وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 26 101 2024 12 21 The Influence of African and Indian Cultures on the Music of the Northern Persian Gulf Regions تأثیر فرهنگ‌های آفریقا و هند بر موسیقی مناطق شمال خلیج فارس نگاهی به تاریخ روابط فرهنگی از هخامنشی تا قاجار 3 26 228800 10.22034/hfr.2024.228800 FA ویدا همراز دانشیار گروه رادیوی دانشگاه صدا و سیما، تهران- ایران Journal Article 2024 10 08 The connection between the people of southern Iran and the regions of Africa and India, facilitated by the Persian Gulf as a major thoroughfare, spans several millennia. It is evident that in addition to trade, the influence of this historical relationship has manifested in the cultural domain. Traces of this interaction can still be found in the language, art, customs, and traditions of the people of southern Iran and its neighboring nations. Oral culture, of which music and melodies are an integral part, articulates a segment of this extensive history, holding special significance in cultural history studies alongside written records. This research, emphasizing the importance of intercultural communications in the history of the Persian Gulf region, specifically focuses on the influence of African and Indian cultures on the music of the northern Persian Gulf areas, with a particular focus on melodies and organology. It endeavors to answer the following questions: How have African and Indian music, within the framework of intercultural relations, fostered diversity in the music of southern Iran, and what remnants of this influence persist today? This study was conducted using a descriptive-analytical approach and a documentary-library research method. The findings indicate that while the precise timeline and process of the influence of African and Indian migrant music on the local music of southern Iran remain unclear, this transformation is observable in parts of Iran and neighboring Arab countries. Reciprocally, the influence of Iranian music can also be observed ارتباط مردم مناطق جنوبی ایران از طریق شاهراه خلیج فارس با آفریقا و هند سابقه‌ای چند هزار ساله دارد. بدیهی است علاوه بر مبادلات تجاری، تأثیر این ارتباط تاریخی در حوزه فرهنگی هم بروز کرده است و هنوز می‌توان در زبان، هنر، آداب و رسوم مردم جنوب ایران و ملل همجوار نشانه‌های آن را یافت. فرهنگ شفاهی که موسیقی و نغمات جزئی از آن هستند، بیانگر بخشی از این تاریخ طولانی است که در کنار تاریخ مکتوب از اهمیت خاص در مطالعات تاریخ فرهنگی برخوردار است. این تحقیق با تأکید بر اهمیت ارتباطات میان‌فرهنگی در تاریخ منطقه خلیج فارس به طور خاص بر تأثیر فرهنگ‌های آفریقا و هند بر موسیقی مناطق شمالی خلیج فارس به‌خصوص بر نغمه‌های موسیقی و سازشناسی تمرکز دارد و می‌کوشد به این پرسش‌ها پاسخ دهد که موسیقی آفریقا و هند چگونه در چارچوب ارتباطات میان‌فرهنگی موجب ایجاد تنوع در موسیقی جنوب ایران شده است و چه نشانه‌هایی از آن هنوز باقی است؟ تحقیق حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی و روش اسنادی- کتابخانه‌ای انجام شد و یافته‌های تحقیق نشان داد که گرچه زمان و روند دقیق تأثیر موسیقی مهاجران آفریقایی و هندی بر موسیقی بومی جنوب ایران مشخص نیست، اما این تغییر در بخش‌هایی از ایران و کشورهای عربی دیده می‌شود و به طور متقابل تأثیر موسیقی ایرانی نیز در آفریقا و هند مشاهده می‌شود.

