bfe00db0b86eb67f03435.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 13 52.53 2012 09 22 The Ottoman Turkey; an Introduction to the Views Expressed in the Books of Travel (Itineraries) during the Qajar era Case study: Mirza Saleh Shirazi’s Book of Travel ترکیه عثمانی؛ مدخلی بر نگاه سفرنامه نویسان ایرانی روزگار قاجاریه 29 36 83024 FA داریوش رحمانیان عضو هیأت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران Journal Article 2012 10 30 During the 19th century a significant number of Iranians commuted to the Ottoman Turkey or even lived there. In the texts and documents of the Qajar era we can find a multitude of data on the Ottoman Turkey which reflect the various civilizational and cultural situations of that time. It is very important to have scientific approach towards collecting, compiling and analyzing this data as a means to better understanding the circumstances under which modernization burgeoned in the two countries. The books of travel of itinerary accounts written by the travelers of that time contain a huge amount of detailed descriptions about the Ottoman Turkey of the time. The current article undertakes to assess Mirza Saleh Shirza’s book of travel which is important with regard to the first penetration of modern thought into Iran. As the reader can follow the prosperity and progress of Russia and England in the accounts given by Mirza Saleh in his book of travel, he can also observe the decline of the Ottoman Empire after its zenith. در سده 19 میلادی، شمار قابل توجهی از ایرانیان به دلایل گوناگون به ترکیه عثمانی رفت و آمد داشتند و یا در آنجا مقیم بودند. در متون فارسی روزگار قاجاریه با انبوهی از داده‌های مربوط به ترکیه عثمانی روبرو هستیم که وجوه گوناگون اوضاع و احوال تمدنی و فرهنگی آن دیار را بازنمایی کرده‌اند. گردآوری، تنظیم، تدوین و تجزیه و تحلیل علمی این‌گونه داده‌ها برای شناخت تجدد و نوگرایی در هر دو کشور مهم و سودمند می‌نماید. یکی از انواع متون یاد شده سفرنامه‌هایی هستند که گاه گزارش‌های در خور توجهی را درباره ترکیه عثمانی درج کرده‌اند. از میان آن‌ها می‌توان به سفرنامه میرزا صالح شیرازی، سفرنامه‌ آجودان باشی، سفرنامه میرزا خانلرخان اعتصام الملک و سفرنامه حاج سیاح محلاتی اشاره کرد. در مقاله حاضر به سفرنامه میرزا صالح شیرازی می‌پردازیم که در تاریخ ورود افکار و آموزه‌های جدید به ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. نکته جالب توجه این است که در سفرنامه میرزا صالح برای نخستین بار تاریخ‌های روسیه، انگلستان و ترکیه عثمانی به زبان فارسی نگارش شده است. آن‌گونه که از اشارات پرمعنی میرزا صالح برمی‌آید، انگیزه او از پرداختن به تاریخ این کشورها آن است که راز ترقی و انحطاط شان را دریابد. همان‌گونه که در تاریخ میرزا صالح شیرازی، هم‌زمان خواننده سیر ترقی و تعالی روسیه و انگلستان را می‌خواند، به روند زوال و انحطاط عثمانی پس از یک دوره اقتدار و عظمت پی می‌برد.

