Foreign Relations History

Foreign Relations History

An Analysis of the Roles of the United States and the Soviet Union in the Helmand River Water Crisis During the Second Pahlavi Era (1941-1979)

Document Type : Scientific - research article

Authors
seyyed mahmoud sadat 1
mahmod sarkhanzadeh 2
hamid najar 2
1 Associate Professor, Department of History of the Islamic Revolution. Imam Khomeini and Islamic Revolution Research Institute. Tehran. Iran.
2 PhD student in the history of the Islamic Revolution. Imam Khomeini and Islamic Revolution Research Institute. Tehran, Iran.
10.22034/hfr.2026.543552.1547
Abstract
The present study analyzes the roles of the United States and the Soviet Union in the Helmand River water crisis during the Second Pahlavi era (1941–1979). Utilizing a historical approach and a descriptive-analytical method, the research relies on documents from the National Library and Archives of Iran (NLAI) and library-based sources. It seeks to answer the following question: What was the role and impact of the US and the USSR in exacerbating the Helmand River water crisis?
The findings indicate that during the Second Pahlavi period, Iran sought to resist water crises stemming from foreign interventions by employing technical, legal, and diplomatic instruments. However, the rivalry between the Soviet Union and the United States in Afghanistan was not merely about development but centered on influence and hegemony. The geopolitical competition between these two superpowers in Afghanistan—manifested through investments in dam construction and the expansion of hydraulic projects—coupled with the Shah’s apprehension regarding the spread of communism in Afghanistan, led the Iranian government to exhibit excessive flexibility toward the Afghans from the 1960s onwards. Furthermore, US mediation in resolving the dispute through the establishment of the Delta Commission provided a framework that served as a pretext for subsequent negotiations between Iran and Afghanistan.
Keywords
Iran
Second Pahlavi Era
USA
USSR
Afghanistan
Helmand River
Helmand Water Crisis
Subjects
منابع و مآخذ
اسناد:
آرشیو اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (ساکما)    
ساکما: شماره سند: 370951912
----  شماره سند: 9980050330163
----  شماره سند: 3700022070179
----  شماره سند: 220471961  
----  شماره سند: 220471965 
----  شماره سند: 3700104150075       
----  شماره سند:   3700022070217                               
----  شماره سند:  9980048810027                         
----  شماره سند:   3700026530150
----  شماره سند: 3700026530176
----  شماره سند:  230920513
----  شماره سند: 3700026530086
----  شماره سند: 370002240385
----  شماره سند:  3700022440389.
----  شماره سند: 3700022440453
----  شماره سند: 3700022070059
----  شماره سند: 3700022440393
----  شماره سند: 2300564220008
----  شماره سند: 2300564220004
 
کتاب‌ها و مقالات:
اخوان، صفا، 1381، تاریخ شفاهی افغانستان 1900-1992، تهران: مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه.
مسعود انصاری، عبدالحسین، 1374، خاطرات سیاسی و اجتماعی (مروری بر پنجاه سال تاریخ)، تهران: علمی
بارل، آرام، 1395، یادداشت های سیاسی ایران (1324-1330) بخش دوم، جلد 13، ترجمه: مهدی رحمانی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی
حکمت، علی‌اصغر، 1379، رهاورد حکمت، جلد 1، به‌اهتمام: سید محمد دبیرسیاقی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
سالور، عباس، "رود هیرمند و اختلاف حقابه"، فصلنامه تاریخ معاصر، بهار و تابستان 1381،  سال ششم، شماره 21و 22، صص 586- 578.
شریف‌امامی، جعفر، 1380، خاطرات جعفر شریف‌امامی: نخست‌وزیر ایران (1340-1339 و1357)، ویراستار: حبیب لاجوردی، تهران: سخن.
شهیدزاده، حسین، 1378، رهاورد روزگار، تهران: نشر البرز.
علم، امیراسداله، 1393، یادداشت‌های علم، جلد ششم، ویرایش: علینقی عالیخانی، تهران: کتابسرا.
عبده، جلال، 1368، چهل سال در صحنۀ قضایی، سیاسی، دیپلماسی ایران و جهان، جلد 1، به‌کوشش: مجید تفرشی، تهران: رسا.
فخاری، غلامرضا، 1371، اختلاف دولتین ایران و افغانستان در مورد رود هیرمند، چاپ اول، تهران: وزارت امور خارجه.
فرهنگ، میرمحمد صدیق، 1371، افغانستان در پنج قرن اخیر، قم: دارالتفسیر.
کارردانکوس، هلن، 1367، نه صلح نه جنگ، ترجمه: عبدالرضا هوشنگ‌مهدوی، تهران: نشر البرز.
منیعی، حسن، 1344، سیاست دولت روسیه در خاورمیانه (1965-1700)، تهران: چاپخانه ارتش.
مجلس شورای ملی، مهر  1314، مشروح مذاکرات دوره دهم مجلس شورای ملی، جلسه 13.
مجلس شورای ملی، تیر 1352، مشروح مذاکرات دوره بیست و سوم مجلس شورای ملی، جلسه 118.
 
نشریات:
روزنامه اطلاعات، شماره 6843، دوشنبه 4 بهمن 1327.
-------------، شماره 6981، پنج‌شنبه 23 تیر 1328.
------------، شماره 7000، سه‌شنبه 18 مرداد 1328.
------------، شماره 7095، یک‌شنبه 13 آذر 1328.
------------، شماره 7220، دوشنبه 18 اردیبهشت 1329.
------------، شماره 8319، سه‌شنبه 4 اسفند 1332.

  • Receive Date 14 October 2025
  • Accept Date 16 December 2025