فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

پناهندگی سیاسی در دوره صفویه (مطالعه موردی: شاهزاده مراد عثمانی)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه تهران
چکیده
شکل­گیری صفویان و مجاورت با امپراطوری عثمانی، مناسبات  میان این دو دولت مقتدر را در آغاز قرن دهم اجتناب ناپذیر می­کرد. اختلافات مذهبی باعث ایجاد تنش­هایی بین آنها و طرفدران شان به ویژه در مناطق مرزی می­گشت. با این وجود، حضور دولتی قدرتمند برای امپراطوری عثمانی، آن را از قدرت بی منازع منطقه خارج ساخته بود. یکی از مسائل مهم میان این دو دولت ، پناهندگان سیاسی آنهاست. پناهندگان سیاسی آن دسته از افرادی را شامل می‌شدند که به دلایل سیاسی تحت پیگرد و تعقیب حکومت خود قرار گرفته بودند. درروزگاران پیشین ، پناهنده­ها بیشتر به افرادی اطلاق می‌شدند که به سطوح بالای حکومتی یا نظامی دریک کشور تعلق داشتند و گاهی مورد سوءظن حکمرانان قرار می گرفتند که ممکن بود زندگی آنها رادچار مخاطره کند. در این صورت آنها چاره‌ای جز آن نداشتند که به دولت­های دیگر پناهنده شوند. همجواری قدرت­ها در کنار یکدیگر این فرصت را به مدعیان و مخالفان سیاسی می­داد که با بهره گیری از فضا و شرایط مساعد و در صورت امکان کمک و مساعدت حکومت دیگر، بتوانند ادعای تاج و تخت کرده و یا خود را از مرگ نجات دهند. همزمان با روی کار آمدن شاه اسماعیل صفوی و تثبیت پایه‌های قدرت وی، در عثمانی نیز اختلافات جانشینی بین پسران شاه بالاگرفت و یکی از برادران پس از اینکه در داخل کشور راه به جایی نبرد ، به دربار صفویان روی آورد. مسائل مربوط به پناهندگی شاهزاده مراد عثمانی و توجه به ایران و پی­آمدهای آن از جمله مباحث قابل طرح در این تحقیق است؛ موضوعی که موجب گشودن فصلی نو در مناسبات سیاسی و روابط دیپلماتیک دو دولت گردید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Political refugee in the Safavid dynasty, Case study for Murad Ottoman prince

نویسنده English

Mohammad Hasan Behnamfar
Ph.D. student of Islamic History, University of Tehran
چکیده English

Safavids formation and adjacent with Ottoman Empire, make the relations and occasions between this two powerful government inevitable in 10th century. Religious differences create stress between them and the advocates, especially in boundary areas. Nevertheless, presence a powerful government for Ottoman Empire evicted it from being peremptory power in that locate. One of the important issues between these two states was refugees. Refugees were a group of people that were wanted and under Prosecution by their government. At the same time with the rise of Safavie’s Shah Ismail and consolidation the basis of his state, the difference between sons for King's successor raised in the Ottoman and one of the sons when couldn’t achieves to his purpose, he joined to Safavids court. In present research, the issues about Murad Ottoman prince refugee and his attention to Iran is studied. This can be the reason for creating new objects in political occasions and diplomatic relations. Also the results of this political act will investigate in this study.

