فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

روابط ایران و آمریکا (1324-1320ش.) بر پایه اسناد

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته دکتری ایران اسلامی از دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
هر چند که ایرانیان از دیر باز با آمریکا این آشنایی داشتند، اما دوری مسافت میان دو کشور و رقابت روسیه و انگلستان، مانعی بر سر راه روابط دو کشور بود. وقوع جنگ جهانی دوم و رسیدن دامنة آن به ایران، مرحله‌ای مهم در روابط دو کشور پدید آورد. متفقین، علی‌رغم اعلام رسمی بی‌طرفی ایران، کشورمان را اشغال کردند. آمریکا برای کمک به دولت‌های متفق، ارتش خود را وارد ایران کرد و این مسأله، باب مداخلة این کشور را در ایران گشود. مقاله حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از اسناد آرشیوی، در پی پاسخ به این پرسش است که پیامدهای حضور آمریکایی‌ها در جنگ جهانی دوم بر کشور ایران چه بود؟ بر اساس یافته‌های پژوهش، ایالات متحده آمریکا در این برهة زمانی با کمک مالی به ایران از طریق قانون وام و اجاره و نیز فرستادن مستشار مالی برای مساعدت و معاضدت با دول متفق و ایران کوشش کرد، اما حضور ارتش این کشور در ایران آثاری چون هرج و مرج اجتماعی و اعمال غیرقانونی اقتصادی نیز در پی داشت.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Document-based Study of Iran-US Relations (1941-45)

نویسنده English

Marjan Borhani
Phd in Islamic Iranian History from Shahid Beheshti Unviersity
چکیده English

     Iranians have known America for a long time, however, the long geographical distance coupled with Anglo-Russian rivalries created obstacles in the way of the relations between the two. The outbreak of the Second World War and its spillover into Iran was a critical stage in mutual relations. Although Iran officially declared neutrality, it was occupied by the allied forces. To provide the Allied forces with help and backup American military force entered Iran, an event which marked the beginning of a series of intervention by the US in Iran. The current article employs descriptive-analytical method and uses Archived documents to find answers to the question as to what the consequences of American presence in Iran were during the Second World War. The research findings suggest that during this period Iran benefited from US financial aid in the framework of Lend-Lease Act, and American financial advisors arrived in Iran to provide help to the Allies, however, this all led to social chaos and illegal financial activities
 

کلیدواژه‌ها English

Iran
America
the Second World War
Relations
اسناد
آرشیو مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه، سال‌های 1323-1322-1319-1318.
سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، مدارک 22459-240/ 14320-240/ 4310-240.
 
کتاب‌ها
آبراهامیان، یرواند، 1392، ایران بین دو انقلاب، چاپ بیست و دوم، ترجمه: احمد گل محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشرنی.
آلن نانز، یوناه الکساندر، 1378، تاریخ مستند روابط دو جانبه ایران و ایالات متحده آمریکا، ترجمه: سعیده لطفیان و ‌احمد صادقی، تهران: نشر قومس.
ابتهاج، ابوالحسن، 1371، خاطرات ابوالحسن ابتهاج، جلد1، تهران: نشر علمی.
اسکرین، کلارمونت، 1363، جنگ جهانی در ایران (خاطرات)، ترجمه: غلامحسین صالحیار، تهران: نشر سلسله.
تفقدی جامی، محمود، 1377، گذشته چراغ راه آینده، تهران: نشر ققنوس.
خداوردی، حسن، 1388، روابط ایران و آمریکا از پیروزی انقلاب اسلامی تا تسخیر لانه جاسوسی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
ذوقی، ایرج، 1368، ایران و قدرت‌های بزرگ در جنگ جهانی دوم، تهران: پاژنگ.
سنجر، ابراهیم، 1368، نفوذ آمریکا در ایران، تهران: نشر مؤلف.
صداقت‌کیش، جمشید، 1357، روابط ایران و ‌آمریکا در دهه50، تهران: نشر دهخدا.
1365، کتابچه "آقای دکتر میلسپو حق عزل و نصب مدیرکل بانک ملی را ندارد"، صحافی شده توسط: کتابخانه مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، ش ثبت: 45108.
گازیوروسکی، مارک، 1371، سیاست خارجی آمریکا و شاه، ترجمه: جمشید زنگنه، تهران: مؤسسه فرهنگی رسا.
ملک محمدی، حمیدرضا، 1358، ژاندارم و ژنرال،  تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
مدنی، جلال‌الدین، 1380، تاریخ سیاسی معاصر ایران، جلد اول، قم: انتشارات اسلامی.
مرکز پژوهش و اسناد ریاست جمهوری، 1386، اسنادی از اشغال ایران در جنگ دوم، جلد چهارم،  تهران: ریاست جمهوری.
میلسپو، آرتور، 1370، آمریکایی‌ها در ایران، ترجمه: عبدالرضا هوشنگ پهلوی، تهران: نشر البرز.
هوشنگ‌مهدوی، عبدالرضا، 1368، تاریخ روابط خارجی ایران از پایان جنگ جهانی دوم تا سقوط رژیم پهلوی، جلد اول، تهران: انتشارات مؤلف.
___________، 1380، سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی 1357-1300، تهران: پیکان.
رضازاده ملک، رحیم، 1350، تاریخ روابط ایران و ممالک متحده آمریکا، ‌تهران: کتابخانه طهوری.
یسلسون، آبراهام، 1383، روابط سیاسی ایران و آمریکا 1340-1300، ترجمه: محمد باقر آرام، تهران: نشر امیرکبیر.
واردی، احمد، 1391، زندگی و زمانه محمدعلی فروغی، ترجمه: عبدالحسین آذرنگ، تهران: نامک.
 
Bullard, Reader, 1961, The Camels must go, London, Faber and Faber.
Bullard, Reader, 1991, Letters from Tehran, London, I. B. Tauris.
kozbavno. nikolay. A, 2012, the pretexts and reasons for the Allied invasion if Iran in1941, Journal of the international society for Iranian studies, volume 45, nember.
 Iran political diaries, 1997, volume11: 1939-1942, General Editor: Dr. R. M. Burrell, Research Editor: Robert L. Jarman, Archive Edition