زمینه‌ها و عوامل حمله متفقین به ایران در سال 1941 م.

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای اقتصاد بین‌الملل از دانشگاه ایالتی سن پترزبورگ

2 دانش آموخته دکتری ایران اسلامی از دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

طی 65 سال گذشته، مورخان اروپایی،آمریکایی و روس کوشیده‌اند علل حملة قوای متفقین در 25 اوت 1941 به ایران را بررسی کنند. محدودیت در دسترسی به اسناد رسمی، مدت‌ها مانعی بر سر راه پژوهش در این باره بوده است، اما از هنگامی که بریتانیا و روسیه اسناد مربوط به حوادث 1941م. را به تدریج از طبقه‌بندی محرمانه خارج کرده‌اند‏‏، انبوهی مطلب پیرامون این موضوع منتشر شده است. با این همه، مورخان معاصر کلیت موضوع را درک نکرده‌اند و بیشتر بر علل حمله تمرکز داشته و حتی در این باب راه اغراق نیز پیموده‌اند. در این مقاله، رایج‌ترین عللی را که مورخان برای اشغال ایران پذیرفته‌اند، تحلیل می‌کنیم و می‌کوشیم به مهم‌ترین علّت حملة‌ متفقین به ایران برسیم. در پژوهش حاضر به منابع اولیه و ثانویة روسی که برای خوانندگان انگلیسی زبان کمتر شناخته‌ شده‌اند، توجه خاصی داشته‌ایم. اسناد مربوط به اشغال ایران در سال 1941م. شامل اطلاعات مهمی است که پژوهشگر می‌تواند از آن طریق، زاویه‌ای نو به حوادث مربوط به این دوران بگشاید.

کلیدواژه‌ها


 

Agaev,Semyen,1969, Germanskiy Imperyalizm v Iran,Moscow.

Alekseev, Leonid,1963, Sovetskiy Soyuz I Iran,Moscow.

Aliev, Salekh,2004, Istoriya Irana xx veka,Moscow.

Al-Abram, 27 August 1941,1.

Al-Rabit Al-Arabya,26 August 1941, 1.

Al Vadi, 26 August 1941,1.

Ansari, Ali,2003, Modern Iran since 1921,London

Arabadzhan, Zaven,1996, Iran: protivostoyanie imperyam 1918 -1941, Moscow

Archiv Voenno-Istoricheskogo Muzeya Artillerii, Inzhenernikh Voysk Svyazi (Archiv VIMALIVS), Fond 22r,opis 2, edinitsa Khraneniya 21, tetrad 1, list 13-14.

Arfa,Hasan,1965, Under Five Shahs,New York.

Avery Peter,1991, the Cambridge History of Iran, Vol.7,Cambridge.

Axworthy,Michael,2008, Iran: Empire of the Mind,London.

Bashkirov,V.,1954, Ekspansiya Angliyskih I Amerikanshih Imperialistov v Iran,Moscow.

Berezhkov, Valentin,1968, Rozhdeni Koalitsii,Moscow.

Berezhkov, Valentin,1975, Tegeran 1943,Moscow.

Berezhkov, Valentin,1982, Stranitsi Diplomaticheskoy Istorii,Moscow.

Bezymenskiy, L.A.,1995, Directivy I.V. Stalina V.M.molotovu Pered Poezdkoy v Berlin v Noyabre 1940, Novaya I Noveyshaya Istorya, IV.

Bullard, Richard,1991, Letters from Tehran,London.

Clarmont, Skrine,1962, World War in Iran,London.

chaqueri,cosroe,1995, The Soviet Socialistic Republic of Iran,1920-1921,Pittsburg.

Elwell-Sutton,Laurence Paul,1975, Persian Oil: A Study in Power Polirics, Westport.

Fatemi,Faramarz,1980, the USSR in Iran,London.

Golub,Y,2004, Iranskiy Pohod Krasnoy Armii, Otechestvennaya Istoriya, 3, 20-27.

Ghani, Cyrus,1998, Iran and the Rise of Reza Shah.From Qajar Collapse to Pahlavi Rule,London.

Ghods, M.Reza,1989, Iran in the Twentieth Century,A Political History, London.

