وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 24 96 2023 09 23  Principles governing Iran's foreign policy in the era of Shah Abbas I based on the view of Hafez Farman Farmaian اصول حاکم بر سیاست خارجی ایران در عصر شاه عباس اول بر پایه دیدگاه حافظ فرمانفرمائیان 3 18 195630 FA محمد جعفربگلو دانشجو 0000-0003-0083-6986 بدرالسادات علیزاده مقدم دانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور تهران Journal Article 2023 07 08 This research aims to examine the main principles of Iran's foreign policy during the reign of Shah Abbas I Safavid based on the view of Hafez Farman Farmaian in the book Historical Analysis of Iran's Foreign Policy from the beginning to today and to answer the question that what principles did Shah Abbas I Safavid follow in governing Iran's foreign policy? The method of data collection in this research is library and documentary, and the method of data analysis is descriptive-analytical. The findings show that the main principles of Iran's foreign policy during the reign of Shah Abbas I Safavid were the same principles that F Farman Farmaian mentioned as the traditional principles of foreign policy. According to the findings, the principles governing Iran's foreign policy in the era of Shah Abbas were expanding and guarding the borders of the government territory, developing and protecting trade routes, supporting neutral countries on Iran's borders, and the approach of cultural tolerance and religious tolerance in the realm of governing. این تحقیق بر آن است تا اصول محوری سیاست خارجی ایران در دوره حکمرانی شاه عباس اول صفوی را بر مبنای دیدگاه حافظ فرمانفرمائیان در کتاب تحلیل تاریخی سیاست خارجی ایران از آغاز تا امروز بررسی کند و به این پرسش پاسخ دهد که شاه عباس اول صفوی در سکانداری سیاست خارجی ایران از چه اصولی پیروی می‌کرد؟ شیوه جمع‌آوری داده‌ها در این تحقیق، کتابخانه‌ای و اسنادی و روش تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها، توصیفی- تحلیلی است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که محورهای اصلی سیاست خارجی ایران در دوره حکومت شاه عباس اول صفوی همان اصولی بودند که فرمانفرمائیان از آن با عنوان «اصول سنتی سیاست خارجی ایران» یاد کرده است. بر اساس نتایج این تحقیق، اصول حاکم بر سیاست خارجی ایران در عصر شاه عباس اول عبارت‌ بودند از: گسترش و پاسداری از مرزهای قلمرو حکومتی، توسعه و حراست از راه‌های تجاری، حمایت از کشورهای بی‌طرف در مرزهای ایران و رویکرد تساهل فرهنگی و تسامح مذهبی در قلمرو فرمانروایی.

https://www.hfrjournal.ir/article_195630_66bb87a493657da62309e196543b4150.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 24 96 2023 09 23  Reviewing and criticizing the opinions of Western Orientalists of the Qajar era about the deep thinking of Iranians بررسی و نقد آراء مستشرقان غربی عصر قاجار در باره ژرف اندیشی ایرانیان 19 38 195635 FA سعید نجفی نژاد محقق رسمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی Journal Article 2023 07 08 The Qajar era was the beginning of Iran's extensive interactions with the Western world and the gradual penetration of Western culture into this land. During the peak period of the affectability of Iranians from Western culture in the Qajar era, some Westerners present in Iran, contrary to expectations, were influenced by the culture and personality of Iranians. These people often encountered ambiguities in interacting with Iranians and showed a curious effort to understand the character of Iranians. By analyzing why Iranians' character attracted the attention of Western travel writers while criticizing their opinions about the psychological characteristics of Iranians, this research tries to answer the question of what was the reason for the deepening of Iranians' character for these orientalists. The most important factor in the complexity of the character of the Iranians for the westerners was the innate spirit of the Iranians. The present research has examined this issue using library data and descriptive-analytical method. عصر قاجار آغاز صحنه تعاملات گسترده ایران با دنیای غرب و نفوذ تدریجی فرهنگ غربی به این سرزمین بود. در دوران اوج تأثیرپذیری ایرانیان از فرهنگ غربی در عصر قاجار، عده‌ای از غربی‌های حاضر در ایران برخلاف انتظار، تحت تأثیر فرهنگ و شخصیت ایرانیان قرار گرفتند. این افراد غالباً در تعامل با ایرانیان، با ابهاماتی مواجه شدند و تلاش کنجکاوانه‌ای برای شناخت شخصیت ایرانیان از خود نشان دادند. این پژوهش سعی دارد با واکاوی چرایی جلب‌توجه شخصیت ایرانیان برای سفرنامه‌نویسان غربی، ضمن نقد آراء آنها در باره خصوصیات روان‌شناختی ایرانیان، به این پرسش پاسخ دهد که دلیل عمیق‌نمایی شخصیت ایرانیان برای این عده از مستشرقان چه بود؟ به نظر می‌رسد مهم‌ترین عامل در پیچیده‌نمایی شخصیت ایرانیان برای غربیان، روحیات ذاتی ایرانی‌ها بوده است. تحقیق حاضر، با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای و به روش توصیفی- تحلیلی این موضوع را بررسی کرده است.