https://www.hfrjournal.ir/article_228800_249a388346b50ca2046b481df5d4e7fc.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 26 101 2024 12 21 Major Commercial Centers on the Northern and Southern Coasts of the Persian Gulf and the Sea of Oman in the Parthian Era مراکز عمده تجاری کرانه‌های شمالی و جنوبی خلیج فارس و دریای عمان در عصر پارتیان 27 48 228819 10.22034/hfr.2024.228819 FA محمدجعفر چمنکار دانشیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه، ارومیه- ایران Journal Article 2024 09 22 During the Parthian period (247 BCE – 224 CE), commercial hubs on the northern and southern coasts of the Persian Gulf and the Sea of Oman held particular significance due to their strategic geographical location and economic capacity. Charax, Apologos, Omana, Samahram, and Dibba were among the most important maritime trade centers in the regions north and south of the Strait of Hormuz. The objective of this paper is to examine the economic status of these centers under Arsacid rule. Using a descriptive-analytical research method based on library and documentary studies, the author seeks to answer the following questions: Which were the most prominent maritime trade hubs on the northern and southern coasts of the Persian Gulf and the Sea of Oman, and how did they play a role in regional and supra-regional commercial dynamics? The conclusion drawn from this research is that the Arsacids, either directly or through their appointed agents, maintained control over these ports. Through these areas, they played a key role in shaping the region's economy and developing international trade relations. در دوره حکومت پارتیان (247ق. م. تا کانون‌های تجاری در شمال و جنوب خلیج فارس و دریای عمان به علل موقعیت جغرافیایی مناسب و توانایی اقتصادی اهمیت ویژه‌ای داشتند. خاراکس، آپالوگوس، اومانا، سمهورم و دبا از مهمترین مراکز بازرگانی دریایی در نواحی شمالی و جنوب تنگه هرمز بودند. هدف از این نوشتار بررسی جایگاه اقتصادی این مراکز در دوره حاکمیت اشکانی است. نگارنده با استفاده از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای و مستندات سعی در پاسخ به این پرسش دارد که برجسته‌ترین کانون‌های تجارت دریایی در شمال و جنوب خلیج فارس و دریای عمان کدام بوده و چگونه در فعل و انفعالات بازرگانی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای نقش‌آفرین بوده‌اند؟ نتیجه‌ای که از پژوهش حاضر حاصل می‌شود، این است که اشکانیان با اداره مستقیم و یا به وسیله کارگزاران منصوب خود بر این بنادر استیلاء داشتند و از طریق نواحی فوق نقش کلیدی در شکل‌گیری اقتصاد منطقه و توسعه روابط تجاری بین‌المللی ایفاء نمودند.

https://www.hfrjournal.ir/article_228819_5e3cfdf0b84cf5a02f2fc1c3750abe78.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 26 101 2024 12 21 Developments of the Port of Basra and Their Impact on the Political and Economic Situation of the Persian Gulf during the Naserian Era تحولات بندر بصره و تأثیر آن بر اوضاع سیاسی و اقتصادی خلیج ‌فارس در عهد ناصری 49 76 228806 10.22034/hfr.2024.228806 FA طیبه ادریسی مدرس مدعو گروه تاریخ دانشگاه الزهرا، تهران- ایران 0000-0002-1158-6700 Journal Article 2024 09 07 Compared to his predecessors, who were often preoccupied with issues in the northern territories of the country, Naser al-Din Shah Qajar paid greater attention to the Persian Gulf. A consequence of this focus was the exploitation of the Persian Gulf's position by European countries, particularly Great Britain. To