فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

بررسی کارکردهای مدرسه علوم سیاسی در تحولات داخلی و خارجی ایران (طی سال‌های 1306-1278ش.)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
دانشجوی پسا دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام دانشگاه شهید چمران
چکیده
تأسیس مدارس به سبک جدید در ایران عصر قاجار، به‌ویژه از نیمه دوم حکومت آنها، کارکردها و دستاوردهایی مهم برای جامعه ایران داشت و سبب‌ساز تحولات اساسی گردید. مدرسه علوم سیاسی یکی از این مدارس بود که در سال‌های منتهی به انقلاب­ مشروطیت تأسیس شد. مقاله حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی- تحلیلی در ­صدد پاسخ به این سؤال اصلی است که مدرسه علوم سیاسی از زمان تأسیس در سال 1278ش. تا ادغام آن با مدرسه عالی حقوق و مدرسه عالی تجارت در سال 1306ش. چه کارکردهایی برای جامعه ایران داشته است؟ باید گفت که این مدرسه، گرچه در پاسخ به نیاز وزارت امور خارجه شکل گرفت، اما کارکردهای مهم دیگری را نیز برای جامعه ایران به ارمغان آورد. یافته­های این بررسی نشان می‌دهد که تربیت نیروی متخصص و آگاه به علوم و دانش­های جدید، سروسامان دادن به اوضاع آشفته و سنتی وزارت امور خارجه، پایه‌گذاری و گسترش آموزش عالی و تخصصی در کشور و تأثیر بر ساختار سیاسی ایران از طریق کمک به شکل‌گیری و سپس پیروزی انقلاب مشروطه، مهم‌ترین کارکردها و دستاوردهای این مدرسه برای جامعه ایران بوده است.
 

تازه های تحقیق

 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Role of the School of Political Science in Iran’s Domestic and Foreign Transformations (1278-1306 SH)

نویسنده English

hamzeh hoseini
چکیده English

The establishment of modern-style schools in Qajar Iran, particularly during the second half of the dynasty, yielded significant outcomes and transformations for Iranian society. The School of Political Science was one such institution, founded in the years leading up to the Constitutional Revolution. This article, employing a descriptive-analytical method, seeks to answer the following primary question: What roles did the School of Political Science play in Iranian society from its establishment in 1278 SH until its merger with the Higher School of Law and the Higher School of Commerce in 1306 SH? While this school was initially founded to meet the needs of the Ministry of Foreign Affairs, it subsequently contributed to other significant aspects of Iranian society. The findings of this study indicate that the school's most important roles and achievements for Iranian society were: training skilled individuals knowledgeable in modern sciences, reorganizing the chaotic and traditional structure of the Ministry of Foreign Affairs, establishing and expanding higher education and specialized studies in the country, and influencing Iran's political structure by contributing to the formation and subsequent victory of the Constitutional Revolution.
                                                       

کلیدواژه‌ها English

Iran
Qajar
School of Political Science
domestic transformations
foreign transformations
roles
1278-1306 SH

 

 