https://www.hfrjournal.ir/article_195635_6a84d057fcecbe4a510d22b42b219169.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 24 96 2023 12 21  The role of European agents' reports in understanding the ways of Iran during the Qajar period (Case study: Malayer-Borujerd route) نقش گزارش های مأموران اروپائی در شناخت راه های ایرانِ دوره قاجار (مطالعه موردی: مسیر ملایر- بروجرد) 39 58 195641 FA کاوه رستم‌پور گروه معماری، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران روح‌الله مجتهدزاده گروه معماری، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0002-1806-9060 محمد ابراهیم مظهری گروه معماری، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه هشید چمران اهواز، اهواز، ایران مهدیه محمودی گروه معماری، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2023 10 07 The development of freeways in recent years has removed many historical routes and smaller cities from the country's passenger transportation cycle and harmed their economy. The necessity of protecting and revitalizing these routes is to know the talents and attractions in them. Since most of the country's roads were formed in the last century on the basis of the road network during the Qajar period, the historical sources of this period provide a better understanding of these routes. These sources are divided into two main European and Iranian categories. The extraction of appropriate geographical data from Iranian sources cannot be compared to the reports of European agents equipped with modern knowledge and tools. Therefore, the purpose of this research is to explain the role of the reports of the European agents in the understanding of Iran's routes during the Qajar period, focusing on the Malayer-Borujerd route, which has been carried out by the historical analysis method and using first-hand sources from libraries and archives. The results show that the detailed reports of the European agents, besides being very different in the quality of the introduction of this route, have introduced another route by crossing the telegraph line as the main route, which is not mentioned in Iranian sources and is the shortest in terms of the distance, and rich in terms of natural and historical attractions. This can apply to many other parts of the country and be the subject of future research. توسعه آزادراهی سالیان اخیر، بسیاری از مسیرهای تاریخی و شهرهای کوچک‌تر را از چرخه حمل‌و‌نقل مسافری کشور خارج نموده و به اقتصاد آنها آسیب وارد کرده است. لازمه حفاظت و احیای این مسیرها، شناخت دقیق استعدادها و جاذبه‌های حول آنها است و از آنجا که عمده راه‌های کشور در قرن گذشته بر بستر شبکه راه‌ها در دوره قاجار شکل گرفته‌اند، منابع تاریخی این دوره شناخت بهتری از این مسیرها ارائه می‌دهند. این منابع به دو دسته اصلی اروپائی و ایرانی تقسیم می‌شوند. استخراج اطلاعات مناسب جغرافیایی از منابع ایرانی در مقابل گزارش‌های مأموران اروپائی مجهز به دانش و ابزار روز دنیا ‌قابل‌مقایسه نیست؛ بنابر این هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش گزارش‌های مأموران اروپائی در شناخت راه‌های ایران در دوره قاجار با محوریت مسیر ملایر- بروجرد است که به روش تحلیل تاریخی و با استفاده از منابع دست اول کتابخانه‌ای و بایگانی‌ها انجام گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهند که گزارش‌های دقیق مأموران اروپائی، علاوه بر آنکه در کیفیت معرفی این مسیر بسیار متفاوت هستند، مسیر دیگری را با عبور خط تلگراف به‌عنوان مسیر اصلی معرفی کرده‌اند که در منابع ایرانی اشاره‌ای به آن نشده و از لحاظ فاصله، کوتاه‌ترین و از لحاظ جاذبه‌های طبیعی و تاریخی بسیار غنی است. این امر می‌تواند در مورد بسیاری از نقاط دیگر کشور صدق کند و موضوع پژوهش‌های آتی قرار گیرد.