https://www.hfrjournal.ir/article_83024_56aaefc7d8eb089c68915aea1067bfef.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 13 52.53 2012 09 22 Iran’s Foreign Relations from Safavid to the Rise of Nadir Shah (Emphasizing Safavid-Ottoman Relations) روابط خارجی ایران از صفویه تا برآمدن نادرشاه (با تأکید بر روابط صفویه و عثمانی) 37 62 83025 FA روح الله رمضانی استاد بازنشسته دانشگاه ویرجینیا روح اله اسلامی مترجم / استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2012 10 14 The interaction between the internal and external factors of Iran’s Foreign Policy in the 16th century which coincided with the country’s rise to power promoted the foreign policy. It wasn’t until the 19th century when Iran encountered the European political power. The interventions in this era were mainly related to Iran-Turkey conflicts and a short period of engagement with Russia. Iranian Foreign Policy in this era was mostly aimed at reinvigorating the country’s past glory and magnificence of the 16th century. Especially in the 18th century when the country faced its sorrowful collapse and were defeated in many battles. Dr. Ramezani has employed the dynamic trilateral model theory for analyzing the Safavid foreign relations from the rise to its final decline and the rule of Nadir Shah. He has a realistic approach and concentrates on the centrality of Iran-Ottoman relations in order to assess the decline of the Safavid dynasty. The text is from the first chapter of the ‘Iran’s Foreign Policy, from 1500 to 1941 written by Dr. Rouhollah Ramezani. تعامل بین موقعیت داخلی و خارجی ایران در قرن شانزدهم میلادی هم‌زمان با قدرت گیری آن، سیاست خارجی ایران را توسعه بخشید. تنها در آغاز قرن نوزدهم میلادی بود که این کشور گرفتار قدرت سیاسی اروپا شد. مداخلات این سه قرن بیشتر در مورد درگیری ایران با ترکیه و برای مدتی کوتاه با روسیه بود. سیاست خارجی ایران در طول این قرن‌ها کمتر به خودش وابسته بود و به دنبال آن بود که به اوج شکوه در قرن شانزدهم بازگردد و دوباره خود را بازسازی کند، به ویژه پس از فروپاشی بسیار غمناک قرن هیجدهم میلادی و شکست‌های فراوان که در اواخر این قرن رخ داد. در این مقاله دکتر رمضانی با بهره گیری از تئوری مدل سه جانبه پویا، روابط خارجی امپراطوری صفوی را از آغاز تا سقوط آن و برآمدن نادرشاه افشار بررسی کرده است. رویکرد او بسیار واقع گرا است و با توجه به کانونی بودن روابط ایران و عثمانی به آسیب شناسی و زوال دولت صفویه متمرکز میشود.[1] [1]. The foreign policy of Iran a developing nation in world affairs, 1500- 1941, Rohollah K . Ramazani, university press of Virginia, 1996, pp. 13-32. متن فوق ترجمه فصل اول کتاب سیاست خارجی ایران طی سال‌های 1941- 1500م. تألیف دکتر روح الله رمضانی است.

https://www.hfrjournal.ir/article_83025_8581892e80f543b6b4b5e46d16813e94.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 13 52.53 2012 09 22 Osman Pasha’s Reports: An Ideological Account of Safavid-Ottoman Conflicts گزارش‌های عثمان پاشا: روایتی ایدئولوژیک از کشمکش‌های صفوی ـ عثمانی 63 74 83026 FA رسول عربخانی عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه پیام نور زنجان Journal Article 2012 11 19 As documented in many Iranian and Ottoman historical resources, the 16th and 17th century conflicts and rivalries between Iran and the Ottoman Empire were heavily tainted by ideological and religious trends. Leafing through historical accounts of the battles that the two countries waged one could clearly observe fanatical literature profoundly rooted in ideology. To some extent, the role of ideology in forming the relations between Iran and the Ottomans and the deepening of rivalries is reflected in this resources. The ideology lost its weight in mutual relations of the next centuries and was replaced by a diplomatic framework of mutual respect. Osman Pasha History is among the resources which reflects the ideological atmosphere reigning over the mutual relation between Iran and the Ottoman Empire in the 16th century. Hence, the book stands as an ideal historical resource for understanding the ideological atmosphere that permeated the 16th century and formed the mutual relations between the two countries. به استناد بسیاری از منابع تاریخی، کشمکش‌های سیاسی و نظامی ایران و عثمانی در عصر صفوی تحت تأثیر نگرش‌های ایدئولوژیک و مذهبی بود. در لابلای متون تاریخی به ویژه هنگام بیان لشکرکشی‌ها و جنگ‌های میان دولتین، ادبیات متعصبانه مبتنی بر ایدئولوژی به وضوح به چشم می‌خورد. این منابع تا حدودی منعکس کننده جایگاه ایدئولوژی در شکل دادن به مناسبات سیاسی دولتین و گسترش رقابت‌های نظامی میان آن‌هاست. تأثیر عامل فوق در مناسبات قرون بعد میان ایران و عثمانی به تدریج کاهش یافت و تا اندازه زیادی جای خود را به نگرش‌های تسامح محور و احترام متقابل در چارچوب مناسبات دیپلماتیک داد. تعامل و همکاری‌های ایران و عثمانی بر سر مسائل تشیع عراق در قرن نوزدهم نمونه روشن این تغییر رویکرد محسوب می‌شود.تاریخ عثمان پاشا از جمله منابعی است که فضای ایدئولوژیک موجود در بخشی از تاریخ ایران و عثمانی قرن شانزدهم را در خود باز نمایانده است. عثمان پاشا بنا بر نظر بسیاری از مورخان هم‌عصر خود یکی از تأثیرگذارترین رجال سیاسی ـ نظامی عالی رتبه عصر کلاسیک امپراطوری عثمانی قلمداد می‌شود و سهم او را در پیشبرد فتوحات نظامی عثمانی در شرق و شمال شرق مرزهای امپراطوری نمی‌توان نادیده گرفت. تاریخ عثمان پاشا حاوی سه گزارش از شرح جنگ‌های عثمان پاشا در ایران و قفقاز است. روح حاکم بر این گزارش‌ها متعصبانه، مدیحه سرایانه و مزین به الفاظ دینی است و همین ویژگی‌ها باعث می‌شود گزارش‌های مزبور علاوه بر شرح جنگ‌ها و تاریخ نظامی رنگ جهادنامه نیز به خود بگیرد. از این رو به نظر می‌رسد مطالعه و بررسی تاریخ عثمان پاشا بهترین نمونه برای فهم فضای ایدئولوژیک حاکم بر مناسبات سیاسی و نظامی صفوی ـ عثمانی در میانه قرن دهم هجری/شانزدهم میلادی باشد.