Gospolitizdat,1957,Perepiska Predsedatelya Soveta Ministrov SSSR c Prezidentami SSHA I premer-ministrami Velikobritanii vo Vremya Vlikoy Otechestvennoy Vonya. 1941-1945, Moscow.

Grechko, Andrey,1973, Bitva za Kavkaz,Moscow.

Ibragimbeyli,hadzhi Murat,1977, Krakh Edelveysa I Blizhniy Vostok,Moscow.

Isaev,G.G. and G.D.daushvili,2008, Problemy I Stimuly Razvitiya Energetiki Severnoy Afriki I Blizhnego Vostoka: Iran, Saudovskaya Araviya, Alzhyr, Liviya, in naft, Gaz, Modernizatsiya Obshchestva, ed.N.A.Dobronravin,Saint Petersburg.

Ivanov, Mikhail,1952, Ocherk Istorii Hrana,Moscow.

Keddie, Nikki,2003, Modern Iran,New Haven,CT.

Komissarov, D.S.,1997, Smirnov kak Diplomat I Grazhdanin (1905-1982), Diplomaticheskiy Ezhegodnik.

Lenczowski,George,1949, Russia and the west in Iran.1918 -1948,Ithaca.

Lenczowski, George,1978,Iran Under the Pahlavis,Stanford, CA.

Lubin, D.V,2004, vod Sovetskikh Voysk v Severnyy Iran Letom-Osenyu 1941: Voennaya Neobkhodimost ili Politicheskia Raschet, in Iran I Rossiya: Sbornik Statey, ed. Nina Mamedova,Moscow, 112-20.

Majd, Mohamad Gholi,2001, Great Britain and Reza shah,Gainesville.

matter, Philip ,1988, The Mufti of Jerusalem ,Columbia.

Mcfarland, Stephen,1981, the Crises in Iran 1941-1947: A society in change and the peripheral origins of the Cold War,Austin,TX.

Mezhdunarodnie Otnosheniya, 1996, SSSR I Germanskiy Vopros.1941-1949,Moscow.

Millspaugh, Arthur,1925, the American task in Persia,New York.

Millspaugh,Arthur,1946, American in Persia,Washington.

Milov, Petr,1949, Iran vo Vremya I posle Vtoroy Mirovoy Vonya,Moscow.

Naumkin, V.V.,2010, SSSR I Strany Vostoka Nakanune I v Gody Vtoroy Mirovoy Voyny,Moscow.

Nauka,1983,Sovetsko-Angliyskie Otnosbenya vo Vremya Velikoy Otechestvennoy Voyny. 1941-1945,Moscow.

Orishev,Aleksandr,2009, Iranskiy Uzel, Skhvatka Razvedok 1936-1945, Moscow.

Parvizpur, BadrKhasan,1978,Sovetsko-Iranskiya Otnoshbeniya v Gody Vtoroy Mirovoy Voyna (1939-1945), Tbilisi.

Raykov,Aleksev,1999, Opasnieyshiy chas Indii,Lipetsk.

Rumyantsev,1952, Taynaya Voyna na Blizhnem i Srednem Vostoke; Bernhardt Schulze-Holthus, Fruhrot in Iran: Abenteuer im deutschen Gebimdienst, Esslingem.

Sluzhba Vneshney Razvedki Rossiyskoy Federatiyasii, 1999, Operatsii »Marodery«,Moscow, http://svr.gov.ru/history/stage05.htm(accessed 25 April 2011.

Stewart, Richard A.,1988, Sunrise at Abadan. The British and Soviet Invation of Iran, 1941,London.

Sudoplatov, Pavel,2001, Raznya Dni Taynoy Voyna I Diplomatii,Moscow.

Schechtman,Joseph,1965, The Mufti and the Fuehrer: The Rise and Fall of Haj Amin el-Husseini,New York.

Valiakhmetova, G.N.,2009,Lrakskaya Neft v Voennoy Strategii Anglii i Sovetskiy Factor: 1940-1941, Vestnik Chelyabinskogo Gosudarstvennogo Universiteta.

Vneshnyaya Politika, 2000, Documenty uneshney politiki SSSR,Moscow, xxiv.

Zaslavskiy, Emil,2001), Vospominaniya: Pervyev Mesyatsy Vonya I Chetyre Goda v Irane,Saint Petersburg.

 Zorin,leonid,1987,Osoboe Zadanie,Moscow.