https://www.hfrjournal.ir/article_195641_8b2d8ed63bfbbb44097edf7617548e67.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 24 96 2023 12 21 The effect of the 1975 Algiers agreement on the political destiny of Iraqi Kurds تأثیر قرارداد 1975م. الجزایر بر سرنوشت سیاسی کردهای عراق 59 86 195687 FA زینب احمدوند استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، شهر ارومیه، ایران. 0000-0001-7917-0464 محسن مؤمنی دانشیار گروه تاریخ دانشگاه ارومیه، ارومیه- ایران هیوا عبده عزیز کارشناسی ارشد رشته تاریخ ایران، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. Journal Article 2023 09 30 Looking at the history of the last hundred years of Iraq, it is clear that Iraqi Kurds have not been in the right place in the political, economic, and social structure of this country. After the independence of Iraq and the establishment of the monarchy in this country, the Iraqi government sometimes ignored the demands of the Kurds. This created several military movements against the governments of Iraq at the time by the Kurds of this country, such as the Aylul movement on September 11, 1961, which became known as the September 11 movement or the Aylul movement and continued for 14 years. During this period, several different regimes came to power in Iraq, and several military coups took place, but none of these regimes could solve the problem of the Kurds and their demands. The September 11 movement experienced many strengths and weaknesses. At the end of this movement, the help and support of the Iranian government at the time to the Iraqi Kurds increased significantly, which, in a way, made the Iraqi government enter into the Algiers agreement. The present research has been done by descriptive-analytical method with the aim of investigating the position of Iraqi Kurds in the 1975 Algiers agreement and the effect of this agreement on their political destiny. The findings show that the 1975 Algiers agreement between Iran and Iraq, with the scapegoat being the Kurds by both sides, brought achievements for both countries in the short term. However, for the Iraqi Kurds, it led to the destruction of the September 11 front and the displacement of a large number of Iraqi Kurdistan residents to Iran and other neighboring countries. It also led to the division of Kurdish political parties inside Iraq. In addition, with the migration of Kurds and the Arabization of Kurdish areas, many problems arose for Kurds in this region. با نگاهی به تاریخ یکصد سال گذشته کشور عراق مشخص می‌شود که کردهای عراق در ساختار سیاسی، اقتصادی و اجتماعی این کشور در جایگاه مناسبی نبوده‌اند. پس از استقلال عراق و استقرار نظام پادشاهی در این کشور، بعضاً دولت عراق، خواسته‌های کردها را نادیده