وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 27 105 2026 01 21 Correspondence Diplomacy and Its Impact on Foreign Relations Case Study: Shah Abbas I (996-1038 AH) دیپلماسی مکاتبه ای و تأثیر آن بر مناسبات خارجی مطالعه موردی : شاه عباس اول (996ـ 1038ه.ق) 3 18 239805 10.22034/hfr.2026.573770.1580 FA زهرا علیزاده بیرجندی دانشیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند Journal Article 2025 12 24 One of the important topics in the studies of Iranian political history is the study of the correspondence of Iranian politicians, diplomats, and ambassadors. In different periods of Iranian history, numerous examples of this correspondence have been written with different motives in the fields of political, cultural, and commercial relations with foreign governments. In addition to showing the character and political vision of Iranian statesmen, the study and content analysis of such correspondence also reveals the policy and strategies of foreign relations of the period under study. Considering the importance of political correspondence and its place in foreign relations studies, the following article is dedicated to the study and analysis of the correspondence diplomacy of Shah Abbas I. This fundamental research, which has been compiled using a descriptive-analytical method, attempts to analyze the writing style and speech logic of Shah Abbas I in his political correspondence and to examine his mode of agency in foreign relations of the Safavid period. The findings of this research show that Shah Abbas I adopted different positions in his correspondence diplomacy towards Muslim emirs and European statesmen. These aspects of distinction can be seen in the authoritative tone based on ideological distinction towards Muslim rulers and the tolerant and tolerant positions towards Europeans. یکی از مباحث مهم در مطالعات تاریخ سیاسی ایران ، بررسی مکاتبات رجال سیاسی ، دیپلمات ها و سفرای ایرانی است . در ادوار مختلف تاریخ ایران نمونه های متعددی از این مکاتبات با انگیزه های مختلف در حوزه های مناسبات سیاسی ، فرهنگی و تجاری با دول خارجی به رشته تحریر در آمده است . بررسی و تحلیل محتوایی اینگونه مکاتبات ، افزون بر نشان دادن منش و بینش سیاسی دولتمردان ایران ، خط مشی و راهبرد های روابط خارجی دوره مورد مطالعه را نیز آشکار می سازد . با توجه به اهمیت مکاتبات سیاسی و جایگاه آن در مطالعات روابط خارجی ، مقاله پیش رو ، به بررسی و تحلیل دیپلماسی مکاتبه ای شاه عباس اول اختصاص دارد . این پژوهش بنیادی که به روش توصیفی ـ تحلیلی تدوین شده است می کوشد ضمن تحلیل سبک نوشتاری و منطق گفتاری شاه عباس اول در مکاتبات سیاسی وی نحوه عاملیت او را در روابط خارجی دوره صفویه مورد واکاوی قرار دهد . یافته های حاصل از این پژوهش نشان می دهد که شاه عباس یکم در دیپلماسی مکاتبه ای خویش در قبال امرای مسلمان و دولتمردان اروپایی مواضع متفاوتی اتخاذ کرده است . این وجوه تمایز را می توان از لحن مقتدرانه مبتنی بر تمایز ایدئولوژیکی در برابر امرای مسلمان و مواضع تسامح جویانه و مبتنی بر مدارا در قبال اروپاییان را مشاهده کرد .

https://www.hfrjournal.ir/article_239805_85bad6ca8adb904e2433e290c03d1605.pdf

وزارت امور خارجه فصلنامه تاریخ روابط خارجی 1735-2010 27 105 2026 01 21 Georges Azrilenko's Refuge and the Conflict of Embassies in Tehran (1301-1300 ASH./ 1922-1921 AD.) پناهندگی ژرژ آزریلنکو و نزاع سفارتخانه‌ها در تهران، (1301ـ1300 ش.) 99 116 239794 10.22034/hfr.2026.573811.1578 FA علی کالیراد استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران، تهران- ایران 0000-0002-5940-702X Journal Article 2026 01 04 Seeking to examine the consequences of the phenomenon of immigration and refugee of Soviet citizens to Iran in the years after the 1296 ASH./1917 AD. Revolution, the present article, has studied the story of Georges Azrilenko's refuge (1300-1301 ASH./1921-1922 AD.). In the complex context of the historical period in question, which was shaped by the conclusion of the 1299 ASH./1921 AD., treaty between Iran and Soviet Russia, internal conflicts, and the competition of extra-regional powers, especially Britain and Soviet Russia, this event quickly acquired political and diplomatic dimensions. The request for Azrilenko’s extradition by the Soviet Russian representative and the support of the French embassy for him clearly turned refuge into an arena for international pressure and bargaining. The Iranian government’s response to this crisis was indicative of structural weaknesses and governance challenges that were attempted to be compensated for through individual initiatives by politicians such as Ahmad Qavam and Mohammad Sa’ed. By examining the Azrilenko affair, this study emphasizes the importance of examining small events for better understanding the transnational dimensions and complexities of Iran’s foreign relations in the transition period after World War I. مقاله حاضر به دنبال بررسی پیامدهای پدیده مهاجرت و پناهندگی اتباع شوروی به ایران در سال‌های پس از انقلاب 1917م.، ماجرای پناهندگی ژرژ آزریلنکو 1301-1300ش./ 1922-1921م.) را دستمایه مطالعه قرار داده است. در بافتار پیچیده مقطع تاریخی مورد بحث که با عقد معاهده ۱۹۲۱م. میان ایران و روسیه شوروی، کشمکش‌های داخلی و رقابت‌ قدرت‌های فرامنطقه‌ای خصوصاً بریتانیا و روسیه شوروی شکل گرفته بود، رخداد مزبور به سرعت ابعاد سیاسی و دیپلماتیک یافت. درخواست استرداد آزریلنکو توسط نماینده روسیه شوروی و حمایت سفارت فرانسه از وی، آشکارا پناهندگی را به عرصه‌ای برای اعمال فشار بر دولت ایران و چانه‌زنی‌های بین‌المللی تبدیل کرد. مواجهه دولت ایران با این بحران، گویای ضعف‌های ساختاری و چالش‌های حاکمیتی بود که تلاش می‌شد از طریق ابتکارات فردی توسط دولتمردانی همچون احمد قوام و محمد ساعد جبران شود. این پژوهش از رهگذر واکاوی ماجرای آزریلنکو بر اهمیت بررسی رخدادهای خُرد برای درک بهتر ابعاد فراملی و پیچیدگی‌های روابط خارجی ایران در دوره گذار پس از جنگ جهانی اول تأکید می‌کند.

https://www.hfrjournal.ir/article_239794_5d3028296e2f9f3e7a99b2740a3ee954.pdf