https://www.hfrjournal.ir/article_83026_ebffc1d97891265b684a188d90f26a15.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 13 52.53 2012 09 22 The Tanzimat Movement in the Ottoman Empire and Its Impact on Amir Kabir, Mirza Hossein Khan Sepahsalar and Mirza Malkam Khan Nazemoddoleh تنظیمات در عثمانی و تأثیر آن بر امیرکبیر، میرزا حسین‌خان سپهسالار و میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله 75 96 83027 FA مسعود عرفانیان پژوهشگر تاریخ Journal Article 2012 12 17 Tanzimat was the reformist movement in the Ottoman Empire. Amir Kabir’s embassy in Erzurum and a year prior to his removal from the embassy corresponded to one term of Mustafa Rashid Pasha’s chancellery. During his embassy in the Ottoman Empire, Amir Kabir took advantage of his time to closely observe the developments. He was acquainted with Mustafa Rashid Pasha, the reformation architect in the Ottoman Empire, and for that reason he made references to the reforms in the Ottoman Empire when he embarked upon his reformation in Iran. After his short chancellery and his untimely death, the reformations that Amir had started were aborted and he couldn’t reap the valuable results of his work. After Amir’s death, Mirza Aghakhan Nouri reigned over the country during two dark decades, and then Mirza Hossein Khan Sepahsalar was assigned as chancellor. Prior to becoming the chancellor of Iran, Sepahsalar had served in the Ottoman Empire as the Minister Plenipotentiary of Iran for 12 years and was a close observer of social and political developments. He was affected by the Tanzimat movement during his ministry there. Mirza Malkam Khan Nazemoddoleh was another Iranian intellectual politicians who was affected by the Ottoman developments inspired by the Tanzimat movement. The three Iranian statesmen mentioned above had closely observed the developments in the Ottoman Empire and were perhaps affected by it. In this paper, after a short literature review, we will evaluate and analyze them through analytical and critical method and will assess the extent to which the three statesmen were affected by the development during Tanzimat era. تنظیمات، جنبش اصلاحات در حکومت عثمانی در یک دوره چهل ساله است. میرزا محمدتقی خان امیرکبیر درزمان حضور خود در عثمانی فرصت یافت تا از نزدیک شاهد دگرگونی‌ها در آنجا باشد. پس از مرگ امیر، نزدیک به دو دهة تاریک دیگر با صدارت میرزا آقاخان نوری بر ایران گذشت و آنگاه نوبت به میرزا حسین خان سپهسالار رسید. او که مدت 12 سال در سفارت ایران در عثمانی به عنوان وزیر مختار خدمت میکرد از نزدیک دگرگونیهای سیاسی ـ اجتماعی را در عثمانی مشاهده نمود. افزون بر آن، میرزا ملکمخان ناظمالدوله نیز یکی دیگر از رجال نواندیش ایرانی است که از دگرگونیهای دوران تنظیمات در عثمانی تأثیر پذیرفته است. این هر سه سیاستمداران برجسته ایرانی در زمان اقامت خود در عثمانی دگرگونیهای دوران تنظیمات در آن کشور را از نزدیک دیده، با آن آشنا شده و از آن تأثیرپذیرفته اند. در این نوشتار پس از بررسی نوشتههای منابع در این زمینه به نقد و ارزیابی آنها پرداخته و با روش تحلیلی و انتقادی، چگونگی و میزان تأثیر پذیرفتن آنان از دگرگونیهای دوران تنظیماتمورد بررسی قرار خواهد گرفت.

