فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

تحلیلی بر بازتاب مسئله هرات در روزنامه وقایع اتفاقیه

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین
2 استاد گروه تاریخ دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین
چکیده
هرات مانند قندهار و کابل از جمله مناطقی بود که در قرن سیزدهم قمری/ نوزدهم میلادی تحت قیمومیت هیچیک از حکومت­های بزرگ منطقه نبود، اما کشورهایی از قبیل انگلیس، روسیه و ایران هر کدام بنا بر ­دلایلی به دنبال نقش‌آفرینی و تأثیرگذاری در آن بودند، تا جایی که اختلاف پیش­آمده میان ایران و انگلیس بر سر هرات بهانه­ای شد تا معاهده پاریس به ­عنوان یکی از قراردادهای مهم بین­المللی ایران در دویست سال اخیر منعقد شود. ایران در جایگاه یکی از دو طرف منازعه برای اثبات حقانیت خود ادعاهایی را مطرح می­کرد و سعی داشت دلایل تصرف هرات و استقرار نیرو در آنجا را موجه جلوه دهد. از آنجا که زمان انعقاد معاهده با سال­های اولیه انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه مصادف شده بود، این نشریه می­توانست به ­عنوان یکی از بسترهای مناسب دولت به ­منظور تبیین مواضع خود استفاده شود. به ­همین دلیل مراجعه به ­آن می­تواند برای کسب اطلاع و دریافت کامل­تری از موضوع مورد مناقشه مفید باشد. در مقاله پیشِرو با تقسیم این گزارش­ها به بعد و قبل از معاهده پاریس، روند اتفاقات و تغییرات از منظر وقایع اتفاقیه رصد شده است و مشاهده می­شود که در این روزنامه حجم قابلتوجهی از مطالب با درج اخبار و تحلیل­هایی مختص یک رسانه حکومتی به مسئله هرات، به­ویژه قبل از انعقاد معاهده اختصاص داده شده است.

تازه های تحقیق

 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Analysis of the Reflection of the Herat Problem in the Vaqaye-e Ettefaqiyeh Newspaper

نویسندگان English

Mohammad Soleimanitabar 1
Nasrollah PourmohammadiAmlashi 2
1 History Department, Imam Khomeini International University (IKIU)
2 Associate Professor, Department of History, Imam Khomeini University of Qazvin
چکیده English

Herat, like Kandahar and Kabul, was one of the regions that were not under the guardianship of any of the major governments of the region in the 19th century. However, countries such as England, Russia, and Iran each sought to play a role and influence it for their reasons to the extent that the dispute between Iran and England over Herat became an excuse to conclude the Treaty of Paris as one of the most important international agreements of Iran in the last two hundred years. In the position of one of the two sides of the conflict, Iran made claims to prove its legitimacy and tried to justify the reasons for occupying Herat and deploying troops there. Since the time of concluding the treaty coincided with the early years of the publication of the Vaqaye-e Ettefaqiyeh newspaper, this publication could be used as one of the appropriate platforms for the government to explain its positions. For this reason, referring to it can be useful for gaining information and a more complete understanding of the disputed issue. The amount of material devoted to the Herat problem in this newspaper is significant. In the following study, by dividing these reports into after and before the Treaty of Paris, the process of events and changes has been observed from the perspective of Vaqaye-e Ettefaqiyeh 

کلیدواژه‌ها English

Iran
England
Herat Problem
Vaqaye-e Ettefaqiyeh Newspaper
Reflections

 

 