manage these conditions, Naser al-Din Shah undertook measures that included establishing a naval force and strengthening trade and the economy in the Persian Gulf, which provoked a strong reaction from European powers stationed in the region, such as Britain. Concurrently, border disputes between Iran and the Ottoman Empire over the maritime boundary of the Port of Basra persisted, and steps were taken to resolve these conflicts. The machinations of Western countries, led by Great Britain and also Russia, for whom the ports of the Persian Gulf, including Basra, were of great importance, created significant obstacles in this path. Utilizing a historical research method based on the study of unpublished archival documents from the Archive of the Ministry of Foreign Affairs and the Archive of the National Library and Archives of Iran, this article examines the political and economic developments of the Port of Basra and their impact on the political and economic situation of the Persian Gulf during the Naserian era. It seeks to answer how these developments in the Port of Basra affected the overall situation in the Persian Gulf. The results of this study confirm the reality that the presence of foreign powers, such as Britain and Russia, had a substantial influence on the political and economic conditions of the Persian Gulf. ناصرالدین ‎شاه قاجار در مقایسه با سایر شاهان پیش از خود که اغلب درگیر مسائل نوار شمالی کشور بودند، به خلیج ‎فارس توجه بیشتری داشت و پیامد این امر، سوءاستفاده کشورهای اروپایی به‌خصوص انگلستان از موقعیت خلیج ‎فارس شد. ناصرالدین شاه برای سامان دادن به این شرایط، اقداماتی شامل ایجاد نیروی دریایی و تقویت تجارت و اقتصاد خلیج ‎فارس انجام داد، که واکنش شدید دول اروپایی مستقر در خلیج ‎فارس مانند انگلستان را در پی داشت. همزمان، اختلافات مرزی ایران و عثمانی بر سر مرز آبی بندر بصره تداوم داشت و سعی شد که در جهت رفع این اختلافات گام‎هایی برداشته شود. دسیسه‌چینی‌های کشورهای غربی، در رأس آن انگلستان و همچنین روسیه که بنادر خلیج‎ فارس از جمله بندر بصره برای آنها حائز اهمیت بود، در این مسیر موانع بزرگی را ایجاد نمودند. مقاله حاضر با روش پژوهش تاریخی مبتنی بر مطالعه اسناد آرشیوی منتشرنشده موجود در آرشیو وزارت امور خارجه و آرشیو سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به بررسی تحولات سیاسی و اقتصادی بندر بصره و تأثیر آن بر اوضاع سیاسی و اقتصادی خلیج‎ فارس در عهد ناصری می‎پردازد و تلاش می‎کند تا به این پاسخ برسد که تحولات مذکور در بندر بصره چه تأثیری بر وضعیت خلیج ‎فارس داشته است. نتایج حاصل از این مطالعه مؤید این واقعیت است که وجود قدرت‌های خارجی چون انگلیس و روسیه تأثیر زیادی بر اوضاع سیاسی و اقتصادی خلیج ‌فارس داشته است.

https://www.hfrjournal.ir/article_228806_9f1ff1b67ff49c8aa23f005acc3529e5.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 26 101 2024 12 21 Establishing a Base on the Persian Gulf Islands: Britain's Strategic Challenge in the 19th Century ایجاد پایگاه در جزایر خلیج ‌فارس چالش استراتژیک بریتانیا در قرن نوزدهم میلادی 76 98 228807 10.22034/hfr.2024.228807 FA صفورا برومند دانشیار و عضو هیئت‌علمی پژوهشکده تاریخ ایران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران- ایران 0000-0003-2795-830X Journal Article 2024 09 07 From the outset of the European arrival in the Persian Gulf, establishing a presence on the islands of this strategic region was considered a priority. The rationale for this focus included the islands' distance from Iran's