https://www.hfrjournal.ir/article_83027_eb4044518eb12485395f9d40405f026b.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 13 52.53 2013 01 20 The Ilkhanate Relations with Rum Seljuqs in the Light of Mongols’ Economic Approach towards Asia Minor روابط ایلخانیان با سلجوقیان روم در پرتو رویکرد اقتصادی مغولان به آسیای صغیر 97 119 83029 FA ایلخان اردم استادیار تاریخ قرون میانه، دانشگاه آنکارا،گروه تاریخ محرم قلی‌زاده کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی Journal Article 2012 11 07 Following the breakup of the Great Seljuq Empire, the descendants of Soleiman ben Ghatlemish (a branch of Seljuqs’ royal family) exerted control over some parts of Asia Minor and founded the Seljuk Dynasty. The dynasty, much like most of eastern Islamic rules, could not withstand the massive Mongol invasions and were ultimately subjugated to the Ilkhanates. Rich natural resources in Anatolia and its vast revenues drove the Ilkanate relations with the semi-independent state of Rum Seljuqs towards economic grounds. This economic approach affected other areas of mutual relations, in a way that the Rum Seljuqs lost their political independence in the beginning and later on their bureaucratic and economic control waned and by the 8th century (Hijri calendar) they had given way to the Turk invaders. The nature of economic relations with the Ilkhanates affected the social and political situation in Asia Minor به دنبال تجزیه امپراطوری سلجوقیان بزرگ، فرزندان سلیمان بن قتلمیش (شاخهای از خاندان سلطنتی سلجوقی)، حکومت بخش‌هایی از آسیای صغیر را به دست گرفتند و سلسله سلجوقیان روم را در آنجا بنا نهادند. سلسله مذکور، همانند بیشتر حکومت‌های شرق اسلامی، در مقابل سیل مغول قدرت ایستادگی را از دست داد و سرانجام به اطاعت ایلخانیان گردن نهاد. منابع طبیعی غنی و درآمد سرشار آناطولی موجب شد تا همواره رویکرد اقتصادی بر روابط ایلخانیان و دولت نیمه مستقل سلجوقیان روم سایه افکند. این امر نوع و گستره دیگر عرصههای روابط فیمابین را تحت شعاع قرار داد؛ به گونهای که سلجوقیان روم ابتدا استقلال سیاسی و سپس اختیارات اداری و اقتصادی خویش را از دست دادند و به تدریج از ابتدای قرن هشتم هجری عرصه را به نفع مهاجمان ترک گفتند.نوع روابط اقتصادی با ایلخانیان، وضعیت اجتماعی و سیاسی جامعه آسیای صغیر را تحت تأثیر قرار داد. در این مقاله به بررسی رویکرد اقتصادی ایلخانیان به آناطولی و روند تضعیف و انحلال دولت سلجوقیان روم در مقابل فزونخواهی مغول‌ها پرداخته شده است.

https://www.hfrjournal.ir/article_83029_18b8bd04718b9d0267eb008db1276a37.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 13 52.53 2012 09 22 Iran-Turkey Political Relations, 1919-1925 مناسبات سیاسی ایران و ترکیه ( 1304-1297ش./ 1925-1919 م. ) 121 138 83038 FA علی کالیراد استاد تاریخ دانشگاه تهران Journal Article 2012 09 26 After the First World War, Iran and the Ottomans were afflicted with vast internal problems and external threats. International great powers’ intentions of redefining the political map of the Middle East, and the attempts of the ethnic and religious groups who didn’t have independent states of their own to take advantage of this opportunity, posed serious challenges to Iran and the Ottomans. The mains burgeoning stage of these challenges were the Northwest Iran and East Anatolia. With Turk nationalist consolidating their position in the Anatolia, Iranian statesmen, headed by Ahmad Qavam, sought to interact with the Ankara government. During the fateful era of 1919 to 1925 which witnessed the establishment of new political systems in Iran and Turkey, the Kurd issues and Iran’s concern over pan Turk activities in Azerbaijan State were the main influential factor in mutual relation. These issues persisted through the time when Reza Khan was the prime minister and into his monarchy. ایران و عثمانی پس از پایان جنگ جهانی اول با مجموعه‌ای از مشکلات داخلی و تهدیدات خارجی دست به گریبان بودند. تصمیم قدرت‌های بین‌المللی برای باز تعریف نقشه سیاسی خاورمیانه و تلاش نمایندگان گروه‌های قومی و مذهبیِ بی دولت برای بهره‌گیری از این فرصت، حکومت‌های ایران و عثمانی را با چالش‌هایی جدی مواجه ساخت. شمال غربی ایران و شرق آناطولی از جمله عرصه‌های بروز این چالش بود. با تحکیم موقعیت ملی‌گرایان ترک در آناطولی، دولتمردان ایران ـ و در رأس آنها احمد قوام ـ درصدد تعامل با حکومت آنکارا برآمدند. در برهه سرنوشت‌ساز سال‌های 1925- 1919 م. که به استقرار حکومت‌های جدید در ایران و ترکیه انجامید، روابط تهران و آنکارا متأثر از مسأله کُرد و همچنین نگرانی ایران از تبلیغات پان‌ترکیستی در ایالت آذربایجان بود. مناسبات ایران و ترکیه در دوران نخست‌وزیری رضاخان و سپس در دوران سلطنت او نیز همچنان متأثر از این مسائل باقی ماند.

