وزارت امور خارجهفصلنامه تاریخ روابط خارجی1735-2010124720110622The America and the Military Significance of Iran in World WarIIامریکا و اهمیت نظامی ایران در جنگ جهانی دوم13084500FAحسینآبادیاندانشیار گروه تاریخ دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)Journal Article20110607Iran is situated at a sensitive position of the world’s geography. The mentioned position has incessantly given rise to big powers rivalries for dominating Iran. Till early 20<sup>th</sup> century, the mentioned rivalry has been mostly going between Russia and England. Russia strived for deepening its socio- political influence in Iran while England was endeavoring to impede Russia from approaching the borders of India. In the meantime, England had proceeded with and followed a policy, according to which, Iran needed to have a semi- established independence to enable it serve as a barrier against any third State intending to approach India, the coveted and dream land of the Europeans.
Striking oil promoted Iran’s military standing in the global arenas in a way that Germany and America joined a pressed competition with their English and Russian rivals to access the market of this country. The current article has demonstrated one of the arenas of the mentioned competition and is providing a new countenance of these movements on the basis of documents in the archives of America, England and the Ministry of Foreign Affairs of Iran and also drawing upon Persian and English publications. According to the above mentioned documents, the main motivation behind the incursion of the Allied forces for into Iran, was not the German issue but rather its military geography.
<strong>ایران در موقعیتی حساس از جغرافیای جهانی قرار دارد. این موقعیت همواره موجب رقابت قدرت‌های بزرگ برای تسلط براین کشور می‌شده است. تا اوایل قرن بیستم</strong><strong>این رقابت عمدتاً بین روسیه و انگلستان بود، روسیه تلاش داشت نفوذ سیاسی و اقتصادی خود را در ایران تعمیق بخشد و انگلستان کوشش می‌کرد مانع نزدیکی روسیه به مرزهای هند گردد. در این میان، انگلستان سیاستی در پیش گرفته بود که طبق آن‌ایران باید استقلال نیم‌بندی داشته باشد تا در پرتو آن بتواند سدی در مقابل هر دولت ثالثی باشد که می‌خواست به هند - سرزمین رؤیایی اروپاییها- نزدیک شود.</strong>
<strong>کشف نفت موجب ارتقای جایگاه نظامی ایران در عرصه‌‌های جهانی شد، به گونه‌ای که آلمان و امریکا هم برای دستیابی به بازار‌این کشور وارد رقابتی فشرده با روس و انگلیس شدند. مقاله حاضر یکی از عرصه‌‌های‌این رقابت را به نمایش گذاشته است و براساس اسناد آرشیوهای امریکا، انگلیس و وزارت خارجه‌ایران و همچنین با اتکاء به منابع منتشر شده فارسی و انگلیسی، سیمایی نوین از‌این تحرکات را عرضه میدارد، طبق‌این اسناد انگیزه اصلی متفقین از هجوم به‌ایران، نه مسئله آلمان که جغرافیای نظامی کشورمان بود.</strong>https://www.hfrjournal.ir/article_84500_f35129195f681b2cb2ff6823fbdf8161.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه تاریخ روابط خارجی1735-2010124720110622The Georgian Khoshtaria measures in the northern forests of Iran (1913-1926)اقدامات خوشتاریای گرجستانی در جنگل‌های شمال ایران (1926-1913 م)315384506FAحسیناحمدیاستادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضاJournal Article20110615
Akaki .M. Khoshtaria, a Georgian national launched his economic activities in Iran with establishing a company titled after his own name. Khoshtaria gained the concession of exploitation of the northern forest of Iran granted with the support provided by Russian government as well as the interceding of Iranian authorities including Mirza Mohammad Khane Vakilabadi. Following the granting of the above concession, a considerable number of Iran’s northern forests trees were logged and sent to Russia. Pursuant to the Russian revolution and subsequently the independence of Georgia in 1918, the above mentioned activities continued up to 1921 and even thereafter. The current article intends to examine the particulars and modes of economic activities of Khoshtaria in the northern forests of Iran.