واکاوی رویکرد منابع عصر صفوی در روابط خارجی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز

2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی دانشگاه شیراز

چکیده

هدف از انجام این پژوهش، بیان جزئیات روابط خارجی و پرداختن به رفت‌وآمدهای هیئت­های سیاسی نیست، بلکه این نوشتار درصدد آن است تا با مطالعه برخی از مهمترین منابع عصر صفوی، مؤلفه­های کلی حاکم بر نگرش مورخان این دوره درباره روابط خارجی را تبیین نماید. منابع این عصر، ضمن پرداختن به مناسبات خارجی صفویان، به ارائه دیدگاه­های خود در این زمینه نیز پرداخته و درباره مؤلفه­هایی همچون ماهیت سفارت و روابط خارجی، پناهندگی سیاسی و نقش مذهب در روابط خارجی اظهارنظر نموده­اند. اگرچه این دیدگاه­ها طیف متنوعی را شامل می­شود، با این حال از طریق آن می­توان به نگرش منابع این عصر در مورد روابط خارجی پی برد. اهمیت یافتن روابط خارجی در دوره صفوی و وقوف بر نگرش منابع این عصر بر آن، اهمیت و ضرورت انجام پژوهش حاضر را دوچندان می­کند. تحقیق پیشِ­رو به شیوه توصیفی- تحلیلی مبتنی بر متون کتابخانه­ای انجام گرفته و دستاوردهای آن بیانگر این واقعیت است که هرچند منابع عصر صفوی درک درستی از اصول سفارت و دیپلماسی داشته­اند، اما در فهم مؤلفه­های کلی حاکم بر روابط خارجی عاجز مانده­اند. موضع­گیری آنها در رابطه با طرف­های خارجی حکومت صفوی نیز متفاوت بوده است. این تفاوت را می­توان در نوع نگاهشان به مسائلی همچون پناهندگی سیاسی و اختلافات مذهبی دریافت. این منابع همچنین نتوانسته­اند آن‌چنان‌که شایسته است، اهمیت رابطه با اروپاییان را درک کنند.

کلیدواژه‌ها