کلیدواژه‌ها English

Safavie’s Shah Ismail
Ottoman
Murad prince
Political refugee
منابع و مآخذ
اوزون چارشلی، اسماعیل حقی (1370) تاریخ عثمانی؛ از فتح استانبول تا مرگ سلطان قانونی، ج 2، ترجمه: وهاب ولی، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
بروکلمان، کارل  (1346) تاریخ ملل و دول اسلامی، ترجمه: هادی جزایری، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب
پاشازاده، محمد عارف اسپناقچی (1379) انقلاب الاسلام بین الخواص والعوام، به کوشش: رسول جعفریان، قم: انتشارات دلیل
جهانگشای خاقان تاریخ شاه اسماعیل (1406ق.) مقدمه: الله دتا مضطر، اسلام آباد: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان
حسینی، خورشاه بن قباد (1379) تاریخ ایلچی نظام شاه، به تصحیح: محمد رضا نصیری و کوئیچی‌ها نه دا، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
خواند میر، غیاث‌الدین بن همام الدین الحسینی (1362) تاریخ حبیب السیر فی اخبار افراد بشر، ج 4، زیر نظر: محمد دبیر سیاقی، تهران: کتابفروشی خیام
روملو، حسن بیگ (1357) احسن التواریخ، به کوشش: عبدالحسین نوایی، تهران: انتشارات بابک
رویمر، هانس روبرت (1380) ایران در راه عصر جدید، ترجمه: آذر آهنچی، تهران: دانشگاه تهران
سومر، فاروق (1371) نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعه دولت صفوی، ترجمه: احسان اشراقی و محمد تقی امامی، تهران: نشر گستره
سیوری، راجر (1372) ایران عصر صفوی، ترجمه: کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز
_______؛ (1380) در باب صفویان، ترجمه: رمضان علی روح الهی، تهران: نشر مرکز
شاملو، ولی قلی بن داوود (1371) قصص الخاقانی، به تصحیح: سید حسین سادات ناصری، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
شاو، استانفورد جی (1371) تاریخ امپراطوری عثمانی و ترکیه جدید، ترجمه: محمود رمضان زاده، مشهد: آستان قدس
عالم آرای صفوی (1350) به کوشش: یدالله شکری، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران
غلام سرور، همایون (1374) تاریخ شاه اسماعیل صفوی، ترجمه: محمد باقر آرام، تهران: مرکز نشر دانشگاهی
فرید بیگ، محمد (1332) احسن التواریخ، ترجمه: میرزا عبدالباقر مستوفی اصفهانی، (بی جا)، (بی نا)
فریدون بیگ (1274 ق) منشأت السلاطین، استانبول.
قمی، قاضی احمد بن شرف الدین (1383) خلاصه التواریخ، ج 1، به تصحیح: احسان اشراقی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
کین راس، لرد (1373) قرون عثمانی، ترجمه: پروانه ستاری، تهران: انتشارات کهکشان
لاموش، لئون (1316) تاریخ ترکیه، ترجمه: سعید نفیسی، تهران: کمسیون معارف
مصطفی، احمد عبد الرحیم (1418ق./ 1998 م.) فی اصول التاریخ العثمانی، الطبعه الثالثه، القاهره: دار الشروق
منشی، اسکندر بیگ (1370) عالم آرای عباسی، به کوشش: ایرج افشار، تهران: انتشارات امیرکبیر
نظری­تاج­آبادی، حمید (1369) بررسی جنبه­های مختلف حقوقی مسأله پناهندگی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه
نوایی، عبدالحسین و عباسقلی غفاری فرد (1381) تاریخ تحولات ایران در دوره صفویه، تهران: سمت.
واله اصفهانی، محمد یوسف (1372) خلدبرین، به کوشش: میرهاشم محدث، تهران: موقوفات محمود افشار
هامرپورگشتال، یوزف فون (1367) تاریخ امپراتوری عثمانی، ج 2، ترجمه: میرزا ذکر علی آبادی، به اهتمام: جمشید کیان فر، تهران: انتشارات زرین
یاقی، اسماعیل احمد (1382) دولت عثمانی از اقتدار تا انحلال، ترجمه: رسول جعفریان، قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه
 
Creasy Edward. S, (1961) a History of the Ottoman Turks, Beirut: Khayats
Hidden A.W. (1912) the Ottoman Dynasty, Revised Edition, Nicholas W. Hidden, New Yourk

  • تاریخ دریافت 20 آذر 1390
  • تاریخ بازنگری 18 اسفند 1397
  • تاریخ پذیرش 16 اسفند 1390