<strong>آکاکی مددیوویچ خوشتاریا تبعه گرجستان با تأسیس شرکتی به نام خود در ایران، فعالیت</strong><strong>های</strong><strong> اقتصادی</strong><strong>اش را آغاز کرد. خوشتاریا با حمایت دولت روسیه و میانجی‌گری مقامات ایران از جمله میرزا محمدولی‌خان تنکابنی امتیاز بهره‌برداری از جنگل‌های شمال ایران را به دست آورد. پس از اخذ این امتیاز تا سال 1336ق. 1918 م . میزان زیادی از درختان جنگلی شمال ایران توسط شرکت خوشتاریا قطع گردید و چوب آن به روسیه صادر شد. با انقلاب روسیه و استقلال کشور گرجستان در سال 1336ق. 1918م . این فعالیتها کمابیش تا سال 1921 م. و حتی پس از آن ادامه یافت. مقاله حاضر قصد دارد که چگونگی فعالیتهای اقتصادی خوشتاریا در اراضی جنگلی شمال ایران را مورد بررسی قرار دهد.</strong>https://www.hfrjournal.ir/article_84506_d026b1cfa6adf0e14694561357a5a1fd.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه تاریخ روابط خارجی1735-2010124720110622Documentary- Analytical Examination of the Causes of Collective Migration of Kalat and Gorzeh Ports, from Shibkooh Province of Lengeh to Ommanat. (1936-1937)بررسی تحلیلی- سندی علل مهاجرت دسته جمعی اهالی بنادر کلات و گرزه از ولایت شیبکوه لنگه به عُمّانات(1316-1315ش)557584916FAعلیبحرانی پورهیأت علمی دانشگاه شهید چمران اهوازJournal Article20110510Since times long past, the people of northern seaboards and ports have maintained close ties and even propinquities with the southern coasts particularly the Ommanat. This brought about a sort of socio- economic freedom and leeway for the people, during the reign of the so-called “Rule of Fortified System” of the Qajar dynasty- a type of traditional oligarchy- but was later restrained with the establishment of centralist and modernist dynasty of Pahlavi. The defective centralism and modernism which entered the Persian Gulf coasts including the Kalat and Gorzeh ports of Shibkooh region coasts gave rise to effects which prompted the migration of the people from those two ports to Ommanat. The current article intends to examine the cause of the mentioned migration on the basis of the documents addressing the aforesaid period.
The present essay pursues examining the hypothesis that the replacement of the deeply rooted local officers or bailiffs (Zabetan) – a symbol of traditional oligarchy- with non-native dispatched rulers, the ascendancy and domination of non-native forces over the regions income resources, inefficiency of the new administrative, financial and military system, including the customs, banks, security forces dealing with management of local issues and problems, as well as the existence of kinship and cultural ties between the natives and the Ommanians, provided justifiable motives for the migration of the people of the region.<strong>مردم سواحل و بنادر شمالیِ خلیج فارس از دیرباز روابط تنگاتنگ و حتی پیوندهای خویشاوندی با سواحل جنوبی آن به ویژه با عُمانات داشته‌اند. این امر در روزگار حاکمیت نظام ممالک محروسه در دوره قاجار- گونه‌ای الیگارشی سنتی - برای مردم نوعی آزادی عمل اقتصادی و اجتماعی به بار آورده بود که با تاسیس سلسله تمرکزگرا و متجدد پهلوی محدود شد. تمرکزگرائی و مدرنیته ناقصی که به سواحل خلیج فارس از جمله بنادر کلات و گرزه در سواحل منطقۀ شیبکوه آمده بود، عارضه‌هایی به بار آورد</strong> <strong>که موجب مهاجرت مردم آن دو بندر به عمانات شد. (1316-1315ش) نوشته حاضر بر آن است که علت این مهاجرت را با تکیه بر اسناد آن دوره بررسی کند.</strong>