https://www.hfrjournal.ir/article_83038_7a34050dab00ebaea6ee7704db870cb1.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 13 52.53 2012 09 22 Studying the Patterns of Cooperation and Conflict in Iran-Turkey Relations چهره‌های تأثیرگذار در روابط فرهنگی ایران و ترکیه (با تأکید بر زندگینامه اولین و ثمین باغچه بان) 139 168 83031 FA علی‏ اشرف مجتهد شبستری رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان سحر وحدتی‏ حسینیان پژوهشگر Journal Article 2012 12 09 The current paper seeks to study the mutual ties between Iran and Turkey in different epochs. The main discussion presented in the paper is that Iran and Turkey are two important regional actors of different roles and influence, which at the same time are complementary to one another, and whose influence and power in the region have been consolidated in the course of history. As a result of contemporary changes in the geopolitics of the Middle East there have been ups and downs in Iran-Turkey mutual relations. It is safe to say that the relations between Iran and Turkey, in a historical perspective from the Safavid dynasty to the present time, have always been that of confrontation, opportunistic maneuvers, cooperation and also mirrored regional conflict and rivalries. Despite political, cultural and economic heterogeneity and divergent factors in the mutual relations, the two countries have always observed the terms of peaceful coexistence and amity and have held extensive interactions and cooperation in different areas. However in some historical period cooperation and convergence have been more outstanding in the mutual relations. در بررسی روابط متقابل ایران و ترکیه، درک صحیح از تاریخ تمدن، عقاید دینی و مذهبی یکدیگر و نیز گسترش روابط از موضوعات حائز اهمیت است. چه بسا حوزه ادب و فرهنگ و هنر بهترین راه ورود به این مقوله باشد. صرف‌ نظر از اینکه در عرصه فرهنگ استدلال قیاسی حاکم باشد یا استقرایی، برای ما که فقط قرار است در گوشه‏ای از تاریخ زندگی کنیم در حالی‌که پیشینه‏ای از اسلاف به ارث برده و آینده‏ای را نیز برای اخلاف به یادگار خواهیم گذاشت، بررسی زندگی نام‏آوران ـ که خود عامل این تأثرات و تحکیم روابطند و نقشی مؤثر در پیشرفت فرهنگ هر دو سرزمین داشته‏اند ـ بسیار سودمند است و به سوی حقایق تاریخ سوق مان خواهد داد. زیرا تاریخ به تعبیر هرودت تلاشی است برای حفظ اسناد و اعمال بزرگمردان از فراموشی زمان و ضعف حافظه. راهی که برای بررسی این روابط در اینجا انتخاب شده است، بررسی تاریخ زندگی چهره‌های تأثیرگذار است که در مقاله حاضر زندگی اِولین و ثمین باغچه‏بان مورد بررسی قرار می گیرد. امید آنکه روزی فرا رسد که محققان ترک وایرانی با همکاری یکدیگر زندگ‌ینامه این بزرگان را به عنوان چهره‏های تأثیرگذار در روابط هر دو سرزمین ارائه دهند که بی‏شک برای نسل آتی گنجینه‏ای ماندگار خواهد بود.