می‌گرفت. این امر چندین جنبش نظامی را علیه دولت‌های وقت عراق از سوی کردهای این کشور ایجاد کرد؛ مانند جنبش ایلول در 11 سپتامبر 1961 که به نهضت یازده سپتامبر یا جنبش ایلول معروف شد و مدت 14 سال ادامه یافت. در این دوره، چندین رژیم مختلف در عراق روی کار آمدند و چندین کودتای نظامی رخ داد؛ اما هیچیک از این رژیم‌ها نتوانستند مشکل کردها و خواسته‌های آنها را حل نمایند. جنبش یازده سپتامبر نقاط قوت و ضعف بسیاری را تجربه کرد و در پایان این نهضت، کمک و حمایت‌های دولت وقت ایران به کردهای عراق افزایش چشمگیری پیدا کرد که به‌نوعی باعث شد دولت عراق وارد قرارداد الجزایر شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با هدف بررسی جایگاه کردهای عراق در قرارداد 1975م. الجزایر و تأثیر این قرارداد بر سرنوشت سیاسی آنان انجام شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که قرارداد 1975م. الجزایر میان ایران و عراق با وجه‌المصالحه قرار دادن کردها توسط هر دو طرف در کوتاه‌مدت برای هر دو کشور دستاوردهایی به‌همراه داشت؛ اما برای کردهای عراق منجر به نابودی جبهه یازده سپتامبر و آواره شدن تعداد زیادی از ساکنان کردستان عراق به ایران و سایر کشورهای همسایه گردید، همچنین منجر به انشعاب احزاب سیاسی کُرد در داخل کشور عراق شد. علاوه بر این با کوچ دادن کردها و عرب‌سازی مناطق کردنشین، مشکلات زیادی برای کردها در این منطقه به ‌وجود آمد. با نگاهی به تاریخ یکصد سال گذشته کشور عراق مشخص می‌شود که کردهای عراق در ساختار سیاسی، اقتصادی و اجتماعی این کشور در جایگاه مناسبی نبوده‌اند. پس از استقلال عراق و استقرار نظام پادشاهی در این کشور، بعضاً دولت عراق، خواسته‌های کردها را نادیده می‌گرفت. این امر چندین جنبش نظامی را علیه دولت‌های وقت عراق از سوی کردهای این کشور ایجاد کرد؛ مانند جنبش ایلول در 11 سپتامبر 1961 که به نهضت یازده سپتامبر یا جنبش ایلول معروف شد و مدت 14 سال ادامه یافت. در این دوره، چندین رژیم مختلف در عراق روی کار آمدند و چندین کودتای نظامی رخ داد؛ اما هیچیک از این رژیم‌ها نتوانستند مشکل کردها و خواسته‌های آنها را حل نمایند. جنبش یازده سپتامبر نقاط قوت و ضعف بسیاری را تجربه کرد و در پایان این نهضت، کمک و حمایت‌های دولت وقت ایران به کردهای عراق افزایش چشمگیری پیدا کرد که به‌نوعی باعث شد دولت عراق وارد قرارداد الجزایر شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با هدف بررسی جایگاه کردهای عراق در قرارداد 1975م. الجزایر و تأثیر این قرارداد بر سرنوشت سیاسی آنان انجام شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که قرارداد 1975م. الجزایر میان ایران و عراق با وجه‌المصالحه قرار دادن کردها توسط هر دو طرف در کوتاه‌مدت برای هر دو کشور دستاوردهایی به‌همراه داشت؛ اما برای کردهای عراق منجر به نابودی جبهه یازده سپتامبر و آواره شدن تعداد زیادی از ساکنان کردستان عراق به ایران و سایر کشورهای همسایه گردید، همچنین منجر به انشعاب احزاب سیاسی کُرد در داخل کشور عراق شد. علاوه بر این با کوچ دادن کردها و عرب‌سازی مناطق کردنشین، مشکلات زیادی برای کردها در این منطقه به ‌وجود آمد.