<strong>نویسنده به دنبال اثبات این فرضیه است که جایگزینی حکام اعزامی غیربومی از سوی پایتخت به جای ضابطان پرسابقۀ محلی (نماد الیگارشی سنتی)، سلطۀ نیروهای غیر بومی بر منابع درآمد منطقه، ناکارآمدی نظام اداری، مالی و لشکری جدید اعم از گمرک، بانک و امنیه در حل مسائل محلی و نیز وجود پیوندهای خویشاوندی و فرهنگی میان بومیان و عمانیان انگیزه</strong><strong>های موجهی را برای مهاجرت مردم آن نواحی فراهم آورد.</strong>https://www.hfrjournal.ir/article_84916_d3c898784497189a8f7092161a6f8b19.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه تاریخ روابط خارجی1735-2010124720110622Documentary- Analytical Examination of the Causes of Collective Migration of Kalat and Gorzeh Ports, from Shibkooh Province of Lengeh to Ommanat. (1936-1937)معرفی و بررسی عملکرد مستشاران خارجی در ایران (از آغاز ورود تا سلطنت محمد شاه قاجار)779684917FAابتهاجسلیمیکارشناس ارشد تاریخ ایران و دستیار علمی دانشگاه پیام نور هرسینJournal Article20110615Since times long past, the people of northern seaboards and ports have maintained close ties and even propinquities with the southern coasts particularly the Ommanat. This brought about a sort of socio- economic freedom and leeway for the people, during the reign of the so-called “Rule of Fortified System” of the Qajar dynasty- a type of traditional oligarchy- but was later restrained with the establishment of centralist and modernist dynasty of Pahlavi. The defective centralism and modernism which entered the Persian Gulf coasts including the Kalat and Gorzeh ports of Shibkooh region coasts gave rise to effects which prompted the migration of the people from those two ports to Ommanat. The current article intends to examine the cause of the mentioned migration on the basis of the documents addressing the aforesaid period. <br />The present essay pursues examining the hypothesis that the replacement of the deeply rooted local officers or bailiffs (Zabetan) – a symbol of traditional oligarchy- with non-native dispatched rulers, the ascendancy and domination of non-native forces over the regions income resources, inefficiency of the new administrative, financial and military system, including the customs, banks, security forces dealing with management of local issues and problems, as well as the existence of kinship and cultural ties between the natives and the Ommanians, provided justifiable motives for the migration of the people of the region. <br /> <strong>هدف مقاله حاضر، بررسی عملکرد مستشاران خارجی در زمینههای گوناگون سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی و پیامدهای حضور آنها از بدو ورود به ایران تا اواخر سلطنت محمد شاه قاجار است. در این میان، از تعدادی مستشاران برجسته دورههای تاریخی صفویه تا قاجار یاد شده و فعالیتها و اقدامات آنها بیان گردیده است. </strong><br /> <strong>استخدام مستشاران در حوزههای مختلف از دوره صفویه و پس از آن صورت پذیرفت و این روند در زمان قاجار به اوج خود رسید. تمایلات نوگرایانه درایران، تحت تأثیر پیشرفت علوم و فنون در غرب و آشکار شدن عقب ماندگی های این کشور بود که سرانجام موجب آن گردید دولتمردان ایرانی در صدد استخدام کارشناسانی از کشورهای پیشرفته برآیند و از آنها به عنوان مستشار برای اجرای اصلاحات و نوگرایی در ایران دعوت به عمل آورند. </strong>https://www.hfrjournal.ir/article_84917_7d9f7ccf311971c61546a10b49572d20.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه تاریخ روابط خارجی1735-2010124720110622Foreign Counselors in Iran, from Their Initial Entrance, up to the Reign of (King) Mohammad Shah of Qajar Dynastyبررسی مناسبات شاهرخ تیموری با ممالیک (بر مبنای تلاش برای تعویض پوشش کعبه)9711984919FAجوادعباسیاستادیار تاریخ دانشگاه فردوسی مشهدمهنازموسوی مقدمکارشناسارشدتاریخ ایران اسلامیJournal Article20110702The purpose of the current article is examining the performance of foreign counselors I military, cultural and economic fields and the impact and consequences of their presence from their initial entrance to Iran up to closing end of the reign of Mohammad Shah of Qajar dynasty.
