فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

تأثیر فرهنگ‌های آفریقا و هند بر موسیقی مناطق شمال خلیج فارس نگاهی به تاریخ روابط فرهنگی از هخامنشی تا قاجار

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه رادیوی دانشگاه صدا و سیما، تهران- ایران
چکیده
ارتباط مردم مناطق جنوبی ایران از طریق شاهراه خلیج فارس با آفریقا و هند سابقه‌ای چند هزار ساله دارد. بدیهی است علاوه بر مبادلات تجاری، تأثیر این ارتباط تاریخی در حوزه فرهنگی هم بروز کرده است و هنوز می‌توان در زبان، هنر، آداب و رسوم مردم جنوب ایران و ملل همجوار نشانه‌های آن را یافت. فرهنگ شفاهی که موسیقی و نغمات جزئی از آن هستند، بیانگر بخشی از این تاریخ طولانی است که در کنار تاریخ مکتوب از اهمیت خاص در مطالعات تاریخ فرهنگی برخوردار است. این تحقیق با تأکید بر اهمیت ارتباطات میان‌فرهنگی در تاریخ منطقه خلیج فارس به طور خاص بر تأثیر فرهنگ‌های آفریقا و هند بر موسیقی مناطق شمالی خلیج فارس به‌خصوص بر نغمه‌های موسیقی و سازشناسی تمرکز دارد و می‌کوشد به این پرسش‌ها پاسخ دهد که موسیقی آفریقا و هند چگونه در چارچوب ارتباطات میان‌فرهنگی موجب ایجاد تنوع در موسیقی جنوب ایران شده است و چه نشانه‌هایی از آن هنوز باقی است؟ تحقیق حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی و روش اسنادی- کتابخانهای انجام شد و یافتههای تحقیق نشان داد که گرچه زمان و روند دقیق تأثیر موسیقی مهاجران آفریقایی و هندی بر موسیقی بومی جنوب ایران مشخص نیست، اما این تغییر در بخشهایی از ایران و کشورهای عربی دیده می‌شود و به طور متقابل تأثیر موسیقی ایرانی نیز در آفریقا و هند مشاهده می‌شود.

تازه های تحقیق

 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Influence of African and Indian Cultures on the Music of the Northern Persian Gulf Regions

نویسنده English

Vida Hamraz
Associate Professor, Department of Radio, IRIB University
چکیده English

 
The connection between the people of southern Iran and the regions of Africa and India, facilitated by the Persian Gulf as a major thoroughfare, spans several millennia. It is evident that in addition to trade, the influence of this historical relationship has manifested in the cultural domain. Traces of this interaction can still be found in the language, art, customs, and traditions of the people of southern Iran and its neighboring nations. Oral culture, of which music and melodies are an integral part, articulates a segment of this extensive history, holding special significance in cultural history studies alongside written records. This research, emphasizing the importance of intercultural communications in the history of the Persian Gulf region, specifically focuses on the influence of African and Indian cultures on the music of the northern Persian Gulf areas, with a particular focus on melodies and organology. It endeavors to answer the following questions: How have African and Indian music, within the framework of intercultural relations, fostered diversity in the music of southern Iran, and what remnants of this influence persist today? This study was conducted using a descriptive-analytical approach and a documentary-library research method. The findings indicate that while the precise timeline and process of the influence of African and Indian migrant music on the local music of southern Iran remain unclear, this transformation is observable in parts of Iran and neighboring Arab countries. Reciprocally, the influence of Iranian music can also be observed 

کلیدواژه‌ها English

Iran
Africa
India
Achaemenid Era
Qajar Era
Persian Gulf
Northern
History Cultural Relations
Music

 

 