https://www.hfrjournal.ir/article_195687_507f4706b1cca9043946590bb79647ce.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 24 96 2023 12 21 The process of development of the principle of equity in maritime disputes between Iran and Kuwait from the Pahlavi period until now روند توسعه اصل انصاف در اختلافات دریایی ایران و کویت از دوره پهلوی تاکنون 87 114 195692 FA محمدجواد عیسی‌نیا دانشجوی دکتری مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام‌نور تهران و کارشناس ارشد وزارت امور خارجه میثم آرائی عضو هیئت‌ ‌علمی گروه حقوق بین‌الملل دانشگاه پیام‌نور تهران- ایران (نویسنده مسئول) Journal Article 2023 09 09 One of the most up-to-date and complicated political and legal events in the western Persian Gulf region is the unresolved legal issues regarding the delimitation of maritime zones between Iran and Kuwait. As a semi-closed water area, the Persian Gulf has had a turbulent past in terms of legal regime. At present, some of the Persian Gulf countries have reached relatively specific agreements regarding the delimitation of maritime zones. However, the complex marathon of the Arab countries of the Persian Gulf in the area of the exclusive economic zone as well as the continental plateau of this sea has not been resolved until now. In this regard, if we have an overview of the positions of the Islamic Republic of Iran, we will see that Iran invokes the principle of equity to divide or delimit its maritime borders and is seeking to claim its lost rights. The main purpose of this research is to achieve an acceptable, equitable, and provable method for delimiting the boundaries of maritime zones between the countries of Iran and Kuwait based on obtaining equity results which are based on the recent procedures of the International Court of Justice and specific procedures of other countries and are in clear contrast with the traditional procedures of delimitation. The research method is analytical-descriptive based on collecting data in a library and using scientific research publications, databases, and computer networks یکی از به‌روزترین و پیچیده‌ترین وقایع حقوقی- سیاسی منطقه غربِ خلیج فارس، مسائل حقوقی حل‌ناشده بر سر تحدید حدود مناطق دریایی میان ایران و کویت است. خلیج فارس به‌عنوان منطقه آبیِ نیمه‌بسته در زمینه رژیم حقوقی، گذشته پرفراز‌و‌نشیبی داشته است. در حال حاضر، برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس در مورد تحدید حدود مناطق دریایی به توافقات نسبتاً مشخصی دست‌یافته‌اند، اما ماراتن پیچیده کشورهای حاشیه غربی خلیج فارس در حوزه منطقه انحصاری- اقتصادی و همچنین فلات قاره این دریا تاکنون حل‌ناشده باقی مانده است. در این راستا، اگر مروری بر مواضع جمهوری اسلامی ایران داشته باشیم، خواهیم دید که ایران برای تقسیم و یا تحدید حدود مرزهای دریایی خود به "اصل انصاف" استناد نموده و در پی احقاق حقوق از دست‌رفته خود است. هدف اصلی در این پژوهش، دستیابی به یک روش قابل قبول منصفانه و قابل اثبات برای تحدید حدود مناطق دریایی میان کشورهای ایران و کویت بر اساس "حصول نتایج منصفانه" است که بر مبنای رویه‌های اخیر دیوان بین‌المللی دادگستری و رویه‌های اختصاصی سایر کشورها شکل گرفته است و در تباین آشکار با رویه‌های سنتی تحدید حدود قرار دارد. روش پژوهش به‌صورت تحلیلی- توصیفی بر پایه گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و با استفاده از نشریات علمی- پژوهشی، بانک‌های اطلاعاتی و شبکه‌های کامپیوتری است.

https://www.hfrjournal.ir/article_195692_7a9238be2bc02fb997e849513434dbaa.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 24 96 2023 12 21 Germany's commercial strategy in the Persian Gulf during the first Pahlavi period (1925-1941) راهبرد تجاری آلمان در خلیج فارس طی دوره پهلوی اول (1304-1320ش.) 115 138 195698 FA حمیدرضا آریان فر هیات علمی بنیاد ایران شناسی 0009-0002-6468-7406 Journal Article 2023 10 04 The strategic and commercial importance of the Persian Gulf from the beginning of the 19th century AD provided the grounds for the attention and presence of European countries in this region. Since the end of this century, with the change in Germany's approach to the international system, this country paid attention to the Persian Gulf in its political map and tried to increase its influence in the West Asian region, including the Persian Gulf, against England. Therefore, this country sought to find new ways for economic influence through the establishment of German companies on the shores of the Persian Gulf. With the occurrence of the constitutional movement and the