The employment of counselors in various fields took place in Safavid era and thereafter and formed a trend which peaked at the time of Qajars. Modernistic tendencies in Iran influenced by the West’s scientific and technical progress plus the country’s backwardness and underdevelopment coming into light, finally prompted the statesman to go for employment of some counselors from developed countries, inviting them to serve as advisers on putting the reform and modernism of Iran into practice.<strong>کعبه و مسائل مرتبط با آن از آغاز پیدایش تاکنون، همواره از اهمیت و حرمت ویژه‌ای برخوردار بوده‌است. با ظهور اسلام و تعیین کعبه به‌عنوان قبله مسلمانان، این اهمیت و حرمت ابعاد رسمی‌تر و ماندگارتری به خود گرفت. جدا از نقش اعتقادی، کعبه و حجاز تبدیل به عرصه‌ای برای حضور و رقابت سیاسی، عقیدتی و حتی اقتصادی حاکمان مسلمان نیز گردید. این حضور و رقابت با برخی اقدامات نمادین همچون فرستادن کاروان‌های حج و تعویض پوشش خانه کعبه نمایان میشد. تا پیش از انقراض خلافت عباسی نظارت عالیه بر اداره حرمین به طور معمول در اختیار دستگاه خلافت بود و سایر حاکمان در تعامل با خلفا امکان حضور در این صحنه را می‌یافتند؛ اما برافتادن خلافت عباسی بغداد و انتقال بازمانده آن به مصر، تشکیل حکومت مقتدر ممالیک در مصر و حاکمیت مغولان بر شرق اسلامی، فضای سیاسی- مذهبی تازه‌ای را در جهان اسلام به‌وجود آورد که بر چگونگی اداره حجاز و امور کعبه نیز تأثیر گذاشت. اگرچه ایلخانان ایران پس از رسمیت دادن به اسلام در دهه پایانی عمر خود برای حضور و نفوذ در حجاز کوشیدند، اما با برافتادن حکومت آنان و تجزیه سیاسی در ایران، ادامه آن در عمل به دوره تیموری موکول شد. در دوره تیموری این شاهرخ بود که با تکیه بر میراث سیاسی- نظامی پدر و بر اساس رویه دین‌مدارانه خود کوشید از طریق مشارکت در تعویض پوشش کعبه بر اعتبار حکومت تیموری بیفزاید. براین اساس مسأله اصلی این مقاله، بررسی اهداف شاهرخ از این کار و روند اقدامات وی در این زمینه، واکنش ممالیک به او و علل آن و نیز ارزیابی نتیجه این اقدامات است که با بررسی تطبیقی گزارش‌های منابع تیموری و مملوکان انجام شده‌است. </strong>https://www.hfrjournal.ir/article_84919_1a8ea13dd13302d361b6658b5db66143.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه تاریخ روابط خارجی1735-2010124720110622The Tartar nation: From the Golden Horde to Volga-Uralملت تاتار: از اردوی زرین تا ولگا - اورال12114184936FAبهرامنوازنیاستادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه بینالمللی امام خمینیمرتضینوازنیکارشناس فناوری اطلاعات دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد قزوینJournal Article20110425One of the features of the Central Asia is its enjoyment of the existence of a variety of ethnos, mutually and widely affecting one another in the course of history. These ethnos would every now and then turn to skirmishes due to their ethnic differences or disagreements. To acquire and get hold of power, they drove not only the political life of the desert dwellers of their own territory but also the neighboring countries civilization towards dismemberment and collapse. From among these ethnos, Tartars were the remnants of Turk and particularly Qipchaq tribes who had formed a major portion of the Mongol army, extending their empire in the early 13<sup>th</sup> century, from the east of the globe to the west through dispatching troops and domination over the entire Central Asia. Besides Iran and China, they had seized Russia and had therefrom subjected Europe to their invasions.
The present-day Russia constituted the center of western part of the Mongolian Empire widely known as Golden Horde. Subsequent to the wane of Mongolian Empire, and even Ghazan Khanate and its submission to the Russians, the Tartars underwent severe frustration and ups and downs but never forbore from upholding their ties and identity elements. They made a diligent endeavor for restoration of their former grandeur and their Volga-Ural identity. They also endeavored for creation of solidarity and association with the Tartars residing in Siberia and Eastern Europe. The main question raised in the current article is that if the Tartars have the characteristics of a nation, is their geographical territory from Golden Horde and how do they think of a broader territory called Volga-Ural. This article while tracing back Tartars to their roots and historical backgrounds, and looking into their relations with their neighbors including Iranian Ilkhanates , this question has been addressed that what role the mentioned background and demographic structure as well as Tartars ethno dispersion in Russia and outside Russia, has played in the future of the region.