فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

جنگ معاهدات (سیاست انگلستان برای مهار امرای افغان و شاهان قاجار)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استاد یار تاریخ،گروه معارف اسلامی،دانشگاه مازندران،بابلسر
2 فارغ التحصل کارشناسی ارشد/ گرایش تاریخ ایران اسلامی/ دانشگاه خوارزمی
چکیده
سرزمین وسیع هندوستان مهم‌ترین  مستعمره انگلستان در سده بیستم در معرض توجه سایر دول استعماری قرار داشت و برخی از آنها مانند فرانسه و روسیه تلاش داشتند تا از طریق مرزهای زمینی در ایران و افغانستان به این منطقه نفوذ کنند. ازاین‌رو، انگلیس در ایران و افغانستان نفوذ کرد تا علاوه بر حفظ هندوستان، امتیازهای جدیدی در این مناطق به‌دست آورد. یکی از سیاست‌های انگلیسی‌ها برای برقراری ارتباط با شاهان قاجار و امرای افغان، انعقاد معاهدات بود. پژوهش تاریخی حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و گردآوری داده‌های کتابخانه‌ای به‌دنبال بررسی و شناسایی این معاهدات و تحلیل مفاد و نتایج آنها است. یافته‌ها نشان می‌دهد که انگلیس با انعقاد این معاهدات از قاجاریه علیه امرای افغان و از امرای افغان علیه قاجاریه استفاده می‌کرد. در واقع انگلیس با برقراری معاهدات، زمینه اتحاد و همکاری میان شاهان قاجاری و امرای افغان علیه نفوذ انگلیس در دو منطقه را خنثی کرد،  در حالی که زمامداران قاجاری و امرای افغان با کنار نهادن اختلاف‌ها می‌توانستند همانند سدی در مقابل تکاپوهای انگلستان عمل کنند.
 
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

War of the Treaties: England's Policy of Restraining Afghan Princes and Qajar Kings

نویسندگان English

hadi bayati 1
Mahmod Saljuqi 2
1 Assistant Professor of History, Department of Islamic Studies, Mazandaran University, Babolsar
2 Graduated with a master's degree/ Islamic Iranian History/Khwarazmi University
چکیده English

The vast land of India, the most important British colony in the twentieth century, was subject to the attention of other colonial countries, and some of them, such as France and Russia, tried to penetrate this region through land borders in Iran and Afghanistan. Therefore, the British penetrated into Iran and Afghanistan in order to gain new privileges in these areas in addition to preserving India. One of the policies of the British to communicate with the Qajar kings and Afghan rulers was to conclude treaties. The current historical research seeks to investigate and identify these treaties and analyze their provisions and results through descriptive-analytical method and collecting library data. The findings show that by concluding these treaties, England used Qajars against Afghan rulers and Afghan rulers against Qajars. In fact, England neutralized against British influence in the two regions by these treaties. while the governors the field of alliance and cooperation between Qajar kings and Afghan rulers could act as a barrier against British activities by putting their struggles aside.
The vast land of India, the most important British colony in the twentieth century, was subject to the attention of other colonial countries, and some of them, such as France and Russia, tried to penetrate this region through land borders in Iran and Afghanistan. Therefore, the British penetrated into Iran and Afghanistan in order to gain new privileges in these areas in addition to preserving India. One of the policies of the British to communicate with the Qajar kings and Afghan rulers was to conclude treaties. The current historical research seeks to investigate and identify these treaties and analyze their provisions and results through descriptive-analytical method and collecting library data. The findings show that by concluding these treaties, England used Qajars against Afghan rulers and Afghan rulers against Qajars. In fact, England neutralized against British influence in the two regions by these treaties. while the governors the field of alliance and cooperation between Qajar kings and Afghan rulers could act as a barrier against British activities by putting their struggles aside.

کلیدواژه‌ها English

Iran
England
Qajar kings
Afghan rulers
Politics
War of Treaties
منابع و مآخذ
اسناد:
ساکما (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران)
اسناد مالیه: سند شماره ۲۲/۱۶/۲۸۹-۲۴۰
اسناد خاندان بختیاری و اعتلاءالملک: اسناد شماره ۶۳/۱۰۰۳و شماره۳۵/۱۰۰۲
 
