فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

روابط نظامی ایران و روسیه (از قاجار تا پهلوی)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
مشاور وزیر و کارشناس ارشد مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه
چکیده
به لحاظ تاریخی، آغاز روابط نظامی ایران و روسیه به تأسیس بریگارد قزاق در سال 1258ق./ 1879م. در دوران ناصرالدین شاه قاجار بازمی‌گردد. بریگارد قزاق در پی درخواست ناصرالدین شاه از دولت روسیه تزاری در جریان دومین سفر او به اروپا زیر نظر افسران روسی تأسیس یافت و به مرور گسترش پیدا کرد و به دیویزیون (لشکر) تبدیل شد. روابط نظامی ایران و روسیه از زمان تأسیس بریگارد قزاق تاکنون، در این دوره‌ها قابل بررسی و مطالعه است: 1- دوران تاریخی: از تأسیس بریگارد قزاق در سال 1258ق. تا کودتای دیویزیون قزاق در سال 1299ش. 2- دوران سوءظن: از کودتای رضا خان در 1299ش. تا اشغال ایران توسط ارتش سرخ در سال 1320ش. 3- دوران تقابل و همکاری: از دوران اشغال ایران در شهریور 1320ش. تا سال‌های تنش‌زدایی 1350ش. 4- دوران ژاندارمی منطقه: از بهمن 1350 تا بهمن 1357ش. و آغاز خریدهای نظامی ایران از شوروی.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Iran-Russia Military Relations (From Qajar to Pahlavi)

نویسنده English

Seyyed Rasoul Mousavi
Advisor to the Minister and the senior expert of the Center for Political and International Studies of the Ministry of Foreign Affairs
چکیده English

The establishment of Cossack brigades in Iran in 1879 A.D during the reign of Nasir Al-Din Shah Qajar marked the beginning of military relations between Iran and Russia. Upon request by Nasir Al-Din Shah from the Tsarist Russia during his second official trip to Europe the Cossack brigades was established under Russian officers’ command and soon turned into a military division. Military relations between Iran and Russia have gone through the following stages: 1-The historical stage: from the establishment of Cossack brigades in 1258 A.H to the coup stages by Cossack Division in 1299 S.H. 2- The misunderstanding stage: from the 1299 coup by Reza Khan until the Red Army’s occupation of Iran in 1320 S.H. 3- The confrontation and cooperation stage: from 1320 S.H occupation to détente in 1350 S.H. 4- The gendarme stage: from Bahman 1350 S.H to Bahman 1357 S.H (February 1972-1979), the beginning of Iran’s military purchases from the Soviet Union.

کلیدواژه‌ها English

Iran
Russia
Qajar
Pahlavi
Military Relations
منابع و مآخذ
فارسی:
آذربرزین، شاپور (مصاحبه شونده)، 1393، فرماندهی و نافرمانی، مجموعه تاریخ شفاهی و تصویری ایران معاصر(2)، به کوشش: حسین دهباشی، تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ج. ا. ایران.
اعتمادالسلطنه، 1367، مرآه البلدان، ج 3 و 2، به کوشش: عبدالحسین نوایی و هاشم محدث، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
جمالزاده، محمدعلی، 1372، تاریخ روایط روس و ایران، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
رحمانیان، داریوش، 1391، ایران بین دو کودتا، تهران: سمت.
شمیم، علی اصغر، ۱۳۴۲، ایران در دوره سلطنت قاجار: قرن سیزدهم و نیمه اول قرن چهاردهم هجری ‌قمری، تهران: ابن‌سینا.
ستاد بزرگ ارتشتاران، [بی‌تا]، تاریخ ارتش نوین ایران، بخش نخست، تهران: چاپخانه ارتش.
محبوبی اردکانی، حسین، 1368 و 1357 و 1354، تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، ج 3 و 2 و 1، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
مجموعه اسناد لانه جاسوسی، 1366، از ظهور تا سقوط، تهران: مرکز نشر لانه جاسوسی.
موسوی، سیّد رسول، 1396، روسیه مانند آمریکا مخالف توانمندی هسته‌ای ایران بود، سالنامه اعتماد، صص 137- 135.
مورخ الدوله، سپهر، 1362، ایران در جنگ بزرگ 1918-1914، تهران: ادیب.
میرزایی، محسن، 1393، تاریخچه بریگارد و دیویزیون قزاق، (دو جلد)، تهران: نشرعلم.
ولایتی، علی اکبر، 1372، تاریخ روابط خارجی ایران در دوران ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.
هوشنگ‌‌مهدوی، عبدالرضا، 1373، سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی، تهران: نشر البرز.
 
لاتین:
Kozhanov, Nikolay, 2015, Understanding the Revitalization of Russian-Iranian Relation, Moscow, Carnegie.
RIAC (Russian International Affairs Council), working paper, 2014, Modern Russian-Iranian Relations: Challenges and Opportunities, Moscow, RIAC.
 

  • تاریخ دریافت 05 اسفند 1396
  • تاریخ بازنگری 06 بهمن 1397
  • تاریخ پذیرش 13 خرداد 1397