فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

میرزاعلی‌خان مقدم مراغه‌ای و کتابچه آداب دیپلماتیک در عصر قاجاریه

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
پژوهشگر و مصحح متون تاریخی
چکیده
میرزا علی خان مقدم مراغه‌ای، از امرای دربار محمد شاه و ناصرالدین شاه، ملقب به حاجب‌الدوله، ضیاءالملک، صنیع‌الدوله و اعتمادالسلطنه، در طول حیات خود مشاغلی چون فراش‌باشی، حکومت خوزستان و لرستان، وزارت عدلیه و وزارت وظایف و اوقاف را بر عهده داشت. میرزا علی خان اگرچه به سبب مشارکت در قتل میرزا تقی خان امیرکبیر خوش نام نیست، اما اقدامات عمرانی وی چشمگیر بوده است. او دستی هم در تألیف داشت و آثاری همچون سفرنامة حج / مکه و کتابچة تشریفات از او بر جای مانده است. از آنجا که در بارة تشریفات، آداب استقبال و نحوة پذیرایی از هیأت‌های دیپلماتیک در منابع عصر قاجار اطلاعات و آگاهی‌های موجود اندک و پراکنده‌ است، کتابچة تشریفات از مآخذ سودمند در این باب به شمار می‌رود. در مقالة حاضر نخست به شرح حال وی و سپس کتابچة تشریفات پرداخته خواهد شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Mirza Ali Khan Mughaddam Maragha-iy and the booklet of Diplomatic Etiquette and Protocol in Qajar time

نویسنده English

Nadereh Jalali
Researcher and editor of historical texts
چکیده English

Mirza Ali Khan Mughaddam Maragha-iy was among the high ranking officials in the royal court of Mohammad Shah and Naser ul-din Shah where he was also known by the titles of Hajib ul Dowleh, Zia’ul Molk, Sani’ul Dowleh and Etemad ul Saltaneh. In his lifetime, he served in Khoozestan and Lorestan States, Ministry of Justice and Ministry of Duties and Endowment.   Although in the history of Iran, he is notorious for assassinating Amir Kabir the Chief Minister to Naser ul-din Shah, beside that heinous crime, he performed several construction programs. He was also a writer who wrote a number of books including “Travel Literature of Hajj, Mecca” and “Booklet of Protocol”. Since there is no compiled information about the protocol of receiving and hosting diplomatic corps in sources from Qajar period, therefore, this manuscript booklet of diplomatic protocol is known to be one of the useful sources of reference in this regard. The present paper first gives an account of his biography and later introduces the manuscript booklet of diplomatic protocol.

کلیدواژه‌ها English

Qajar Dynasty
Mirza Ali Khan Mughaddam Maragha-iy
Booklet of Diplomatic Protocol
Diplomatic Etiquette
نسخه خطی
مقدم مراغه‌ای، میرزا علی خان، کتابچه تشریفات، شماره کتابت 6310، شماره ثبت 125، کتابخانه وزارت امور خارجه
 
کتاب‌ها
آدمیت، فریدون (1355)، امیرکبیر و ایران، تهران: خوارزمی
آقابزرگ طهرانی (1408ق)، الذریعه الی تصانیف الشیعه، قم: مؤسسه اسماعیلیان
اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان (1376)، روزنامه خاطرات، به کوشش: ایرج افشار، تهران: امیرکبیر
اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان (1368)، مرآۀ‌البلدان، به تصحیح: عبدالحسین نوایی ومیرهاشم محدث، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان (1363)، تاریخ منتظم ناصری، به تصحیح: محمداسماعیل رضوانی، تهران: دنیای کتاب
اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان (1357)، صدرالتواریخ، به تصحیح:  محمد مشیری، تهران: روزبهان
امین‌الدوله غفارى، فرخ خان (1358)، مجموعه اسناد و مدارک فرخ خان امین‌الدوله، به کوشش: کریم اصفهانیان و قدرت‌الله روشنی (زعفرانلو)، تهران: انتشارات مرکز نشر دانشگاهی
بامداد، مهدی (1374)، شرح حال رجال ایران، تهران: زوّار
چهل سال تاریخ ایران (1363)، به کوشش: ایرج افشار، تهران: اساطیر
خان ملک ساسانی، احمد (1354)، سیاستگران دوره قاجار، تهران: انتشارات هدایت با همکاری انتشارات بابک
خورموجى، محمدجعفر (1363)، حقایق الاخبار ناصری، به کوشش: حسین خدیوجم، تهران: نشر نی
شیل، لیدی م.ل. (1362)، خاطرات لیدی شیل، ترجمه: حسین ابوترابیان، تهران: نشر نو
علوی شیرازی، میرزا هادی (1363)، سفرنامه میرزا ابوالحسن خان ایلچی به روسیه، با مقدمه: محمد گلبن، تهران: دنیای کتاب
گوبینو، آرتور (1370)، گزارش‌های سیاسی کنت دو گوبینو از ایران، ترجمه: عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران: جویا
ملک‌آرا، عباس میرزا (1355)، شرح حال عباس میرزا  ملک‌آرا، با مقدمه عباس اقبال آشتیانی، به کوشش: عبدالحسین نوایی، تهران: بابک
معتمدی، محسن (1381)، جغرافیای تاریخی تهران، تهران: مرکز نشر دانشگاهی
منزوی، احمد (1374)، فهرستواره کتاب‌های فارسی، تهران: انجمن آثارومفاخر فرهنگی
منزوی، احمد (1353)، فهرست نسخه‌های خطی فارسی، تهران: مؤسسه فرهنگی منطقه‌ای
موریه، جیمز (1348)، سفرنامه، ترجمه: ابوالقاسم سری، تهران: توس
واتسن، رابرت گرانت (1348)، تاریخ ایران از ابتدای قرن نوزدهم تا سال 1858میلادی با نظری اجمالی به وقایع عمده‌ای که به استقرار دولت قاجار منجر است، ترجمه: غ.وحید مازندرانی، تهران: امیرکبیر
 
 

  • تاریخ دریافت 28 خرداد 1392
  • تاریخ بازنگری 17 شهریور 1392
  • تاریخ پذیرش 19 آبان 1397