central authority, the potential for greater control over the region's commercial sphere, and the reliance on naval power. The establishment of the Portuguese base in Hormuz (913 AH /1507 CE) and Qeshm (1030 AH /1621 CE), and the Dutch settlement in Kharg (1166 AH /1753 CE) stemmed from these conditions. The end of the Seven Years' War (1756 -1763 CE), which led to France's withdrawal from its possessions in India and a significant increase in British dominance over the subcontinent, prompted the British East India Company to focus on strengthening its presence in the region spanning from the Indian Ocean to the Persian Gulf. In analyzing the situation, the matter of the Persian Gulf islands drew the attention of the British East India Company's officials. John Malcolm was among the British agents who emphasized the necessity of this, meticulously documenting the conditions of the islands during his visit to the region (1215 AH /1800 CE). Awareness of Napoleon's plans for an expedition to India and his actions in concluding a treaty with Fath-Ali Shah Qajar—which included dispatching French military advisors, some of whom were tasked with surveying the Persian Gulf and its islands—increased the urgency for Britain to establish its own base on the islands. Relying on reports and documents and by re-examining the historical context, this research analyzes the rationale and process behind the selection of an island for the stationing of British forces in the Persian Gulf, and evaluates the outcomes of this endeavor. The findings of this study indicate that the necessity of establishing and maintaining a base on the Persian Gulf islands was a primary priority and a key objective for Britain in the 13th century AH / 19th century CE, and that it had a distinct impact on the influence and operations of British agents in Iran. از ابتدای ورود اروپائیان به خلیج ‌فارس، موضوع استقرار در جزایر این منطقه سوق‌الجیشی یکی از اولویت‌ها محسوب می‌شد. دوری از قدرت مرکزی ایران، تسلط بیشتر بر سپهر تجاری منطقه و اتکاء بر نیروی ناوگان دریایی از علل این توجه بود. ایجاد پایگاه پرتغالی‌ها در هرمز (913ق./ 1507م.) و قشم (1030ق./ 1621م.)، استقرار هلندی‌ها در خارک (1166ق./ 1753م.) از این شرایط نشأت می‌گرفت. پایان جنگ‌های هفت ساله (1763-1756م.) که به خروج فرانسه از متصرفاتش در هند و تسلط بیشتر و قابل توجه بریتانیا بر این سرزمین منجر شد، عاملی برای تمرکز شرکت هند شرقی بریتانیا برای تقویت حضور در منطقه اقیانوس هند تا خلیج ‌فارس بود. در واکاوی شرایط موجود، موضوع جزایر خلیج ‌فارس مورد توجه کارگزاران شرکت هند شرقی بریتانیا قرار گرفت. جان ملکم از جمله کارگزاران بریتانیا بود که بر ضرورت این امر تأکید داشت و در سفر به منطقه (1215ق./ 1800م.) به دقت شرایط جزایر را ثبت کرد. آگاهی از برنامه‌ریزی ناپلئون برای لشکرکشی به هند و اقدامات وی در خصوص انعقاد معاهده با فتحعلی ‌شاه قاجار، اعزام مستشاران فرانسوی و مأموریت تعدادی از آنها برای بررسی موقعیت خلیج‌ فارس و جزایر آن بر ضرورت توجه بریتانیا به ایجاد پایگاه در جزایر افزود. این پژوهش با تکیه بر گزارش‌ها و اسناد و با بازخوانی سپهر تاریخی، ضمن واکاوی چرایی و چگونگی انتخاب جزیره برای استقرار نیروهای بریتانیایی در خلیج ‌فارس به تحلیل نتایج این امر می‌پردازد. حاصل پژوهش حاضر از ضرورت ایجاد و حفظ پایگاه در جزایر خلیج‌ فارس به عنوان یکی از اولویت‌ها و مهّم‌ترین اهداف بریتانیا در قرن سیزدهم قمری/ نوزدهم میلادی و تأثیر بارز آن بر نفوذ و عملکرد کارگزاران بریتانیایی در ایران حکایت می‌کند.

