فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

مناسبات اردوی زرین با آل جلایر

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی دانشگاه شهید چمران اهواز
چکیده
با تقسیم قلمرو امپراتوری مغولان میان فرزندان و نوادگان چنگیز خان، ارتباط میان اعضای یک خاندان به عرصة روابط میان حکومت‌های مختلف انجامید. در این میان، مناسبات فرمانروایان دشت قبچاق(اردوی زرین) با شاخة ایلخانی در ایران و به تبع آن حکومت آل جلایر به عنوان وارثان سیاسی ایلخانان بسیار حائز اهمیت است. اگر چه جلایریان به خاندان امپراتوری وابسته نبودند، اما به عنوان یکی از قبایل مغولی، هم در نخستین فتوحات چنگیز و هم در تأسیس دولت ایلخانان نقش عمده داشتند. به علاوه، آنها در مناسبات با خوانین دشت قبچاق، جایگزین ایلخانان شدند. این پژوهش، که با روش تاریخی و با تکیه بر منابع دسته اول انجام شده است، به بررسی روابط و مناسبات اردوی زرین با حاکمان جلایری اختصاص دارد. فرض ما این است که رویکرد خوانین دشت قبچاق در مناسبات با جلایریان، تداوم همان سیاست‌های جنگ‌طلبانة پیشین در ارتباط با ایلخانان بود. بر پایه این تحقیق، آذربایجان در محور این مناسبات قرار داشت و تبریز بارها عرصة منازعات بود. ظهور تیمور به عنوان دشمن مشترک، اگر چه می‌توانست در روابط جلایریان با اردوی زرین نقطة عطف باشد، اما طرح اتحاد میان آنان سرانجام به نتیجه نرسید و به زوال هر دو دولت انجامید.
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Relations between the Golden Horde and the Jalairid Sultanate

نویسنده English

sajad kazemi
Ph.D. Student in History of Iran Islamic
چکیده English

As the territories of the Mongol Empire was divided among the descendants of Genghis Khan, the tribal relationships between the members of a house determined the relations between different regins. In this regard, the relations between the rulers of Cuman-Kipchak confederation (The golden horde) with the Ilkhanates in Iran, and consequently with the Jalairid Sultanate as the political heirs to the Ilkhanates, is greatly important. Although the Jalairids were not in thrall to the Imperial House, as a mongol tribe they played an important role in Genghis’ conquests and in the establishment of the Ilkanate rule. Furthermore, they replaced the Ilkhanates in the relations with the Khans of Cumancia. The current research has employed a historical method and has enjoyed first-hand sources in exploring the relations between the Golden Horde and the Jalairid rulers. Our assumption is that the approach adopted by Cumancia Khans in engaging with the Jalairids, is the continuation of the belligerent policies formerly employed in dealing with the Ilkhanates. The findings of this research suggest that Azerbaijan was at the crossroad of these relations, as a result of which Tabriz became hotbed of tensions of conflicts on various occasions. Although the rise of Teimur as a common enemy could be a turning point in the Jalairids’ relations with the Golden Horde, however, their plans for unity fell through and triggered the decline and fall of the two