period after it, the Germans opened numerous shipping lines to transfer the commercial goods of the two countries between the port of Hamburg and the islands and ports of the Persian Gulf, and their commercial activity reached a peak compared to other powers. The main problem of this study is Germany's commercial strategy in the Persian Gulf with the aim of influencing and gaining points and how to face other European powers during the first Pahlavi period. Accordingly, the main question is how to adopt this strategy, its mechanism, and its results. The purpose of this study is to examine Germany's approach to Iran and the Persian Gulf in the late 19th and early 20th centuries, emphasizing commercial activities. This study has been done with the method of historical research and descriptive-analytical type and benefits from historical sources and documents of the Ministry of Foreign Affairs. The findings show that the Germans used the strategy of establishing commercial companies in Iran during the first Pahlavi period for political influence by taking over a share of trade against other world powersl. The strategic and commercial importance of the Persian Gulf from the beginning of the 19th century AD provided the grounds for the attention and presence of European countries in this region. Since the end of this century, with the change in Germany's approach to the international system, this country paid attention to the Persian Gulf in its political map and tried to increase its influence in the West Asian region, including the Persian Gulf, against England. Therefore, this country sought to find new ways for economic influence through the establishment of German companies on the shores of the Persian Gulf. With the occurrence of the constitutional movement and the period after it, the Germans opened numerous shipping lines to transfer the commercial goods of the two countries between the port of Hamburg and the islands and ports of the Persian Gulf, and their commercial activity reached a peak compared to other powers. The main problem of this study is Germany's commercial strategy in the Persian Gulf with the aim of influencing and gaining points and how to face other European powers during the first Pahlavi period. Accordingly, the main question is how to adopt this strategy, its mechanism, and its results. The purpose of this study is to examine Germany's approach to Iran and the Persian Gulf in the late 19th and early 20th centuries, emphasizing commercial activities. This study has been done with the method of historical research and descriptive-analytical type and benefits from historical sources and documents of the Ministry of Foreign Affairs. The findings show that the Germans used the strategy of establishing commercial companies in Iran during the first Pahlavi period for political influence by taking over a share of trade against other world powersl. اهمیت راهبردی و تجاری خلیج فارس از آغاز قرن سیزدهم هجری قمری/ نوزدهم میلادی زمینه توجه و حضور کشورهای اروپایی را در این منطقه فراهم کرد. از اواخر این قرن، با تغییر رویکرد آلمان در نظام بین‌الملل، این کشور در نقشه سیاسی خود به خلیج فارس توجه کرد و در صدد برآمد که در منطقه غرب آسیا از جمله خلیج‌ فارس در برابر انگلستان نفوذ خود را افزایش دهد؛ بنابر این، در پی یافتن راه‌های جدید از طریق تأسیس شرکت‌های آلمانی در کرانه‌های خلیج فارس برای نفوذ اقتصادی برآمد. با وقوع نهضت مشروطه و دوره پس از آن، آلمانی‌ها خطوط متعدد کشتیرانی به‌منظور جابه‌جایی کالاهای تجاری دو کشور بین بندر هامبورگ و جزایر و بندرهای خلیج فارس دایر کردند و فعالیت تجاری‌شان نسبت به قدرت‌های دیگر به اوج رسید. مسئله اصلی این مقاله، راهبرد تجاری آلمان در خلیج فارس با هدف نفوذ و کسب امتیاز و چگونگی مواجهه با دیگر قدرت‌های اروپایی در دوره پهلوی اول است. به‌تبع آن پرسش اصلی پژوهش، چگونگی اتخاذ این راهبرد، سازوکار و نتایج آن است. هدف مقاله حاضر، بررسی رویکرد آلمان در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم در باره ایران و خلیج فارس با تأکید بر فعالیت‌های تجاری است. این مقاله با روش پژوهش تاریخی و شیوه توصیفی- تحلیلی و بهره‌مندی از منابع تاریخی و اسناد وزارت امور خارجه انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آلمانی‌‌ها در دوره پهلوی اول جهت نفوذ سیاسی با در اختیار گرفتن سهمی از تجارت در برابر دیگر قدرت‌های جهانی از راهبرد تأسیس شرکت‌های تجاری در ایران بهره برده‌اند.

https://www.hfrjournal.ir/article_195698_d52535510547761b78bc52320adb9707.pdf