https://www.hfrjournal.ir/article_228807_7a95e6e5ebad071148a1f2553a96706d.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 26 101 2024 12 21 Representation of the Struggles of Southern Iran's Local People against Western Colonialism )A Case Study: The Struggles and Actions of Mir Mahanna of Bandar Rig in the Narrative of Nader Ebrahimi( بازنمایی مبارزات مردم محلی جنوب ایران و استعمار غربی (مطالعه موردی: مبارزات و اقدامات میرمهنای بندر ریگی در روایت نادر ابراهیمی) 99 116 228827 10.22034/hfr.2024.228827 FA زهرا حاتمی دکترای ایران دوره اسلامی از دانشگاه تهران و پژوهشگر مستقل 0000-0001-5952-6208 Journal Article 2025 03 14 Mir Mahanna of Bandar Rig, a local ruler in southern Iran during the reign of Karim Khan Zand, has been depicted in different and often contradictory ways in Persian historiography, historical research, and literature. This study, employing Norman Fairclough's method of Critical Discourse Analysis, focuses on the character of Mir Mahanna in Nader Ebrahimi's novel, "On the Reddened Blue Roads" (Bar Jadeh-ha-ye Abi-ye Sorkh), to address the disparity between the historical and literary narratives concerning this figure. It aims to examine the author's objectives and to scrutinize the consequences of these differing perspectives on the collective mindset of Iranians. The central hypothesis of this research is that under the influence of Nader Ebrahimi's ideological, anti-colonial, and somewhat nationalistic perspective in the aftermath of the 1979 Islamic Revolution, Mir Mahanna was transformed. Originally an ordinary, local figure who confronted his Iranian and non-Iranian counterparts for power within the traditional framework of the pre-modern world, he underwent a significant and noteworthy process of being reimagined as a national figure with an anti-colonial stance and was introduced to Iranian society as a hero. This hypothesis is substantiated in the present research. میرمهنّای بندر ریگی از حکام محلی ساکن جنوب ایران هم‌زمان با دوره حکمرانی کریم‌ خان زند است که چهره‌هایی متفاوت و گاه متناقض از او در تاریخ‌نگاری، تاریخ‌پژوهی و ادبیات فارسی ارائه شده است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف در صدد است تا با محوریت‌بخشی به شخصیت میرمهنّا در رمان «بر جاده‌های آبی سُرخ» نوشته نادر ابراهیمی به چرایی تفاوت روایت در زبان تاریخی و ادبی در این کتاب پاسخ دهد، اهداف نویسنده را بررسی کند و پیامدهای این نگرش‌های متفاوت را بر ذهنیت جمعی ایرانیان مورد بررسی و مداقه قرار دهد. فرضیه تحقیق حاضر این است که میرمهنّا، تحت‌تأثیر نگرش ایدئولوژیک، ضد استعماری و تا حدی ملّی‌گرایانه نادر ابراهیمی در شرایط پس از پیروزی انقلاب 1357، از شخصیتی عادی و محلی که در چارچوب سنت‌های دنیای قدیم در راستای کسب قدرت به رویارویی با همتایان ایرانی و غیرایرانی‌اش می‌پرداخت، در یک روند معنادار و قابل تأمل به شخصیتی ملّی با رویکردی ضد استعماری تبدیل شد و به عنوان قهرمان به جامعه ایرانی معرفی گردید؛ فرضیه‌ای که در تحقیق حاضر به اثبات می‌رسد. میرمهنّای بندر ریگی از حکام محلی ساکن جنوب ایران هم‌زمان با دوره حکمرانی کریم‌ خان زند است که چهره‌هایی متفاوت و گاه متناقض از او در تاریخ‌نگاری، تاریخ‌پژوهی و ادبیات فارسی ارائه شده است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف در صدد است تا با محوریت‌بخشی به شخصیت میرمهنّا در رمان «بر جاده‌های آبی سُرخ» نوشته نادر ابراهیمی به چرایی تفاوت روایت در زبان تاریخی و ادبی در این کتاب پاسخ دهد، اهداف نویسنده را بررسی کند و پیامدهای این نگرش‌های متفاوت را بر ذهنیت جمعی ایرانیان مورد بررسی و مداقه قرار دهد. فرضیه تحقیق حاضر این است که میرمهنّا، تحت‌تأثیر نگرش ایدئولوژیک، ضد استعماری و تا حدی ملّی‌گرایانه نادر ابراهیمی در شرایط پس از پیروزی انقلاب 1357، از شخصیتی عادی و محلی که در چارچوب سنت‌های دنیای قدیم در راستای کسب قدرت به رویارویی با همتایان ایرانی و غیرایرانی‌اش می‌پرداخت، در یک روند معنادار و قابل تأمل به شخصیتی ملّی با رویکردی ضد استعماری تبدیل شد و به عنوان قهرمان به جامعه ایرانی معرفی گردید؛ فرضیه‌ای که در تحقیق حاضر به اثبات می‌رسد.