کلیدواژه‌ها English

Mongols
Ilkhanates
Jalairids
Relations
ابن عربشاه، احمد بن محمد (1365)، زندگی شگفت آور تیمور، ترجمه: محمد علی نجاتی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
اقبال آشتیانی، عباس (1389)، تاریخ مغول، چ2، تهران: موسسه انتشارات نگاه.
بناکتی، ابوسلیمان داود بن‌ابی‌الفضل محمد (1348)، روضۀاولی الالباب فی معرفۀالتواریخ و الانساب، تاریخ بناکتی، به تصحیح: جعفر شعار، تهران: انجمن آثار ملی.
بویل، جی. آ (1387)، تاریخ ایران کمبریج، ج5، ترجمه: حسن انوشه، تهران: امیرکبیر.
بیانی، شیرین (1382)، تاریخ آل جلایر، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
تتوی، قاضی احمد و آصف خان قزوینی (1381)، تاریخ الفی، ج6و7، به تصحیح: غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
منهاج سراج (1363)، طبقات ناصری، ج2، به تصحیح: عبدالحی حبیبی، تهران: دنیای کتاب.
جوینی، علاءالدین عطاملک(1385)، تاریخ جهانگشای جوینی، ج1و2، به تصحیح: محمد قزوینی و سید شاهرخ موسویان، تهران: انتشارات دستان.
حافظ ابرو، عبدالله بن لطف الله (1350)، ذیل جامع التواریخ رشیدی، به کوشش: خانبابا بیانی، تهران: انجمن آثار ملی.
___________________(1380زبدۀالتواریخ، ج1و2، به تصحیح: سید کمال حاج سید جوادی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
حسینی تربتی، ابوطالب(1342)، تزوکات تیموری، تهران: کتابفروشی اسدی.
خواندمیر، غیاث الدین بن همام الدین(1380)، تاریخ حبیب السیر، ج 3، چ 4، تهران: خیام.
رمزی، م.م (1423 ق.)، تلفیق الاخبار و تلقیح الاثار فی وقایع قزان و ملوک التتار، مجلد الاول، بیروت: دارالکتبه العلمیه.
رویمر، هـ . ر(1379)، تاریخ ایران دوره تیموریان، ترجمه: یعقوب آژند، تهران: انتشارات جامی.
ساندرز، (1361)، تاریخ فتوحات مغول، ترجمه: ابوالقاسم حالت، تهران: امیرکبیر.
شامی، نظام الدین (1363)، ظفرنامه، به تصحیح: پناهی سمنانی، تهران: بامداد.
شبانکاره‌ای، محمدبن علی بن محمد (1381)، مجمع الانساب، ج2، به تصحیح: میرهاشم محدث، تهران: امیرکبیر.
عباسی، جواد و مریم عباسی (1390)، «تأثیر حکومت‌های ثالث بر مناسبات ایلخانان و آلتین اردو (اردوی زرین)»، مطالعات تاریخ اسلام، سال 3، شماره 9.
عبدالرزاق سمرقندی، کمالدین (1383)، مطلع سعدین و مجمع بحرین، ج2، به تصحیح: عبدالحسین نوایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
عون الهی، سید آغا (1387)، تاریخ پانصد ساله تبریز، ترجمه: پرویز زارع شاهمرسی، تهران: امیرکبیر.
قطبی اهری، ابو بکر (1389)، تواریخ شیخ اویس (جریده)، به کوشش: ایرج افشار، تبریز: انتشارات ستوده.
قلقشندی، احمد بن علی [بی تا]، صبح الاعشی فی صناعه الانشاء، ج 7، بیروت: دار الکتب العلمیه.
کریمی، علیرضا و حسین رسولی (1392)، «عوامل تنش در روابط ایلخانان با اردوی زرین»، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، سال14، شماره، 54.
کلاویخو، گونسالس (1374)، سفرنامه کلاویخو، ترجمه: مسعود رجب نیا، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
گابریل، آلفونس (1381)، مارکوپولو در ایران، ترجمه: پرویز رجبی، تهران: اساطیر.
گروسه، رنه (1368)، امپراتوری صحرا نوردان، ترجمه: عبدالحسین میکده، چ3، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
لین پل، استانلی (1363)، طبقات سلاطین اسلام، ترجمه: عباس اقبال، تهران: دنیای کتاب.
مارکوپولو (1350)، سفرنامه مارکوپولو، با مقدمه: جان ماسفیلد، ترجمه: حبیب الله صحیحی، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب.
مستوفی، حمدالله (1364)، تاریخ گزیده، به تصحیح: عبدالحسین نوایی، تهران: امیرکبیر.
مشکور، محمد جواد (1352)، تاریخ تبریز تا پایان قرن نهم هجری، تهران: انجمن آثار ملی.
مورگان، دیوید (1371)، مغولها، ترجمه: عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.
مینورسکی، و (1337)، تاریخ تبریز، ترجمه و تحشیه: عبدالعلی کارنگ، تهران: انتشارات کتابفروشی تهران.
نطنزی، معین الدین (1383)، منتخب التواریخ معینی، به اهتمام: پروین استخری، تهران: اساطیر.
وصاف الحضره، عبدالله بن فضل الله (1383)، تحریر تاریخ وصاف، به کوشش: عبدالحمید آیتی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
رشیدالدین فضل الله همدانی (1374)، جامع التواریخ، ج 1، به کوشش: بهمن کریمی، تهران: اقبال.
یزدی، شرف الدین (1387)، ظفرنامه، ج1، به تصحیح: سید سعید میر محمد صادق و عبدالحسین نوایی، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
Brent, p (1976), The Mongol Empire, Weidenf