فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

بررسی تحلیلی- سندی علل مهاجرت دسته جمعی اهالی بنادر کلات و گرزه از ولایت شیبکوه لنگه به عُمّانات(1316-1315ش)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
هیأت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز
چکیده
مردم سواحل و بنادر شمالیِ خلیج فارس از دیرباز روابط تنگاتنگ و حتی پیوندهای خویشاوندی با سواحل جنوبی آن به ویژه با عُمانات داشته‌اند. این امر در روزگار حاکمیت نظام ممالک محروسه در دوره قاجار- گونه‌ای الیگارشی سنتی - برای مردم نوعی آزادی عمل اقتصادی و اجتماعی به بار آورده بود که با تاسیس سلسله تمرکزگرا و متجدد پهلوی محدود شد. تمرکزگرائی و مدرنیته ناقصی که به سواحل خلیج فارس از جمله بنادر کلات و گرزه در سواحل منطقۀ شیبکوه آمده بود، عارضه‌هایی به بار آورد که موجب مهاجرت مردم آن دو بندر به عمانات شد. (1316-1315ش) نوشته حاضر بر آن است که علت این مهاجرت را با تکیه بر اسناد آن دوره بررسی کند.
نویسنده به دنبال اثبات این فرضیه است که جایگزینی حکام اعزامی غیربومی از سوی پایتخت به جای ضابطان پرسابقۀ محلی (نماد الیگارشی سنتی)، سلطۀ نیروهای غیر بومی بر منابع درآمد منطقه،  ناکارآمدی نظام اداری، مالی و لشکری جدید اعم از گمرک، بانک و امنیه در حل مسائل محلی و نیز وجود پیوندهای خویشاوندی و فرهنگی میان بومیان و عمانیان انگیزههای موجهی را برای مهاجرت مردم آن نواحی فراهم  آورد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Documentary- Analytical Examination of the Causes of Collective Migration of Kalat and Gorzeh Ports, from Shibkooh Province of Lengeh to Ommanat. (1936-1937)

نویسنده English

Ali Bahranipour
چکیده English

Since times long past, the people of northern seaboards and ports have maintained close ties and even propinquities with the southern coasts particularly the Ommanat. This brought about a sort of socio- economic freedom and leeway for the people, during the reign of the so-called “Rule of Fortified System” of the Qajar dynasty- a type of traditional oligarchy- but was later restrained with the establishment of centralist and modernist dynasty of Pahlavi. The defective centralism and modernism which entered the Persian Gulf coasts including the Kalat and Gorzeh ports of Shibkooh region coasts gave rise to effects which prompted the migration of the people from those two ports to Ommanat. The current article intends to examine the cause of the mentioned migration on the basis of the documents addressing the aforesaid period.
The present essay pursues examining the hypothesis that the replacement of the deeply rooted local officers or bailiffs (Zabetan) – a symbol of traditional oligarchy- with non-native dispatched rulers, the ascendancy and domination of non-native forces over the regions income resources, inefficiency of the new administrative, financial and military system, including the customs, banks, security forces dealing with management of local issues and problems, as well as the existence of kinship and cultural ties between the natives and the Ommanians, provided justifiable motives for the migration of the people of the region.

کلیدواژه‌ها English

Pahlavi the first
Persian Gulf
Kalat
Gorzeh
Shibkooh
Lengeh port
Ommanant
migration
منابع و مآخذ:
ابن ماجد السعدی بندرکنگی، احمد (1372)،  الفوائد فی اصول علم البحر و القواعد، ترجمة: امید اقتداری، به تصحیح: احمد اقتداری، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
اطلس تاریخی ایران (1350)، تهران : دانشگاه تهران: .
افشار سیستانی، ایرج (بی‌تا)، جغرافیای تاریخی دریای پارس، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی (حوزه هنری) .
اقتداری. احمد (بی تا)، خلیج فارس، تهران: کتابخانه ابن سینا.
خیراندیش.عبدالرسول«ضرورت توجه به تاریخنگاریِ سوبالترن در ایران»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، آبان 1382 سال هفتم، شماره 1.
سدید السلطنه کبابی. محمد علی (1386)، مغاص اللئالی و منار اللیالی: سرزمینهای شمالی پیرامون خلیج فارس و دریای عمان در صد سال پیش، به تصحیح: احمد اقتداری، تهران: امیرکبیر.
_________ (1363)،اعلام الناس فی احوال بندر عباس: بندرعباس و خلیج فارس، به تصحیح: احمد اقتداری، تهران: دنیای کتاب.
مجهول المولف (2002)، عمان و تاریخها البحری، الطبعه الثانیه، مسقط.
معز الدین (1342). آخرین مأموریت،تهران: بهمن.
میریان. عباس (1354) ،جغرافیای تاریخی خلیج و دریای پارس، خرمشهر: کتابفروشی میریان.
نوربخش. حسین (1362)، خلیج فارس و جزایر ایرانی، تهران: کتابخانه سنائی.
الوحیدی الخنجی، حسین بن علی بن احمد (1988)، تاریخ لنجه، چاپ دوم، دبی: دارالأمه للنشر والتوزیع.
 
اسناد:
آرشیو سازمان اسناد ملی ایران،سند شماره 1-151/9-7-1315ش.
_________ ، سند شماره 1-151/9-8-1315ش.
_________ ، سند شماره 2و1-151/24-8-1315ش.
_________ ، سند شماره1-151/5-10-1315ش.
_________ ، سند شماره 1-151/22-10-1315ش.
_________ ، سند شماره 5تا1-151/25-11-1315ش.
_________ ، سند شماره 1-151/ 11-2-1316ش.
_________ ، سند شماره 1-151/15-2-1316ش.
 

  • تاریخ دریافت 20 اردیبهشت 1390
  • تاریخ بازنگری 21 اسفند 1397
  • تاریخ پذیرش 15 تیر 1390