https://www.hfrjournal.ir/article_228827_78deb18be3801beadc35c5dd4b3b21d0.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 26 101 2024 12 21 An Analysis of the Historical Significance of the Persian Gulf in Iran-Europe Relations واکاوی جایگاه تاریخی خلیج فارس در روابط ایران و اروپا 117 138 228828 10.22034/hfr.2024.228828 FA محمد امین احمدی دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران- ایران 0000-0003-1989-3251 روح‌الامین سعیدی استادیار، گروه روابط بین الملل، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران - ایران Journal Article 2025 02 24 The Persian Gulf plays a decisive role in the formation and evolution of relations between Iran and Europe. This region has consistently served as a communicative and commercial route between Iran and European powers, and the first civilizational encounters between them occurred via the Persian Gulf. Using a descriptive-analytical method and drawing on documents, library resources, and historical reports, the present study seeks to examine the trajectory of this region's influence on Iran-Europe interactions. The authors aim to contribute to a better understanding of the Persian Gulf's significance in the current and future state of Iran-Europe relations by analyzing its historical role. Therefore, the central question of this paper is: Over the years, what has been the status and impact of the Persian Gulf on Iran-Europe relations, and what has been its evolutionary course? The research findings indicate that throughout history, the Persian Gulf has held a progressively increasing importance in Iran-Europe relations. Its role has ranged from being a theater for colonial rivalries between European powers in past centuries to influencing the outcomes of World Wars and international confrontations. Most notably, the discovery of oil in the 20th century transformed the Persian Gulf into one of the most critical levers of either engagement or confrontation between Iran and Europe. The results of this study demonstrate that the Persian Gulf has functioned as a geopolitical variable in Iran-Europe relations in every historical period and, considering contemporary global issues, will continue to be a determining factor in the future of these relations. خلیج فارس نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری و تحول روابط ایران و اروپا دارد. این منطقه همواره به ‌عنوان مسیر ارتباطی و تجاری میان ایران و قدرت‌های اروپایی بوده و نخستین برخوردهای تمدنی میان آنها نیز از طریق خلیج فارس رقم خورده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از اسناد، منابع کتابخانه‌ای و گزارش‌های تاریخی در صدد است تا روند تأثیرگذاری این منطقه بر تعاملات ایران و اروپا را بررسی کند. هدف نویسندگان مقاله بر این است تا با بررسی جایگاه تاریخی خلیج فارس به درک بهتر جایگاه آن در وضعیت کنونی و حتی آتی روابط ایران و اروپا کمک کنند. بنابراین، پرسش اصلی مقاله این است که در طول سالیان مختلف جایگاه و تأثیرات خلیج فارس بر روابط ایران و اروپا به چه نحو بوده و چه سیر تحولی داشته است؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در طول تاریخ، خلیج فارس اهمیتی فزاینده در روابط ایران و اروپا داشته است. از نقش آن در رقابت‌های استعماری میان قدرت‌های اروپایی در سده‌های گذشته تا تأثیرگذاری بر سرنوشت جنگ‌های جهانی و تقابل‌های بین‌المللی می‌توان سخن گفت. اما به‌طور خاص اکتشاف نفت در قرن بیستم میلادی، خلیج فارس را به یکی از مهم‌ترین اهرم‌های تعامل یا تقابل میان ایران و اروپا تبدیل کرد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که خلیج فارس به ‌عنوان یک متغیر ژئوپلیتیک در هر دوره تاریخی در روابط ایران و اروپا ایفای نقش کرده و با توجه به مسائل روز جهانی همچنان عامل تعیین‌کننده‌ای در آینده این ارتباطات خواهد بود