منابع و مآخذ
فارسی:
احمدی ری‌شهری، عبدالحسین، 1383، سنگستان، جلد 1و2، شیراز: نوید شیراز.
افشار سیستانی، ایرج، 1373، خوزستان و تمدن دیرینه آن، جلد 1و2، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
اقتداری، احمد، 1345، خلیج فارس، تهران: ابن‌سینا.
الفهمی، عبدالسلام عبدالعزیز، 1357، ایرانیها در شرق آفریقا، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
باستید، ژوزه، 1374، هنر و جامعه، ترجمه: غفار حسینی، تهران: توس.
برخوردار، ایرج، 1380، موسیقی مناطق ایران، تهران: اداره کل تحقیق و توسعه صدا.
بیات، بایزید، 1382، تذکره همایون و بابر، به‌سعی: محمد هیأت حسینی، تهران: اساطیر.
پارسانیا، حمید، 1391، جهان‌های اجتماعی، قم: کتاب فردا.
پاکدامن، رحمت‌الله، 1364، قشم جزیره‌ای آشنا، هرمزگان: آگاه.
توسلی، غلامعباس، 1388، نظریه‌های جامعه‌شناسی، تهران: سمت.
توفیقیان، حسین، "گاه‌نگاری نسبی محوطه‌های فرهنگی تاریخی شهرستان بندرعباس بر اساس داده‌های باستان‌شناسی"، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، 1387، شماره 185، دوره 59، صص. 53-29.
جعفری، علی‌اکبر، "جریان‌شناسی مهاجرت و جابجایی اقوام در خلیج فارس، فصلنامه مطالعات خلیج فارس، 1395، سال 2، شماره 1، صص. 25-17.
حاجیانی، ابراهیم، 1384، "گفت‌وگوی بین‌فرهنگی و انسجام ملی" در مجموعه مقالات همبستگی در ایران، به‌کوشش: داریوش قمری، تهران: مؤسسه مطالعات ملی.
حمزه اصفهانی، 1376، تاریخ پیامبران و شاهان، ترجمه: جعفر شعار، تهران: امیرکبیر.
خالقی، روح‌اله، 1335، "موسیقی هند"، مجله موسیقی، 1335، شماره 3، صص. 46-42.
دنزباخ، ولفگانگ، 1390، دانشنامه بین‌الملل ارتباطات، ترجمه: غلامرضا آذری و دیگران، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
دو وینیو، ژان، 1379، جامعه‌شناسی هنر، ترجمه: مهدی سبحانی، تهران: نشر مرکز.
راکرت، جورج، 1395، موسیقی شمال هند: تجربه موسیقی بازنمود فرهنگ، ترجمه: کبری ذوله، تهران: موسسه فرهنگی ماهور.
رودنبولر، اریک، 1387، ارتباطات آئینی از گفتگو‌های روزمره تا جشن‌های رسانه‌ای‌شده، ترجمه: عبدالله گیویان، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
زهیری، علیرضا، "هویت ملی ایرانیان"، فصلنامه علوم سیاسی، 1379، شماره 1، دوره 3، صص. 218-189.
ساعدی، غلامحسین، 1345، اهل هوا ، تهران: دانشگاه تهران.
سرلک، سیامک و عباس نوروزی، 1389، گزارش کاوش لایه‌نگاری تم‌مارون- سلطان‌میران، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان هرمزگان.
سلطانی‌نیا، اشرف،"سیری بر موسیقی محلی بوشهر: دمام"، فصلنامه فرهنگ مردم ایران، پائیز 1392، شماره34، صص. 144-131.
فاضلی، محمد، 1386، جامعه‌شناسی مصرف موسیقی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات.
فیشر، ارنست، 1349، ضرورت هنر در روند تکامل اجتماعی، ترجمه: فیروز شیروانلو. تهران: توس.
فین کلشتاین، سیدنی، 1362، بیان اندیشه در موسیقی، ترجمه: محمدتقی فرامرزی، تهران: نگاه.
قاسمی، وحید، "تعامل موسیقی و جامعه"، کاوش‌نامه، 1382، شماره 5 و 6، سال چهارم، صص. 215-195.
کازرونی (نادری)، محمدابراهیم، 1367، تاریخ بنادر و جزایر خلیج فارس، به‌تصحیح: منوچهر ستوده، گیلان: مؤسسه فرهنگی جهانگیری.
کامی ین. راجر، موسیقی غیرغربی و موسیقی آیینی، ترجمه: مسعود اوحدی، مجله سروش، 1376، شماره 856، صص. 49-48.
کاویانی‌پویا، حمید، "تعامل و تبادلات علمی، فرهنگی ایران و هند در روزگار باستان"، فصلنامه مطالعات شبه قاره، 1394، سال 7، شماره 2، صص. 108-93.
کریستن‌سن، آرتور، "موسیقی در دوره ساسانیان"، مجله موسیقی، 1335، شماره 6، زمستان، صص. 65-58.
گزنفون، 1383، کوروش‌نامه، ترجمه: رضا مشایخی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
محمدتبار، مریم، "رقص‌های محلی در کرانه‌های خلیج فارس"، مجموعه مقالات دهمین همایش ملی خلیج فارس، 1393، دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
مرزبان، احسان و مصطفی مرزبان، "توسعه گردشگری موسیقی در ایران: تحلیلی ساختاری (مطالعه موردی: استان بوشهر)"، فصلنامه علمی پژوهشی گردشگری و توسعه، 1401، سال دهم، شماره دوم، صص. 202-183.
مسعودیه، محمدتقی، 1356، موسیقی بوشهر، تهران: سروش.
مولانا، حمید، 1387، مفهوم‌شناسی ارتباطات دینی (سخنرانی پژوهشکده باقر‌العلوم)، قم: پژوهشکده باقرالعلوم.
میرزا خان، 1354، تحفه ماللهند. به‌کوشش: نورالحسن انصاری، تهران: بنیاد نشر فرهنگ ایران.
نفیسی، سعید، 1344، تاریخ تمدن ساسانی در ایران، تهران: دانشگاه تهران.
وثوقی، محمدباقر، "تاریخ ایران و هند قرن نهم هجری در کتاب ریاض‌الانشاء"، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، دی و بهمن 1380، صص. 11-4.

  • تاریخ دریافت 17 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 19 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 20 آبان 1403