منابع و مآخذ
فارسی:
احمدی، فرج‌الله و آروین قادمیان، «بازی بزرگ و مسئله هرات (1828 تا 1838م)»، پژوهش‌های علوم تاریخی، پاییز و زمستان 1398، ش. 20، صص. 20-1.
اعتضادالسلطنه، علیقلی­میرزا، 1273ق. فتح‌نامه هرات، نسخه خطی به شماره اموال  002/1393.04.01481، کتابخانه و موزه ملی ملک.
انصاری، فاروق، «معرفی سند: یک سند مهم در باره مسئله هرات»، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، زمستان 1383،  ش. 21، صص. 212-203.
بهمنی قاجار، محمدعلی، «پایان حاکمیت سیاسی ایران بر هرات (1273-1280ق)»، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، 1385، ش. 29، صص. 96-71.
بینا، علی­اکبر، «روابط سیاسی: جنبه­های سیاسی و دیپلماسی مسئله هرات و افغانستان (در دوره قاجاریه تا معاهده پاریس)»، بررسی­های تاریخی، فروردین و اردیبهشت 1348، سال چهارم، ش. یک، صص. 86-59.  
پرتو، افشین، «پیمان پاریس؛ داستان غم­انگیز جدایی هرات از ایران»،  اطلاعات سیاسی- اقتصادی، 1388، ش. 266-265، صص. 41-14.
حاجیان پور، حمید، «اوضاع سیاسی ماوراءالنهر در دوران اسلامی تا تشکیل دولت صفوی»، فصلنامه تاریخ اسلام، زمستان 1386، سال هشتم، ش. 32، صص. 98-69.
رایت، دنیس، 1368، ایرانیان در میان انگلیسیها، چاپ دوم، ترجمه: کریم امامی. تهران: نشر نو.
رحمانیان، داریوش و زهرا حاتمی،1396، پنج رساله سیاسی از دوره قاجاریه، تهران: نشر علم.
ساعتچیان، علیرضا، 1398،  ایران از نگاه آمریکاییان، چاپ سوم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه.
طباطبایی مجد، غلامرضا، 1373، معاهدات و قراردادهای تاریخی در دوره قاجاریه، تهران: بنیاد موقافات دکتر افشار.
ملکم، میرزا ،1297ق.، پولتیک ایرانی  چیست، نسخه خطی به شماره 2998، کتابخانه و موزه ملی ملک.
نظام­مافی، منصوره، «اولین اختلاف ایران و انگلیس بر سر مسئله هرات 1254»، نگین، 1354، ش. 123.
هنت، کپتین، 1327، جنگ انگلیس و ایران در سال 1273 هجری قمری، ترجمه: حسین سعادت‌نوری. تهران: شرکت سهامی چاپ.
 
نشریات:
روزنامه وقایع اتفاقیه، 1373، تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران با همکاری مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه­ها، جلدهای اول تا سوم.
------------------،1374، تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران با همکاری مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها، جلد چهارم.
روزنامه وقایع اتفاقیه، نمره 58، نوزدهم جمادی­الاول 1268: 3
---------------، نمره 74، سیزدهم رمضان 1268: 1
---------------، نمره 75، بیستم رمضان 1268: 2
---------------، نمره 76، بیست و هفتم رمضان 1268: 2
---------------، نمره 246، ششم صفر 1272: 3
---------------، نمره 255، دهم ربیع­الثانی 1272: 2-1
---------------، نمره 265، بیست ‌و یکم جمادی­الثانی 1272: 2-3
---------------، نمره 274، بیست ‌و پنجم شعبان 1272: 5-11
---------------، نمره 285، چهاردهم ذیقعده 1272: 3
---------------، نمره 293، دهم محرم 1273: 2
---------------، نمره 297، نهم صفر 1273: 3-2
---------------، نمره 300، سلخ صفر 1273: 4-1
---------------، نمره 301، هفتم ربیع­الاول1273: 3-1
---------------، نمره 302، چهاردهم ربیع­الاول1273: 1-6
---------------، نمره 304، بیست ‌و ‌هشتم ربیع­الاول1273: 2-3 و 6-8
---------------، نمره 307، نوزدهم ربیع­­الثانی1273: 5-4
---------------، نمره 308، بیست ‌و ‌ششم ربیع­الثانی1273: 1-6 و 10
---------------، نمره 310، یازدهم جمادی­الاول 1273: 3
---------------، نمره 311، هجدهم جمادی­الاول1273: 3-1
---------------، نمره 312، شانزدهم جمادی­الاول1273: 2 و 3-5 و 6-10 و 15-16
---------------، نمره 313، دوم جمادی‌الثانی1273: 4
---------------، نمره 315، شانزدهم جمادی­الثانی1273: 2-3
---------------، نمره 316، بیست ‌و ‌سوم جمادی­الثانی1273: 4-2
---------------، نمره 317، اول رجب 1273: 5
---------------، نمره 320، بیست ‌و ‌دوم رجب 1273: 3
---------------، نمره 321، بیست ‌و ‌نهم رجب 1273، 3-2 و 4
---------------، نمره 324، بیستم شعبان 1273: 4-3
---------------، نمره 327، دوازدهم رمضان 1273: 5
---------------، نمره 328، نوزدهم رمضان 1273: 2
---------------، نمره 330، چهارم شوال 1273: 1
---------------، نمره 339، هشتم ذیحجه 1273: 1
---------------، نمره 340، پانزدهم ذیحجه 1273: 3
---------------، نمره 383، هشتم شوال 1274: 1-2
---------------، نمره 398، هفتم صفر 1275: 2
---------------، نمره 442، بیست ‌و نهم ذیحجه 1273: 2
 
