فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

واکاوی سیاست خارجی شاه عباس اول بر حسب واقع‌گرایی تهاجمی مرشایمر

نوع مقاله : مقاله علمی - ترویجی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ‌ارشد علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران- ایران
2 دانشجوی کارشناسی ‌ارشد روابط بین‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران- ایران
3 استاد گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران- ایران
10.22034/hfr.2026.555830.1561
چکیده
این نوشتار تلاش دارد تا تبیین نو از سیاست خارجی حکومت شاه عباس اول صفوی (996-1038ق.) از منظر نظریه واقع‌گرایی تهاجمی جان مرشایمر را ارائه دهد. پرسش پژوهش حاضر این است که چرا شاه عباس اول صفوی چنین سیاستی را در حوزه منطقه‌ای و بین‌المللی اتخاذ کرد؟. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و بهره‌گیری از داده‌های اسنادی- کتابخانه‌ای نشان می‌دهد که شاه عباس با اصلاحات نظامی و اقتصادی، تمرکز قدرت و کاهش وابستگی به قزلباشان، قدرت نسبی ایران را افزایش داد تا از این طریق بقاء و امنیت حکومت خود و ایران را حفظ نماید. او با صلح تاکتیکی استانبول، بازپس‌گیری سرزمین‌های ازدست‌رفته و دیپلماسی چندجانبه با اروپا، موازنه قوا را در برابر عثمانی به نفع صفویه تغییر داد. رفتار پیش‌دستانه در اخراج پرتغالی‌ها از خلیج ‌فارس همراه با ائتلاف‌سازی با قدرت‌هایی نظیر بریتانیا و فتح بخش عظیمی از عراق نشان‌دهنده عقلانیت راهبردی و تلاش برای بقاء و برتری منطقه‌ای است. یافته‌ها تأیید می‌کنند که سیاست خارجی شاه ‌عباس با مؤلفه‌های واقع‌گرایی تهاجمی از جمله آنارشی نظام بین‌الملل، کسب حداکثری قدرت نسبی و رفتار پیش‌دستانه انطباق نسبی داشته و علل اصلی شکل‌دهنده سیاست خارجی حکومت شاه عباس، آنارشی منطقه‌ای، حفظ بقاء و تبدیل ایران به قدرت منطقه‌ای بوده است. این پژوهش با ارائه الگویی میان‌رشته‌ای سعی دارد خلأ نظری در تحلیل سیاست خارجی دوره صفویه را پر کرده و افق‌هایی برای مطالعات تطبیقی تاریخی- نظری بگشاید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

An Analysis of Shah Abbas I’s Foreign Policy Based on Mearsheimer’s Offensive Realism

نویسندگان English

Amirali Mokhtari marzroud 1
Amirreza Baghtag 2
Ebrahim Barzegar 3
1 Master's student of Political Science, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabatabae’i University, Tehran, Iran.
2 Master's student in International relations, Department of International relations, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabatabae'i University, Tehran, Iran.
3 Professor of Political Science, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabatabae’i University, Tehran, Iran.
چکیده English

This study aims to provide a novel explanation of the foreign policy of the Safavid monarch, Shah Abbas I (r. 1587–1629 / 996–1038 AH), through the lens of John Mearsheimer’s theory of Offensive Realism. The central research question is: Why did Shah Abbas I adopt such a policy in the regional and international arenas? Utilizing a descriptive-analytical method and drawing upon documentary-library data, this research demonstrates that Shah Abbas increased Iran’s relative power through military and economic reforms, the centralization of power, and the reduction of dependence on the Qizilbash, thereby ensuring the survival and security of his reign and the Persian state. Through the tactical "Peace of Istanbul," the reclamation of lost territories, and multilateral diplomacy with European powers, he shifted the balance of power against the Ottoman Empire in favor of the Safavids. His proactive behavior in expelling the Portuguese from the Persian Gulf, coupled with alliance-building with powers such as Britain and the conquest of a significant portion of Iraq, reflects strategic rationality and a drive for survival and regional hegemony. The findings confirm that Shah Abbas’s foreign policy aligns significantly with the core components of Offensive Realism, including international anarchy, the maximization of relative power, and preemptive action. The primary factors shaping his foreign policy were regional anarchy, the quest for survival, and the transformation of Iran into a regional power. By presenting an interdisciplinary model, this research seeks to fill the theoretical gap in the analysis of Safavid foreign policy and open new horizons for comparative historical-theoretical studies.

کلیدواژه‌ها English

Iran
Safavid Era
Shah Abbas I
Foreign Policy
Mearsheimer&‌rsquo؛ s Theory
Offensive Realism

  • تاریخ دریافت 05 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 25 آذر 1404