Foreign Relations History

Foreign Relations History

All-e- Afrasiyab 70-Year Rule over Basra and Irano-Ottoman Bid for Conquering It (1597-1668 AD)

Document Type : Scientific - research article

Author
PhD in History, University Instructor and Director of Archives and National Library of Bushehr
Abstract
In the early years of Islamic conquest the port city of Basra was developed to organize and deploy troops to the eastern expanses of the Caliphate. Its special location and status later translated into economic profits. As the Abbasid Caliphate collapsed (1219 AD) the Mesopotamia and Basra fell under Iranian domination and the rise of the Safavids in Iran all but intensified the rivalry to exert control over this strategic port with the Ottomans. On the one hand the nomads of Khuzestan and Basra played a decisive role in this rivalry, and on the other hand, the onset of political and economic rivalries of European powers in the Persian Gulf drove the British and Portuguese into Irano-Ottoman rivalry for controlling Basra. In the midst of the two powers struggle the All-e- Afrasiyab  (of Basra Turkic nomads) took advantage of the domestic problems of Iran and the Ottoman Empire to gain control over Basra and rule it for seventy years and reap its economic benefits. This article has been informed by domestic and foreign sources and shows how this apparently independent dynasty could, in the midst of rivalry between Iran and the Ottoman Empire, assume and play a political and economic role in this period.
Keywords

فارسی:
الشیخلی، صباح ابراهیم سعید، 1362، اصناف در عصر عباسی، ترجمه: هادی عالم‌زاده، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
اوزون چارشی لی، اسماعیل حقی، 1369، تاریخ عثمانی، جلد دوم، ترجمه: ایرج نوبخت، تهران: انتشارات کیهان.
بدیع، آقا میرزا، بی‌تا، تاریخ بصره: بی‌جا.
تاورنیه، ژان پابتیست، 1362، سفرنامه، چاپ سوم، ترجمه: ابوتراب نوری، تهران: کتابخانه سنایی.
ثابتیان، ذ، 1343، اسناد و نامه‌های تاریخی اجتماعی دوره صفویه، تهران: کتابخانه ابن سینا.
حورانی، جورج، 1338، دریانوردی عرب، ترجمه: محمد مقدم، تهران: فرانکلین.
روملو، حسن بیک، 1347، احسن التواریخ، به تصحیح: چارلس فارمن سیدن، تهران: کتابخانه شمس.
کرزن، جورج، 1362، ایران و قضیه ایران، جلد دوم، چاپ دوم، ترجمه: وحید مازندرانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کسروی، احمد، 1373، تاریخ پانصد ساله خوزستان، تهران: موسسه آنزان.
_________، 1378، مشعشعیان، به کوشش: عزیزالله علیزاده، تهران: انتشارات فروردین.
کمپفر، انگلبرت، 1360، سفرنامه، چاپ سوم، ترجمه: کیکاوس جهانداری، تهران: خوارزمی.
معصوم، میرزا محمد، 1351، تاریخ سلاطین صفوی، به کوشش: امیرحسن آبادی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
ملّا کمال، 1334، خلاصه التواریخ، به تصحیح: ابراهیم دهگان، اراک: انتشارات دهگان.
منجم، ملّا جلال، 1366، تاریخ عباسی، به کوشش: سیف االه وحیدنیا، تهران: انتشارات وحید.
نامعلوم، 1364، عالم آرای صفوی، چاپ دوم، به کوشش: یدالله شکری، تهران: انتشارات اطلاعات.
همزلی لانگریک، استیون، 1378، تاریخ سیاسی، اجتماعی و اقتصادی عراق، ترجمه: اسدالله توکلی و محمدرضا توکلی، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
هوشنگ مهدوی، عبدالرضا، 1364، تاریخ روابط خارجی ایران از صفویه تا پایان جنگ جهانی دوم، جلد اول، چاپ دوم، تهران: امیر کبیر.
هولی، دونالد، 1377، دریای پارس و سرزمین‌های متصالح، ترجمه: حسن زنگنه، قم: مرکز بوشهرشناسی.
 
عربی:
العزاوی، عباس، 1953، تاریخ العراق بین الاحتلالین، المجلد الخامس، بغداد: شرکه التجاره و الطباعه.
شاکرعلی، علی، 1958، تاریخ العراق فی العهد العثمانی، نینوا: منشورات مکتبه 30 تموز.
نورس، علا، بی‌تا، العراق فی العهد العثمانی، بغداد: دارالحریه الطباعه.
همسلی لونکریک، استیفن، بی‌تا، اربعه القرون من تاریخ العراقه الحدیث، بی‌جا.
 
لاتین:
Encyclopaedia Iranica, volume III.