https://www.hfrjournal.ir/article_83031_72f96315a061f9be698a715e21b6f082.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 13 52.53 2012 09 22 Iran-Turkey Political Relations, 1919-1925 بررسی الگوهای تضاد و همکاری در روابط ایران و ترکیه 169 218 83039 FA بهروز مختاری دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران حمیدرضا منتظری دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی Journal Article 2012 11 01 After the First World War, Iran and the Ottomans were afflicted with vast internal problems and external threats. International great powers’ intentions of redefining the political map of the Middle East, and the attempts of the ethnic and religious groups who didn’t have independent states of their own to take advantage of this opportunity, posed serious challenges to Iran and the Ottomans. The mains burgeoning stage of these challenges were the Northwest Iran and East Anatolia. With Turk nationalist consolidating their position in the Anatolia, Iranian statesmen, headed by Ahmad Qavam, sought to interact with the Ankara government. During the fateful era of 1919 to 1925 which witnessed the establishment of new political systems in Iran and Turkey, the Kurd issues and Iran’s concern over pan Turk activities in Azerbaijan State were the main influential factor in mutual relation. These issues persisted through the time when Reza Khan was the prime minister and into his monarchy. مقاله حاضر به بررسی روابط دو سویه ایران و جمهوری ترکیه در ادوار تاریخی مختلف می‌پردازد. بحث اصلی این است که ایران و ترکیه دو بازیگر مهم منطقه‌ای با نقش‌ها و درجه تأثیرگذاری متفاوت، اما مکمل یکدیگر در منطقه خاورمیانه هستند که در گذر تحولات تاریخی بر پایه‌های قدرت و نفوذ آن‌ها در منطقه افزوده شده است. البته روابط ایران و ترکیه همراه با تغییراتی که در دوران معاصر در جغرافیای سیاسی خاورمیانه ایجاد شد، با فراز و فرودهای گوناگونی مواجه بوده است. می‌توان اذعان کرد که روابط ایران و ترکیه، در یک مرور تاریخی از زمان صفویه تاکنون، همواره بر تقابل فرصت طلبی و همکاری و همچنین منازعات و رقابت‌های منطقه‌ای استوار بوده است. علیرغم عدم تجانس سیاسی، فرهنگی و اقتصادی بین دو کشور و وجود مؤلفه‌های واگرا در مناسبات فی مابین، ایران و ترکیه در سیر تاریخی روابط خود به عنوان دو کشور همجوار و دوست، تعاملات و مناسبات فراوانی با یکدیگر داشته و در مقاطعی از تاریخ، زمینه های همکاری و همگرایی در روابط بین ایران و ترکیه نمود بیشتری داشته است.

https://www.hfrjournal.ir/article_83039_7fbbd80d4a614975c24bcbda012dd577.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 13 52.53 2012 09 22 Iraq: A Stage for Socio-Cultural Interaction between the Iranian and Turkish Elements عراق؛ فضایی برای تعاملات فرهنگی ـ اجتماعی دو عنصر ایرانی و ترک 219 233 83037 FA سیّدعلی موجانی پژوهشگر تاریخ و رئیس کتابخانه تخصصی وزارت امور خارجه Journal Article 2012 12 09 The history of interaction between the Iranian and Turkish elements in Iraq dates back to the age of Abbasid Caliphate. The Abbasid caliphs employed Turkish slaves, as a counterpart for Iranian bureaucrats, to create proportionate political atmosphere in their caliphate court. Despite the passing of many centuries, Iraq turned out to be a land where Iranian and Turkish policies went through phases of encounter, rivalry and occasionally cooperation. Nowadays, with the sweeping change in Iraqi political system and the collapse of Baghdad, those old relations has started to resurface once again. The article seeks to study the closest historical period in the light of archived documents and prepare a report on the current status of relations. دیرینگی تعاملات دو عنصر ایرانی و ترک در سرزمین عراق به دهه‌های نخستین عصر خلافت عباسیان باز می‌گردد. خلفای عباسی بر آن بودند با بهره‌گیری از غلامان ترک در برابر دیوانیان ایرانی اسباب تنظیم یک تناسب در محیط سیاسی تختگاه خلافت خود را فراهم سازند. با این همه به رغم گذشت قرن‌ها، عراق سرزمینی شد تا دو سیاست ایرانی و ترکی در آن مصادیقی از رویارویی، رقابت و گاه همکاری را بیآزمایند. در عصر کنونی با تغیر نظام حاکمیتی عراق و سقوط دگرباره بغداد، بازتولید همان مناسبات به شکلی دیگر آغاز شده است. این مقاله می‌کوشد تا با بررسی تاریخی نزدیک به دوران کنونی براساس مدارک آرشیوی گزارشی از این وضعیت را ارائه نماید.

https://www.hfrjournal.ir/article_83037_9f6e37d637c485d107dfab0b37486719.pdf