فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

نقدهایی بر خط‌مشی بی‌طرفی ایران در جنگ جهانی اول (1918-1914م.)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
پژوهشگر
چکیده
ایران در آغاز جنگ جهانی اول تصمیم به اتخاذ خط‌مشی بی‌طرفی در عرصه سیاست خارجی و روابط بین‌الملل گرفت. دولتمردان ایران تصور می‌کردند با اتخاذ این خط‌مشی می‌توانند جنگ را از مرزهای ایران دور کنند، اما این پیش‌بینی رخ نداد و جنگ وارد خاک ایران شده و خسارات عظیمی به ایرانیان وارد کرد. با وجود اینکه برای اکثریت دولتمردان، خط‌مشی بی‌طرفی به‌مانند وحی منزل و بهترین نسخه برای رهایی از این بحران خانمان‌سوز محسوب می‌شد؛ اما صداهایی ضعیف در آن فضا انعکاس یافت که این خط‌مشی را تأمین‌کننده تمامیت ارضی و امنیت ملی ایران نمی‌دانست. در این مقاله تلاش می‌شود تا گوشه‌هایی از این نقدها و تشکیک‌ها ارائه شود. استدلال‌ها و نظرات مخالفین خط‌مشی بی‌طرفی در آن زمان مغفول ماند، اما با بررسی آنها شاید بتوان به نتایجی برای ایران امروز دست یافت.
 
ایران در آغاز جنگ جهانی اول تصمیم به اتخاذ خط‌مشی بی‌طرفی در عرصه سیاست خارجی و روابط بین‌الملل گرفت. دولتمردان ایران تصور می‌کردند با اتخاذ این خط‌مشی می‌توانند جنگ را از مرزهای ایران دور کنند، اما این پیش‌بینی رخ نداد و جنگ وارد خاک ایران شده و خسارات عظیمی به ایرانیان وارد کرد. با وجود اینکه برای اکثریت دولتمردان، خط‌مشی بی‌طرفی به‌مانند وحی منزل و بهترین نسخه برای رهایی از این بحران خانمان‌سوز محسوب می‌شد؛ اما صداهایی ضعیف در آن فضا انعکاس یافت که این خط‌مشی را تأمین‌کننده تمامیت ارضی و امنیت ملی ایران نمی‌دانست. در این مقاله تلاش می‌شود تا گوشه‌هایی از این نقدها و تشکیک‌ها ارائه شود. استدلال‌ها و نظرات مخالفین خط‌مشی بی‌طرفی در آن زمان مغفول ماند، اما با بررسی آنها شاید بتوان به نتایجی برای ایران امروز دست یافت.
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Criticisms on Iran's Policy of Neutrality in World War I (1914-1918)

نویسنده English

reza Azary shahrezaee
resercher
چکیده English

At the beginning of World War I, Iran decided to adopt a policy of neutrality in foreign policy and international relations. Iran's statesmen thought that by adopting this policy, they could keep the war away from Iran's borders; however, this prediction did not occur and the war entered Iran's territory and caused huge losses to Iranians. Even though for the majority of statesmen, the policy of neutrality was an unquestionable matter and the best strategy to get rid of this devastating crisis, weak voices were reflected in that space, which did not consider this policy to ensure Iran's territorial integrity and national security. This study made an attempt to present some of these criticisms and doubts. The arguments and opinions of the opponents of the policy of neutrality were neglected at that time, but by investigating them, it may be possible to achieve results for Iran today.

کلیدواژه‌ها English

Iran
World War I
Policy of Neutrality
Foreign Policy
Political criticism
  1. منابع و مآخذ

     

    نشریات:

    روزنامه ارشاد، شماره‌های 624 و 649.

    روزنامه تنبیه درخشان، شماره 15.

    روزنامه رعد، شماره‌های 46 و 47.

    روزنامه ستاره ایران، شماره 15.

    روزنامه عصرجدید، شماره های 16 و 29 و 32 و 58. 

    روزنامه نوبهار، شماره‌های 4 و 156.

     

    کتاب‌ها:

    1. مورخ الدوله سپهر، 1362، ایران در جنگ بزرگ 1918-1914، تهران: نشر ادیب.
    2. نقیب‌زاده، احمد، 1383، جامعه‌شناسی بی‌طرفی و روانشناسی انزواگرایی در تاریخ دیپلماسی ایران، تهران: وزارت امور خارجه.

     

     

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 16 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 21 تیر 1401
  • تاریخ پذیرش 21 تیر 1401