 
فارسی:
ابطحی، علیرضا، ۱۳۸۴، نفت و بختیاری‌‌ها، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.
امان، دیتر، ۱۳۷۴، بختیاری‌ها عشایر کوه‌نشین ایرانی در پویه تاریخ، ترجمه: سیّد محسن محسنیان، مشهد: آستان قدس رضوی.
امانی، منصور، ۱۳۸۹، "بختیاری‌‌ها و قاجاریه"، پژوهشنامه تاریخ (واحد بجنورد)، سال پنجم، شماره هیجدهم ،۸۲-۵۵.
امیری، مهراب، حکومتگران بختیاری، ۱۳۸۵، تهران: پازی‌‌تیگر.
امیری، مهراب، ۱۳۵۷، "فرمان آزادی کشتیرانی در کارون"، مجله وحید، شماره ۲۳۴ و ۲۳۵، خرداد و تیر، صص 75-69.
 اوژن بختیاری، ابوالفتح، ۱۳۴۶، تاریخ بختیاری، 3ج، تهران: وحید.
بختیاری، بی‌‌بی مریم، ۱۳۸۲، خاطرات سردار مریم بختیاری، تهران: آنزان.
بیشوپ، ایزابلا، ۱۳۷۵، از بیستون تا زردکوه بختیاری، ترجمه: مهراب امیری، تهران: آنزان.
پاولویچ، م. تریا و ایرانسکی، س. ۱۳۷۵، سه مقاله در باره انقلاب مشروطیت ایران، چ۲، ترجمه: م. هوشیار، تهران: شرکت سهامی کتاب‌‌های جیبی.
پوربختیار، غفار، ۱۳۸۷، اسناد برگزیده بختیاری‌‌ها در تاریخ معاصر ایران، مسجدسلیمان: دانشگاه آزاد اسلامی.
رایت، سردنیس، ۱۳۶۴، انگلیسی‌‌ها در میان ایرانیان، ترجمه: اسکندر دلدم، تهران: نهال.
سایکس، سر پرسی، ۱۳۳۶، سفرنامه ژنرال سر پرسی سایکس یا ده هزار میل در ایران، ترجمه: حسین سعادت‌نوری، چ۲، تهران: کتابخانه ابن‌سینا.
سردار اسعد، علی‌‌قلی خان؛ عبدالحسین، سپهر(لسان‌‌السلطنه)، ۱۳۷۶، تاریخ بختیاری یا خلاصه الاعصار فی تاریخ البختیار، به‌‌اهتمام: جمشید کیان‌فر، تهران: اساطیر.
سعیدی‌نیا، حبیب‌الله، ۱۳۹۷، کشتیرانی کارون، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
شجاعی‌برجوئی، عیسی و حمید حاجیان‌‌پور، ۱۴۰۰، "اهداف و کارکردهای کنسولگری انگلیس در اصفهان دوره قاجار (۱۹۱۷-۱۸۹۱م.)"، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، سال بیست و دوم، شماره ۸۸ (پاییز)، صص:۱۲۰-۹۹.
فلاندن، اوژن، ۱۳۵۶، سفرنامه اوژن فلاندن به ایران، چاپ سوم، ترجمه: حسین نورصادقی، تهران: اشراقی.
قربا‌‌‌پور دشتکی، خدابخش، ۱۳۹۰، انگلیس و بختیاری (1925-1896)، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.
کاظم‌‌زاده، فیروز، ۱۳۷۱، روس و انگلیس در ایران 1914-1864، ترجمه: منوچهر امیری، تهران: آموزش انقلاب اسلامی.
کرزن، جرج نانیتل، ۱۳۷۳، ایران و قضیه ایران، ج 2، چ ۴، ترجمه: غلامعلی وحیدمازندرانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
 گارثویت؛ جن. راف، ۱۳۷۳، تاریخ سیاسی اجتماعی بختیاری، ترجمه: مهراب امیری، تهران: سهند.
--------------------- ۱۳۷۵، بختیاری در آئینه تاریخ، ترجمه: مهراب امیری، تهران: آنزان.
لایارد، سر هنری، ۱۳۷۶، سفرنامه لایارد، ترجمه: مهراب امیری، چ۲، تهران: آنزان.
------------- ۱۳۷۱، سیری در قلمرو بختیاری و عشایر بومی خوزستان، ترجمه و حواشی: مهراب امیری، تهران: فرهنگ‌سرا.
محمود، محمود، تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزدهم میلادی، ج7، چ۴، تهران: شرکت نسبی اقبال و شرکاء.
مکبن روز، الیزابت، ۱۳۷۳، با من به سرزمین بختیاری بیایید، ترجمه: مهراب امیری، تهران: آنزان و سهند.
نجم‌‌الملک، عبدالغفار، ۱۳۷۱، سفرنامه خوزستان، به‌‌کوشش: محمد دبیرسیاقی، تهران: مؤسسه مطبوعاتی علمی.
نظام‌‌السلطنه مافی، حسینقلی خان، ۱۳۸۶، خاطرات و اسناد نظام‌السلطنه مافی، به‌‌کوشش: معصومه مافی و منصوره اتحادیه، تهران: نشر تاریخ ایران.
 
 
 
لاتین:
Khazani Arash, 2009, Tribes and Empire on the Margins of Ninteenth-Century Iran, washingtown: washington University Press.
Iran Political Diaries (1881-1965), 1997, Editor: Robert I. Jarman, Vol 3, 4, 5, 6, Uk: Archive Edition Limited.
 

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 21 تیر 1401