رویارویی ساحل‌نشینان مکران و صفویه با پرتغالی‌ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه تاریخ دانشگاه ولایت

چکیده

هم­زمان با روی کار آمدن صفویان در ایران، استعمارگران پرتغالی بر بخش­هایی ازسواحل و جزایر جنوبی ایران استقرار یافتند. با توجه به شرایط منطقه­ای و جهانی آن روزگار، این مسأله منجر به مناسباتی چندجانبه میان صفویان و پرتغالی­ها گردید. حضور پرتغالی­ها در سواحل جنوبی ایران از جانب ساکنان این منطقه نیز واکنش­هایی به دنبال داشت. از این رو، پرسشی مطرح است که عملکرد ساحل­نشینان مکران در روابط ایران و پرتغال در آن دوره چه نقشی داشتند؟ با بررسی ابعاد این مسأله، چنین استنباط می­شود که تحرکات ساحل­نشینان مکران در ابتدا منجر به همکاری مشترک صفویان و پرتغالی­ها گردید. البته عملکرد پرتغالی­ها به گونه­ای بود که نه ‌تنها بلوچ­های سواحل مکران به مقابله جدی با پرتغالی­ها برخاستند، بلکه حکومت صفوی نیز سیاست مقابله با پرتغالی­ها را در پیش گرفت. جنگ­های فرسایشی طولانی بلوچ­ها با پرتغالی­ها در تضعیف موقعیت آنان در آب­های جنوبی ایران تأثیرگذار بود. بنابراین، در جریان اخراج پرتغالی­ها از جزایر و سواحل جنوبی ایران در زمان شاه عباس، بلوچ­ها نیز در همراهی و همکاری با صفویان نقش‌آفرین بودند و در این مقاله، نقش ساحل­نشینان مکران در جهت­دهی روابط متقابل صفویان و پرتغالی­ها مشخص شده است. نوشته حاضر به روش تاریخی با توصیف و تحلیل داده­های تاریخی و با استفاده از منابع کتابخانه­ای، داستان­ها، اشعار و حکایات بازمانده از آن دوره نگاشته شده است.
 

کلیدواژه‌ها