وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 20 77 2018 12 22 همکاری‌های فنی- اقتصادی ایران و شوروی در احداث کارخانه ذوب‌‌آهن اصفهان (1351-1341 ش.) 1 27 94197 FA Journal Article 2019 10 08 ایران در سال‌های نخست‌وزیری هویدا با عادی‌‌سازی روابط خود با شوروی و کشورهای اروپای شرقی به گسترش روابط با این کشورها همت گماشت. از جنبه‌های سیاست خارجی ایران و شوروی در سال‌های 1351-1341ش. گسترش همکاری‌های اقتصادی بود. بر همین اساس، یکی از مهم‌ترین موافقتنامه‌های همکاری اقتصادی در زمینه احداث کارخانۀ ذوب‌آهن اصفهان در 23 دی‎ 1344ش. بین دو کشور به امضاء رسید. دولت شوروی پذیرفت تا در ساختمان کارخانه ذوب‌آهن اصفهان نظارت داشته باشد، به اتباع ایران آموزش فنی دهد و شماری از آنان را برای گذراندن دوره‌های تخصصی به شوروی اعزام کند. طرح کارخانه ذوب‌آهن چنانکه پیش‌بینی شده بود، در سال1350ش. به پایان نرسید و سرانجام در سال 1351ش. تکمیل و بهره‌برداری از آن آغاز شد. در این پژوهش به روش تاریخی و رویکرد توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از کتاب‌ها، روزنامه‌ها و اسناد، در پی یافتن پاسخی مناسب برای این پرسش بوده‌ایم که دولت ایران و شوروی در زمینه ساخت کارخانه ذوب‌آهن اصفهان در چه زمینه‌هایی و به چه میزان با یکدیگر همکاری‌ داشته‌اند.

https://www.hfrjournal.ir/article_94197_0011df6282fe8cf78feeab676fbc3c27.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 20 77 2018 12 22 نقش خطوط ارتباطی جنوب بر مناسبات ایلات جنوبی با انگلیسی‌ها و حکومت مرکزی با تأکید بر ایل قشقایی (1336- 1324ق.) 29 51 94198 FA Journal Article 2019 10 08 ضعف حکومت مرکزی در اواخر دوره قاجار، اکتشافات و استخراج نفت توسط انگلیسی‌ها و درآمدهای سرشار حاصله که انتقال آن از قلمرو و خطوط ایالات جنوبی امکانپذیر بود فصل جدیدی در روابط ایلات جنوبی، انگلیسیها و حکومت مرکزی گشود. در این مقاله با رویکردی تحلیلی و توصیفی و با تکیه بر منابع و اسناد کتابخانهای و آرشیوی، نقش خطوط ارتباطی جنوب بر مناسبات ایلات جنوبی، بهویژه قشقاییها با انگلیسیها و حکومت در سال‌های 1336- 1324ق. بررسی خواهد شد. یافتهها بیانگر آن است که با وجود همکاری و همگرایی مقدماتی ایلات جنوبی با انگلیسیها و حکومت مرکزی در اعاده نظم و امنیت در خطوط ارتباطی، زیادهخواهیها و دستاندازیهای انگلیسیها در جنوب، همچنین تحرکات آلمانیها، زمینههای رویارویی مردم و قشقاییها را در برابر آنان طی جنگ جهانی اول فراهم آورد. علیرغم پیروزیهای قشقاییها، سرانجام تفرقه‌افکنی انگلیسیها در میان رهبران ایلات و عشایر و تطمیع برخی از آنان، در کنار حمایت وثوقالدوله از انگلیسیها به سرکوب این نهضت و تسلط دوباره بریتانیا بر خطوط ارتباطی جنوب منجر شد.

https://www.hfrjournal.ir/article_94198_1200d16b55811dd68bd4b7b320d71b4c.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 20 77 2018 12 22 بررسی فعالیت تجارتخانه هوفمان در مشهد (دوره قاجار) با تکیه بر اسناد آرشیو وزارت ‌امور خارجه 53 78 94199 FA Journal Article 2019 10 08 مشهد به عنوان مرکز ایالت خراسان در دوره قاجار، از نظر اقتصادی و تجاری اهمیت خاصی داشت، تا آنجا که می‌توان آن شهر را به عنوان بارانداز بزرگی در شمال شرق برای واردات و صادرات کالا به‌شمار آورد. موقعیت شهر مشهد در شمالِ شرق ایران برای تجار افغانستان، روسیه، انگلیس، آلمان و سایر طرف‌های تجاری با ایران دارای اهمیت بود. از این رو، تجار آلمانی با توجه به ظرفیت ممتاز تجارت در مشهد به این شهر آمدوشد داشتند. برخی از تجار تنها برای واردات کالاهای تولیدی دولتِ متبوع خود به مشهد می‌آمدند، اما برخی از آنها در مشهد تجارتخانه نیز گشوده بودند. کارل فردیناند هوفمان از جمله تجار آلمانی بود که علاوه بر واردات کالا از آلمان به مشهد، تجارتخانه‌ای هم دایر کرده ‌بود و کالاهای صنعتی، تزئینی، خواروبار، ادوات کشاورزی و وسایلی از این دست می‌فروخت. در پژوهش حاضر با شیوه پژوهش تاریخی از نوع توصیفی- تحلیلی و با بهره‌وری از اسناد آرشیو وزارت امور خارجه ایران، فراز و فرود فعالیت تجارتخانه هوفمان و نوع کالاهای وارداتی از آلمان به مشهد تحلیل و بررسی خواهد شد.