لاتین:
Encyclopaedia Iranica, Vol. XII, Fasc. 2, »The Herat Question«, pp. 219-224.
https://Chroniclingamerica.loc.gov/
https://Ghani.macmillan.yale.edu/
Ahmadi, F. & Ghaemian, A. 2020, “The Great Game and the Herat Question (1828 – 1838)”, Historical Sciences Studies, Volume 11, Issue 2, Pages 1-20. (In Persian with English abstract)
Ansari, F. 2005, “Introduction a Document: an Important Document about Herat Question”, Foreign Relations History, Issue 21, Pages 203-212. (In Persian)
Bahmani Qajar, M.A. 2005, “The end of Iran's Political rule over Herat (1273-1280 AD)”, Foreign Relations History, Issue 29, Pages 71-96. (In Persian)
Bina, A. 1969, “Political relations: Political and Diplomatic Aspects of the Herat Question and Afghanistan (in the Qajar period until the Treaty of Paris)”, Historical reviews, Issue 19, Pages 59-86. (In Persian)
Encyclopaedia Iranica, “The Herat Question”, Vol. XII, Fasc.2, pp. 219-224.
Eʿteżād-al-Salṭana, A.Q. 1856, Fatḥ-nāmehye Herat, [Persian Manuscript], Tehran: Malek National Library and Museum Institution, Document Number:1393, 04, 01481/002 (In Persian).
Ettehadieh, M. 1975, “The first Dispute between Iran and Britain over the Herat Question in 1254”, Negin, Issue 123, Pages 33-38. (In Persian)
Hajian-poor, H. 2007, “The Political Conditions of Transoxiana in the Islamic Era up to the Establishment of the Safavid Rule”, History of Islam, Volume 8, Issue 32, Pages 69-98. (In Persian with English abstract)
https://chroniclingamerica.loc.gov/
https://ghani.macmillan.yale.edu/
Hunt, G.H. 1948, The War between Britain and Iran in 1273 AH, Translated by Saadat, H. Tehran: Sahāmῑ-e Čāp Company. (In Persian)
Mῑrzā Malkam Khan. 1880, What is the Iranian Politics, [Persian Manuscript], Tehran: Malek National Library and Museum Institution, Document Number: 2998. (In Persian)
Parto, A. 2009, “The Treaty of Paris; The Sad Story of the Separation of Herat from Iran”, Ettelaat (political-economic), Issues 265 & 266, Pages 14-41. (In Persian)
Rahmanian D. & Hatami Z. 2017,  Five Political Treatises in the Qajar Period, Tehran: Nashr-e ʿelm. (In Persian)
Rūznāmehye Vaqāyeʿe ʾettefāqῙyyeh, 1994, Vol. 1-3, Tehran: National Library of Islamic Republic of Iran & Center of Media Studies and Researches. (In Persian)
Rūznāmehye Vaqāyeʿe ʾettefāqῙyyeh, 1995, Vol, 4, Tehran: National Library of Islamic Republic of Iran & Center of Media Studies and Researches. (In Persian)
Saatchian, A. 2019, Iranians from the eyes of Americans: Qajar-era Iran in American newspapers from 1848 to 1926 (1227-1305 AH), Tehran: ketāb-e Pārs-e. (In Persian)
Tabatabaei-e majd, Gh. 1994, Historical Treaties and agreements in the Qajar period, Tehran: Dr.Mahmoud Afshar Foundation. (In Persian)
Wright, D. 1989, The Persian Amongst the English, Translated by Imami, K. Tehran: Našr-e nu.

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 11 دی 1402