https://www.hfrjournal.ir/article_228828_a267121c7dd5f8d3125c1ecc35c6e806.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 26 101 2024 12 21 Examining the Historical Role of the Persian Gulf in the Development of Trade Relations between Iran and East Africa بررسی نقش تاریخی خلیج فارس در توسعه مناسبات تجاری ایران و شرق آفریقا 117 138 228817 10.22034/hfr.2024.228817 FA محمدحسن خانی دانشیار گروه روابط بین‌الملل و مطالعات منطقه‌ای دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق(ع)، تهران- ایران 0009-0009-8927-4764 محمدمهدی احسان طلب دانشجوی کارشناسی ‌ارشد پیوسته معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق(ع)، تهران- ایران 0009-0005-6787-1550 رستم ضیائی دانشجوی کارشناسی ‌ارشد پیوسته معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق(ع)، تهران- ایران 0009-0009-3398-1400 Journal Article 2024 10 29 Iran's ports on the shores of the Persian Gulf have long played a key role as a strategic hub in the trade communications among the three continents of Europe, Asia, and Africa. This unique geo-economic position, combined with the cultural ties between Iran and the countries of East Africa, has provided a suitable foundation for commercial and economic exchanges. The main objective of the present research is to examine the historical significance of the Persian Gulf in the development of trade relations between Iran and East Africa. This study also analyzes the current role of the Persian Gulf in strengthening economic relations and leveraging the potential capacities of this region. The primary research question is: What role has the Persian Gulf played, from the past to the present, in the development of trade relations between Iran and East Africa, and what have been the strengths and weaknesses of these relations? The research findings indicate that the Persian Gulf has consistently acted as a strategic hub in the trade between Iran and East Africa, greatly influencing the development of economic and cultural ties on both sides. In the contemporary era, these links—leveraging Iran's geo-economic position within the North-South Corridor and the transit routes of Central Asia and the Caspian Sea—provide a valuable opportunity to expand trade exchanges between Iran and East African nations. Therefore, the optimal utilization of the Persian Gulf's capacities can play a significant role in strengthening Iran's economic diplomacy and expanding its influence in the East Africa region. بنادر ایران در سواحل خلیج‌ فارس از دیرباز به‌عنوان کانون راهبردی در ارتباطات تجاری میان سه قاره اروپا، آسیا و آفریقا نقش کلیدی ایفاء کرده‌اند. این موقعیت ژئواکونومیک خاص همراه با پیوندهای فرهنگی میان ایران و کشورهای شرق آفریقا بستری مناسب برای تبادلات تجاری و اقتصادی فراهم آورده است. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی جایگاه تاریخی خلیج ‌فارس در توسعه مناسبات تجاری ایران و شرق آفریقا است. این پژوهش همچنین به تحلیل نقش کنونی خلیج ‌فارس در تقویت روابط اقتصادی و بهره‌برداری از ظرفیت‌های بالقوه این منطقه پرداخته است. سؤال اصلی پژوهش عبارت است از اینکه خلیج ‌فارس چه نقشی از گذشته تاکنون در توسعه مناسبات تجاری ایران و شرق آفریقا ایفاء کرده و نقاط قوت و ضعف این روابط چه بوده است؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که خلیج ‌فارس همواره به‌عنوان کانون استراتژیک در تجارت میان ایران و شرق آفریقا عمل کرده و بر توسعه روابط اقتصادی و فرهنگی دو طرف تأثیر زیادی گذاشته است. این پیوندها به‌ویژه در دوران معاصر با استفاده از موقعیت ژئواکونومیک ایران در کریدور شمال- جنوب و مسیرهای ترانزیتی آسیای میانه و دریای خزر، فرصتی مناسب برای گسترش تبادلات تجاری میان ایران و کشورهای شرق آفریقا فراهم می‌آورد. بنابراین، بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های خلیج ‌فارس می‌تواند در تقویت دیپلماسی اقتصادی ایران و گسترش نفوذ آن در منطقه شرق آفریقا نقش به سزایی ایفاء کند.

https://www.hfrjournal.ir/article_228817_35f10f5f539ff94e609110b7ff5a856f.pdf