https://www.hfrjournal.ir/article_94199_54a4b35100ec2b19295733081de0fcce.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 20 77 2018 12 22 ریشه‌های کاپیتولاسیون در ایرانِ پیش از عهد قاجاریه 79 98 94200 FA Journal Article 2019 10 08 پیش از دوره قاجار و به‌ویژه دوره صفویه، خصومت با عثمانی، وجود کشورهای استعمارگر مانند پرتغال در خلیج فارس و ضعف نیروی دریایی از یک سو و همچنین توسعه‌طلبی عثمانی در اروپا و نیاز اروپائیان به متحدی برای کاهش فشار از سوی دیگر، باعث گسترش روابط ایران و اروپا شد. در این میان، با گسترش تجارت اروپائیان در ایران و تلاش هر چه بیشتر ایرانیان برای رونق تجارت و بهره بردن از نیروی دریایی اروپا، امتیازاتی به آنان تعلق گرفت که در بین آنها امتیاز کاپیتولاسیون قابل ملاحظه است. این پژوهش کاپیتولاسیون در ایرانِ پیش از عهد قاجاریه و همچنین پیامدهای آن را بررسی خواهد کرد.

https://www.hfrjournal.ir/article_94200_fbf3fab978ca5d2014956ebba231f161.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 20 77 2018 12 22 بریتانیا و قطع روابط دیپلماتیک ایران و ژاپن در جنگ جهانی دوم 99 128 94201 FA Journal Article 2019 10 08 موضوع قطع روابط ایران و ژاپن در اولین سال اشغال ایران از سوی متفقین، هنوز بعد از گذشت چند دهه به‌خوبی بررسی نشده و روایت مستند و تاریخی از این رویداد در پژوهش‌های فارسی پدید نیامده است. بررسی ابعاد مختلف روابط ایران و ژاپن می‌تواند بر دیپلماسی ایرانی در دوره اشغال متفقین روشنی‌هایی بیافکند و بررسی اسناد آرشیوی نشان می‌دهد که انگلستان برای دستیابی به اهداف خود، چگونه ایران را با تهدید نظامی و تهدید و تطمیع اقتصادی تحت فشار قرار داد تا روابط خود را با ژاپن قطع کرده و دیپلمات‌های ژاپنی را اخراج کند. این مقاله بر اساس اسناد آرشیوی بریتانیا مأخوذ از سایت کتابخانۀ دیجیتالی قطر تدوین شده است و روشن می‌کند که انگلستان از هنگام ورود به ایران در شهریور ۱۳۲۰ش. چگونه سناریو را تنظیم کرد و در اردیبهشت ۱۳۲۱ش. آن را به ثمر رساند. هدف از تدوین این مقاله، مستندنگاری تاریخ دیپلماسی ایران و ژاپن بر اساس اسناد آرشیوی است.<br />

https://www.hfrjournal.ir/article_94201_d3a8b7e791870f66db86d84de72c7dad.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 20 77 2018 12 22 نقش آمریکا و عوامل داخلی در تأسیس و ادارة سازمان برنامه و بودجه ایران 129 150 94202 FA Journal Article 2019 10 08 آمریکا بعد از پایان جنگ جهانی دوم به منظور دسترسی به منابع نفتی، یافتن بازاری برای کالاهای خود و مقابله با نفوذ کمونیسم در صدد گسترش قدرت در ایران برآمد و برای رسیدن به این اهداف، باید بر امور اقتصادی ایران تسلط می‌یافت. همچنین موفق شد با کمک رجال سیاسی همچون قوام‌السلطنه و ابوالحسن ‌ابتهاج که با سیاست‌های ایالات متحده همنوایی داشتند، در تأسیس سازمان برنامه و بودجه نقش داشته باشد، تا هم به اهداف پیش‌گفته دست یابد و هم بسیاری از عایدات نفت ایران را از طریق متخصصین و مؤسسات خارجی وابسته به خود به تاراج ‌برد. این مقاله به روش تاریخی و رویکرد توصیفی- تحلیلی و بهره‌گیری از کتب، روزنامه‌ها و اسناد در پی یافتن پاسخی برای این پرسش است که آمریکا چرا و تا چه اندازه در تأسیس سازمان برنامه و بودجه و کارکرد آن دخالت داشت و چه منافعی را پی می‌گرفت؟<br />

https://www.hfrjournal.ir/article_94202_dd24514845cb7751a24e84390daabe1b.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 20 77 2018 12 22 گزارش دومین کنفرانس تاریخ روابط خارجی ایران بررسی دستگاه دیپلماسی و دیوان‌سالاران سیاست خارجی اداره مطالعات اسناد و تاریخ روابط خارجی وزارت امور خارجه 153 161 101674 FA Journal Article 2020 01 18 دومین کنفرانس تاریخ روابط خارجی ایران با موضوع: "بررسی دستگاه دیپلماسی و دیوان‌سالاران سیاست خارجی ایران" در تاریخ 24 بهمن 1397 در مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه برگزار شد. در بخش افتتاحیه، دکتر مرتضی دامن‌پاک جامی، معاونت مطالعاتی و پژوهشی مرکز در توضیحات خود پیرامون پیشینة کنفرانس گفت: در آستانة دویستمین سالگرد تأسیس دستگاه دیپلماسی آشکار شد که سیاست خارجی برای کشور ما مسئله‌ای حیاتی و سرنوشت ساز بوده و بر زندگی و امنیت مردم و نظام‌های سیاسی تأثیر داشته است.

https://www.hfrjournal.ir/article_101674_e606caaffdb3b6908ad57550b3af34f3.pdf