فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

بررسی ماهیت روابط ایران و ایتالیا بر پایه مذاکرات مجالس شانزدهم تا نوزدهم شورای ملی (با تأکید بر قرارداد نفتی ایران و شرکت آجیب مینراریا)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
پروین رستمی، دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی دانشگاه لرستان
چکیده
ایتالیا از کشورهایی بود که در دورة پهلوی اول در برنامه­های مدرن‌سازی ایران سهم داشت. در جنگ دوم جهانی که ایتالیا جزو متحدین و ایران در اشغال متفقین بود، روابط ایران و ایتالیا از سوی ایران قطع شد و بعد از جنگ با بازگشایی سفارتخانه‌های دو طرف، باری دیگر روابط برقرار گردید و تا پایان حکومت پهلوی دوم، عهدنامه‌های اقتصادی و فرهنگی بسیاری با آن کشور به امضاء رسید. در این پژوهش، ضمن بررسی چگونگی برقراری روابط ایران و ایتالیا بعد از جنگ دوم جهانی، به شیوة توصیفی- تحلیلی، چگونگی روابط سیاسی، فرهنگی و اقتصادی با ایتالیا در مذاکرات مجالس شانزدهم تا نوزدهم بررسی شده است. بنا بر یافتة این پژوهش، مجلس شانزدهم در مقطع حسّاسی از تاریخ معاصر ایران و مقارن مسألة ملی شدن صنعت نفت و مقابله با انگلیس، رابطه با ایتالیا را مدنظر قرار داد و اولین عهدنامه‌ها و مذاکرات پیرامون رابطه با ایتالیا در حال شکل‌گیری بود. بالطبع روابط اقتصادی و فرهنگی گسترش یافت و مهم‌ترین قرارداد نفتی به صورت مشارکتی و سهم 75 درصدی برای ایران با شرکت آجیب مینراریای ایتالیا در مجلس نوزدهم منعقد شد. برخلاف قرارداد کنسرسیوم که بر اساس تنصیف بود، در این قرارداد نسبت به سایر قراردادها تا این مقطع، منافع ایران تأمین شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Iran-Italy Relations: A Survey of the 16th to 19th National Parliament Debates (The Case of Oil Contract with Agip Mineraria)

نویسنده English

Parvin Rostami
Parvin Rostami, Ph.D. student of Islamic History of Lorestan University
چکیده English

Italy was among the countries that contributed to the modernizations efforts in Iran under the First Pahlavi. In the course of the Second World War when Iran was occupied by the Allied forces and Italy had sided with the Axis powers, Iran-Italy relations was severed until after the War when in 1945 Iranian and Italian embassies were re-opened and ties were resumed and up until the end of the Second Pahlavi numerous economic and cultural agreements were signed between the two countries. The current article assesses the commencement of Iran-Italy relations after WWII and employs descriptive-analytical method to study the circumstances under which political, cultural and economic relations with Italy was reviewed in the 16th to 19th national Iranian Parliaments (Majlis). The findings suggest that under the 16th Parliament (Majlis), which was simultaneous with a critical juncture in Iranian history, i.e., the resistance against the Great Britain and the nationalization of oil, relations with Italy was given a special status and the first agreements, deliberations and negotiation for furthering ties with Italy was well underway. Thus, economic and cultural ties were further developed and the most important oil partnership contract with the Italian company Agip Mineraria was signed under the 19th Majlis; Iran’s share in this partnership was 75 percent. Unlike the consortium agreement which offered a fifty-fifty partnership, this agreement with Agip, as compared with other contemporary agreements, served Iran’s interests much better.

کلیدواژه‌ها English

Iran
Italy
Oil
16th to 19th National Parliaments
Agip Mineraria
منابع و مآخذ
اسناد:
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
-      سند 1016971، 79/0/95/19ق.، تاریخ 10/8/1338ش.
-      سند 10688854، 255/0/50/21ق.، تاریخ1/9/43- 5/10/42
-      سند 1008602، 80/0/38/18ق.، تاریخ 30/9/1334، کارتن قوانین.
 
کتاب‌ها:
ازغندی، علیرضا، 1392، روابط خارجی ایران 1357-1320، چاپ پانزدهم، تهران: قومس.
اسناد معاهدات دو جانبة ایران با سایر دول در دوران پهلوی، 1370، ج3، تهران: واحد نشر اسناد، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه.
ذوقی، ایرج، 1374، مسائل سیاسی و اقتصادی نفت ایران، چاپ چهارم، تهران: اطلاعات.
روحانی، فؤاد، 2536، صنعت نفت ایران، بیست سال پس از ملی شدن، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی با همکاری مؤسسه انتشارات فرانکلین.
سعادت، فتح الله، 1349، جغرافیای اقتصادی نفت ایران، ج اول، [بی­نا].
گروه نویسندگان، 1379، کالبدشکافی سرمایه‌گذاری­های صنعت نفت (قراردادهای بیع متقابل)، به اهتمام: داریوش مبصر، تهران: کویر.
فاتح، مصطفی، 1335، پنجاه سال نفت ایران، تهران: شرکت سهامی چهر.
فیاضی، عمادالدین، 1391، بررسی تحلیلی و توصیفی تاریخ روابط اقتصادی ایران و ایتالیا (1357-1320)، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر ری.
___________، 1393، تاریخ روابط ایران و ایتالیا (مناسبات سیاسی- فرهنگی 1357-1320)، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره).
مشروح مذاکرات مجالس دورة شانزدهم تا نوزدهم شورای ملی.
موحد، محمدعلی، 1357، نفت ما و مسایل حقوقی آن، تهران: خوارزمی.
میرترابی، سعید، 1387، مسائل نفت ایران، چاپ چهارم، تهران: قومس.
یرگین، دانیل، 1374، تاریخ جهانی نفت، ترجمه: غلامحسین صالحیار، تهران: اطلاعات.
وزیری، شاهرخ، 1379، نفت و قدرت در ایران (از قنات تا لولة نفت)، ترجمه: مرتضی ثاقب‌فر، تهران: عطایی.
 

  • تاریخ دریافت 26 فروردین 1397
  • تاریخ بازنگری 06 بهمن 1397
  • تاریخ پذیرش 06 بهمن 1397