<strong>یکی از ویژگی‌های آسیای مرکزی، وجود اقوام گوناگونی است که در طول تاریخ تأثیرهای متقابل فراوانی بر یکدیگر گذاشته‌اند. این اقوام گاهی به موجب تفاوت‌ها و اختلافات قومی، رو به درگیری آورده و برای دستیابی به قدرت سیاسی، نه تنها حیات سیاسی صحرانشینی سرزمین خویش، که تمدن‌های شهری کشورهای همسایه را نیز به تجزیه و سقوط کشانده‌اند. </strong>
<strong>از این میان، تاتارها بازماندگانی از قبایل ترک به ویژه قبچاق‌هایی بودند که بخش اعظمی از ارتش مغول را تشکیل </strong><strong>می‌دادند</strong><strong> و در اوایل سده سیزدهم با لشکرکشی و سلطه بر سراسر آسیای مرکزی، امپراطوری خود را از شرق تا غرب عالم گسترانده و علاوه بر ایران و چین، روسیه را نیز به تصرف درآورده و از آنجا اروپا را دستخوش هجوم ساخته بودند. </strong>
<strong>روسیة کنونی مرکز بخش غربی امپراتوری مغول بود که به «اردوی زرّین» شهرت داشت. پس از افول امپراطوری مغول و حتی سقوط خان نشین قازان و تسلیم آن به روس‌ها، تاتارها گرفتار سرخوردگی شدید و متحمل فراز و نشیب های بسیاری شدند. اما هیچ گاه از تلاش برای حفظ بستگی‌ها و عناصر هویتی خود دست برنداشتند و برای بازگشت به عظمت گذشته و بازیابی هویت ملی ولگا-اورال و ایجاد همبستگی با تاتارهای مقیم سیبری و اروپای شرقی نیز اهتمام فراوانی به کار بستند. سئوال اصلی مقاله حاضر این است که اگر تاتارها دارای خصوصیات یک ملت باشند، آیا قلمرو جغرافیایی آنها از اردوی زرین است و چگونه به سرزمین بزرگتری به نام ولگا-اورال می اندیشند. در این مقاله، ضمن ریشه‌یابی تاتار و پیشینه تاریخی تاتارها و همچنین روابط آنان با همسایگان خود از جمله ایلخانان ایرانی به این سئوال پاسخ داده شده است که این پیشینه و ساختار جمعیتی و پراکندگی قومی تاتارها در روسیه و خارج از آن، چه نقشی را در آینده سیاست منطقه برعهده داشته است.</strong>https://www.hfrjournal.ir/article_84936_5e439cf38eb300cf19ad9c0e862dcbf9.pdfوزارت امور خارجهفصلنامه تاریخ روابط خارجی1735-2010124720110622Trade Representation of Foreign Embassies in Qajar Eraنمایندگی تجاری سفارتخانه‌های خارجی در دوره قاجاریه14316784940FAشهرامیوسفی فراستاد تاریخ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیJournal Article20110626Tajerbashi was a title and an office accorded to some ranking Iranian and Moslem merchants up to the Qajar era. They would serve as State representatives and were actively involved in organizing the local and foreign trade.
With the commencement of 13 Century (AH), (19<sup>th</sup> century) and the transformation of the international political and economic system, Iran of Qajar era was affected more than before and consequently Iran’s stance and place in the global community was changed. The latter redefined the various sectors of Iranian society including the merchants vis-à-vis the global system. In the meantime, the title of Tajerbashi which used to have specified functions in the previous periods, began to be used for merchants who enjoyed economic and legal representation of foreign embassies in Iran. The current article shall examine the reasons behind and the mode and procedure of selecting Tajerbashis by foreign embassies and shall also look into the role and function of the Tajerbashi office holder in Qajar era.<strong>تاجرباشی لقب و منصبی بود که تا دوره قاجاریه به برخی از بازرگانان بلندپایه ایرانی و مسلمان داده میشد و به عنوان نمایندگان حکومتی، روابط بازرگانی داخلی و خارجی را ساماندهی می‌کردند. با آغاز سده 13 هجری/19میلادی که دگرگونی‌های نظام سیاسی و اقتصادی بینالمللی، ایران دوره قاجاریه را بیش از پیش تحت تاثیر قرار داد، موقعیت و جایگاه ایران در جامعه جهانی تغییر کرد و این امر، بخش‌های مختلف جامعه از جمله بازرگانان ایران را در قبال نظام جهانی بازتعریف نمود. در این میان، لقب تاجرباشی که در ادوار پیشین کارکردهای مشخصی داشت، برای آن دسته از تجاری به کار برده شد که سمت نمایندگی اقتصادی و حقوقی دولت‌ها و سفارتخانه‌های خارجی در کشور را بر عهده داشتند. مقاله حاضر، چرایی و چگونگی روند انتخاب تاجرباشی توسط دولت‌های خارجی در ایران و نیز نقش و عملکرد متصدی این سمت در دوره قاجار را مورد بررسی قرار میدهد. </strong>https://www.hfrjournal.ir/article_84940_b4719f667d9a9b0bb2f7da9db2b338c1.pdf