فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

بازتاب اقدامات نظامی و دیپلماتیک روسیه در ایران از منظر روزنامه جنگل (طی سال‌های 1299-1296ش.)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی، تهران- ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ انقلاب اسلامی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی، تهران- ایران
چکیده
تاریخ روابط خارجی ایران و روسیه برگی مهم در تاریخ معاصر ایران است. این روابط از دوره صفویه آغاز شد و در دوره قاجاریه به اوج خود رسید و تحت تأثیر چند عامل کلیدی سیاسی، ایدئولوژیک و استعماری قرار گرفت. مطبوعات در تاریخ معاصر ایران، ایفاگر نقشی مؤثر در تغییرات و دگرگونی‌های سیاسی و اجتماعی بودند و همچنین به‌عنوان یکی از تنهاترین رسانه آن دوره محسوب می‌شدند. در گیلان روزنامه رواج داشت و روزنامه جنگل، روزنامه‌ای منتشره در گیلان بود که تریبون رسمی نهضت جنگل به شمار می‌آمد و از منابع اصلی شناخت افکار رهبران جنبش جنگل و هیئت اتحاد اسلام بود. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و بررسی محتوای روزنامه جنگل در پی آن است که با معرفی و بررسی این روزنامه به بازتاب اقدامات نظامی و دیپلماتیک روسیه در ایران بپردازد. یافته‌های پژوهش حاضر بیانگر آن است که روزنامه‌ جنگل در شماره‌های مختلف خود به اوضاع سیاسی ایران و نقد آن می‌پرداخت و یکی از موضوعاتی که این روزنامه دنبال می‌کرد، سیاست کشورهای خارجی در ایران است. روسیه همواره در تاریخ معاصر ایران تأثیرگذار بود و این روزنامه رویکردی دوگانه‌ به روسیه دارد؛ رویکرد اول انتقاد از رفتار روسیه تزاری به خاطر نقض بی‌طرفی ایران و صدمات وارده به ایران است و رویکرد دوم نگاهی مثبت به روسیه بلشویکی است که دیگر سیاست‌های استعماری خود را دنبال نمی‌کند و به دنبال آزادی مردم ایران است.



کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Reflection of Russia's Military and Diplomatic Actions in Iran from the Perspective of the Jangal Newspaper (1917-1921)

نویسندگان English

Ali Asghar Rajabi 1
Alireza Akbari 2
1 History, Faculty of Literature, Kharazmi University
2 none
چکیده English

Russo-Persian relations, especially during the Qajar period, constitute one of the most important chapters in Iran's contemporary history. The press of that era, as the primary mass medium, played a key role in political and social transformations. Among these, the "Jangal" (Forest) newspaper, published in Gilan and serving as the official organ of the Jangal Movement, is an important source for understanding the movement's viewpoints. This research, through a descriptive-analytical method and a content analysis of the "Jangal" newspaper, addresses the reflection of Russia's military and diplomatic actions in Iran. The findings show that while the newspaper criticized the political situation in Iran, it also paid special attention to the policies of foreign countries towards Iran. "Jangal's" approach to Russia was twofold: on one hand, it strongly criticized the actions of Tsarist Russia for violating neutrality and harming Iran, and on the other hand, it held a positive view of Bolshevik Russia, portraying it as a power that supported the freedom of the Iranian people and opposed colonialism..

کلیدواژه‌ها English

Iran
Russia
Military Actions
Diplomatic Actions
Jangal Newspaper
1917-1921

 