 
منابع و مآخذ
فارسی
کتاب‌ها:
آبراهامیان، یرواند، 1377، ایران بین دو انقلاب، ترجمه: ا. گل‌محمدی و م. ا. فتاحی، تهران: نشر نی.
آدمیت، فریدون، 1387، ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایران، تهران: گستره.
آدمیت، تهمورس، ۱۳۶۸، گشتی برگذشته، تهران: کتابسرا.
آل‌داوود، علی، ۱۳۷۰، نامه‌های امیرکبیر، تهران: نشر تاریخ.
اسکندری، ایرج، ۱۳۷۲، خاطرات، تهران: مؤسسه مطالعات‌ و پژوهش‌های سیاسی.
افضل‌الملک، غ. ح.، 1361، افضل‌التواریخ، ترجمه: منصوره اتحادیه و س. سعدوندیان، تهران: نشر تاریخ ایران.
امین‌الدواله، میرزا علی خان، ۱۳۷۰، خاطرات، به‌کوشش: حافظ فرمانفرمائیان، تهران: امیرکبیر.
امین، حسن، «یکصدمین سالگرد تأسیس مدرسه علوم سیاسی در ایران»، مجله اطلاعات سیاسی و اقتصادی، ۱۳۷۸، شماره ۱۴۹، صص. ۹۵-۹۱.
احتشام‌السلطنه، میرزا محمود خان، ۱۳۶۹، خاطرات، به‌کوشش: سید مهدی موسوی، تهران: زوّار.
پهلوان، چنگیز، 1382، ریشه‌های تجدد، تهران: قطره.
تفرشی، مجبد، «مدارس عالی حقوق و علوم سیاسی در ایران از ابتدا تا تأسیس دانشگاه تهران»، گنجینه اسناد، 1370، سال اول، شماره ۱، صص. ۸۱-۵۳.
تکمیل‌همایون، ناصر، «مدرسه عالیه سیاسی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1383، شماره ۶۳، صص. ۴۷- ۴۴.
رینگر، م.، 1381، آموزش، دین و گفتمان اصلاح فرهنگی در دوران قاجار، ترجمه: م. حقیقت‌خواه، تهران: ققنوس.
زرگری‌نژاد، غلامحسین و همکاران، ۱۳۹۷، تاریخ دانشگاه تهران، ج ۱، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
زیباکلام، صادق، 1392، سنت و مدرنیته؛ ریشه‌های علل ناکامی اصلاحات و نوسازی سیاسی در ایران عصر قاجار، تهران: روزنه.
دولت‌آبادی، یحیی، 1361، حیات یحیی، تهران: فردوسی.
شریف، علی‌اصغر، «فرمان تأسیس مدرسه علوم سیاسی»، نشریه مهنامه قضایی، 1357، شماره ۱۵۱. صص. ۲۴- ۱۴.
شمیم، علی‌اصغر، ۱۳۷۰، ایران در دوران سلطنت قاجار، تهران: علمی.
شریف، علی‌اصغر ، «معنویت مدرسه علوم سیاسی»، نشریه مهنامه قضایی،1351 شماره ۷۵، صص. ۴۲- ۳۸.
فروغی، محمدعلی، ۱۳۵۳، مقالات، به‌کوشش: محمود فروغی و حبیب یغمایی، تهران: یغمایی.
فراستخواه، مقصود، 1۳۸۱، سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران، تهران: رسا.
قاسمی‌پویا، اقبال، ۱۳۷۷، مدارس جدید در دوره قاجار، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
عاقلی، باقر، «مدرسه علوم سیاسی، مدرسه عالی حقوق و دانشکده حقوق و علوم سیاسی»، نشریه تاریخ معاصر ایران، 1377، شماره ۷، ۳۵۸- ۳۴۷.
کسروی، احمد، 1356، تاریخ مشروطه، تهران: خوارزمی.
مراغه‌ای، زین‌العابدین، 1384، سیاحتنامه ابراهیم بیگ، به‌کوشش: م. ع. سپانلو، تهران: آگه.
مجد، محمدعلی، فطن‌السلطنه، ۱۳۵۷، گذشت زمان، تهران: ]بی‌نا[.
مستوفی، عبدالله، ۱۳۸۶، شرح زندگانی من یا تاریخ اداری اجتماعی دوران قاجار، تهران: نشر قومس.
ممتحن‌الدوله، میرزا مهدی خان، ۱۳۶۵، رجال وزارت امور خارجه در عصر ناصری و مظفری، به‌کوشش: ایرج افشار، تهران: اساطیر.
محبوبی‌ اردکانی، حسین، ۱۳۵۴، تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، جلد اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ناطق، هما، ۱۳۸۰، کارنامه فرهنگی فرنگی در ایران، تهران: نشر نظر.
ناظم‌الاسلام کرمانی، محمّد، ۱۳۷۷، تاریخ بیداری ایرانیان، تهران: امیرکبیر.
یغمایی، اقبال، ۱۳۴۹، وزیران علوم و معارف و فرهنگ ایران، تهران: نشر دانشگاهی.
 
نشریات:
روزنامه تربیت، سال ۱۳۱۵ق.، شماره ۱۳۰
-----------، سال ۱۳۱۵ق.، شماره ۱۳۷
-----------، سال 1317ق.، شماره، 143.
روزنامه ثریا، سال 1316ق.، شماره 1.
مجله اطلاعات ماهانه، 1330 ، شماره ۹، سال ۴.
 
 
لاتین:
Menashri, David, 1992 , Education, And the Making, of, Modern Iran, London: Comell University.

  • تاریخ دریافت 19 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 30 دی 1403