منابع و مآخذ
کتاب‌ها و مقالات:
آبراهامیان، یرواند، 1401، ایران بین دو انقلاب، ترجمه: احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتّاحی، تهران: نشر نی.
آدمیت، فریدون، 1362، امیرکبیر و ایران، تهران: خوارزمی.
اسمعیل، دهقان، 1330، دیوان مرحوم اسمعیل دهقان، گردآورنده فریدون دهقان، رشت، چاپ زربافی. 
بهار، محمدتقی، 1387، تاریخ احزاب سیاسی در ایران، ۲ جلد در یک مجلد، تهران: زوّار.
پورآرین، فؤاد، ۱۳۹۸، انقلاب فراموش‌شده، تهران: چاپار.
جکتاجی، م. پ.، 1371، گیلان‌نامه (مجموعه مقالات گیلان‌شناسی)، ج ۳، رشت: طاعتی.
رابینو، ه. ل.، ۱۳۷۳، صورت جراید ایران و جرایدی که در خارج ایران به زبان فارسی طبع شده است، به‌تصحیح و حواشی: سید فرید قاسمی، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
سرتیپ‌پور، جهانگیر، ۱۳۷۰، نام‌ها و نامدارهای گیلان، رشت: گیلکان.
سهیل‌نقشی، محمدجواد، ۱۳۸۱، چاپ و مطبوعات در گیلان از مشروطه تا امروز، رشت: شهر باران.
شاکری، خسرو، ۱۴۰۲، میلاد زخم جنبش جنگل و جمهوری شوروی سوسیالیستی ایران، ترجمه: شهریار خواجیان، تهران: اختران.
شیرازی، میرزا صالح، ۱۳۴۷، سفرنامه میرزا صالح شیرازی، با مطالعه و مقدمه: اسماعیل رائین، تهران: نشر روزن.
صدرهاشمی، محمد، ۱۳۶۳، تاریخ جرائد و مجلات ایرانی، ج. ۱، اصفهان: انتشارات کمال.
---------------، ۱۳۶۳، تاریخ جرائد و مجلات ایرانی، ج. ۲، اصفهان: انتشارات کمال.
عظیمی، ناصر، ۱۳۹۶، تاریخ گیلان از ورود شاه ‌عباس اول به گیلان تا پایان انقلاب جنگل، رشت: فرهنگ ایلیا.
 عظیمی‌ دوبخشری، ناصر، ۱۳۹۹، جنبشی که به انقلاب تبدیل شد از مبارزه علیه اشغالگری تا تأسیس جمهوری در گیلان، رشت: سپیدرود.
فخرائی، ابراهیم، ۱۳۵۷، سردار جنگل، تهران: انتشارات جاویدان.
-------------، ۱۳۷۱، گیلان در جنبش مشروطیت، تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
قاسمی، سید فرید، ۱۳۷۲، راهنمای مطبوعات ایران عصر قاجار، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
کریم حدیثی، علی، «استقلال و هویت ملی در تحلیل محتوای روزنامه جنگل ارگان جنبش میرزا کوچک خان»، فصلنامه مطالعات ملی، پائیز 1393، س 15، ش 3، صص 205-179.
کسمایی، احمد، ۱۳۸۳، یادداشت‌های احمد کسمایی از نهضت جنگل، گردآوری، تصحیح و تحشیه: منوچهر هدایتی خوش‌کلام، رشت: کتیبه گیل.
کسمائی، ابوالقاسم، ۱۳۸۵، خاطرات ابوالقاسم کسمائی، به‌کوشش: ایرج افشار، تهران: نشر قطره.
کناررودی، قربانعلی، «روزنامه جنگل و قانون مطبوعات، تحلیلی بر محتوا و مضامین روزنامه جنگل در سال‌های 1294-1300ش»، فصلنامه علوم خبری، پائیز 1401، س 11، ش 43، صص 82-57.
کوچکپور، صادق، ۱۳۶۹، نهضت جنگل و اوضاع فرهنگی- اجتماعی گیلان و قزوین، به‌کوشش: سید محمدتقی میرابوالقاسمی، رشت: گیلکان.
گیلک، محمدعلی، ۱۳۷۱، تاریخ انقلاب جنگل، رشت: نشر گیلکان.
متولی، عبدالله، 1390، «رویکردها و نگرش‌های اساسی در روزنامه جنگل»، فصلنامه جستارهای تاریخی، پائیز و زمستان 1390، س 2، ش 2، صص 115-95.
میرزانژاد موحد، هادی، ۱۳۹۶، روزنامه جنگل سال ۱ تا ۴، رشت: فرهنگ ایلیا.
نظریمقدم، جواد و مسلم نادعلیزاده، «بازتاب مؤلفه‌های ادبیات پایداری در اشعار روزنامه جنگل»، فصلنامه نامه فرهنگستان، بهمن و اسفند 1403، س 23، ش 6، صص 119-102.
نوزاد، فریدون، ۱۳۷۹، تاریخ جراید و مجلات گیلان از آغاز تا انقلاب اسلامی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
هوشنگ‌مهدوی، عبدالرضا، ۱۴۰۲، تاریخ روابط خارجی ایران از ابتدای دوران صفویه تا پایان جنگ دوم جهانی، تهران: امیرکبیر.
یوسفدهی، هومن، ۱۳۹۲، رجال مشروطه گیلان، رشت: فرهنگ ایلیا.
نشریات:
روزنامه جنگل، سال اول، شماره اول، ۱۳۳۵ق.
------------------، شماره دوم، ۱۳۳۵ق.
------------------، شماره سوم، ۱۳۳۵ق.
------------------، شماره چهارم، ۱۳۳۵ق.
------------------، شماره پنجم، ۱۳۳۵ق.   
------------------، شماره ششم، ۱۳۳۵ق.
------------------، شماره هفتم، ۱۳۳۵ق.
------------------، شماره نهم، ۱۳۳۵ق.
------------------، شماره یازدهم، ۱۳۳۵ق.
------------------، شماره سیزدهم، ۱۳۳۵ق.
------------------، شماره چهاردهم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره پانزدهم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره شانزدهم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره هفدهم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره هجدهم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره بیست ‌و دو، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره بیست و سوم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره بیست و چهارم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره بیست و ششم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره بیست و هشتم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره بیست و نهم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره سی‌ام، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره سی‌ویک، ۱۳۳۶ق.
روزنامه جنگل، سال دوم، شماره چهارم، ۱۳۳۷ق.
روزنامه جنگل، سال چهارم، شماره یکم، ۱۳۳۸ق.
--------------------، شماره چهارم، ۱۳۳۸ق.
--------------------، شماره پنجم، ۱۳۳۸ق.
 
تصاویر:
سایت سنا (سامانه نشریات ایران). 
 https://sana.nlai.ir/handle/123456789/54948
کتاب روزنامه جنگل سال 1 تا 4، به کوشش هادی میرزانژاد موحد، ص 545.
Court, 3rd January 1645-46, in Saldanha, 1986: I/xxii.

  • تاریخ دریافت 01 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 06 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 17 خرداد 1404