فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

نقش روسیه در توسعة راه تجاری مشهد- عشق آباد با تکیه بر اسناد کنسولگری بریتانیا (1910- 1890م.)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تاریخ ایران دوره اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد
2 استادیار تاریخ دانشگاه بیرجند
چکیده
از اواخر سدة نوزدهم و در آستانة سدة بیستم میلادی، ایران مانند بسیاری دیگر از کشورها، تحت تأثیر تحولات سریع جهانی ناشی از انقلاب‌های صنعتی و اقتصادی و اجتماعی مغرب زمین قرار گرفت و به عرصه جهانی شدن کشانیده شد. روسیه که از مدت‌ها پیش، خود در آن مسیر قرار گرفته بود، برای نفوذ در ایران می‌کوشید. یکی از زمینه‌های نفوذ، تجارت بود؛ تجارت میان ایران و روسیه در ایالت خراسان در عصر قاجار تأثیری بنیادین بر روابط دو کشور داشت و بیش از     صادرات ایران به روسیه ارسال می‌شد. در این دوره، ایران به عنوان بزرگ‌ترین بازار برای کالاهای روسی درآمد و مشهد با توجه به موقعیت جغرافیایی خود وارد تجارت گسترده با این کشور شد. از آنجا که توسعة شهری ارتباط نزدیکی با موقعیت جغرافیایی آن و راهها دارد، این مقاله به معرفی و شناخت راه مشهد- عشق آباد اختصاص دارد: راههای مشهد و مداخلة روس‌ها، چه تأثیری بر توسعة شهری آنجا در آستانة سدة بیستم نهاد؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Russia’s Role in the Development of Mashhad-Ashgabat Trade Road: Based on the Documents of the British Consulate (1890-1910)

نویسندگان English

Peiman Abolbashari 1
Ali Yahyayi 2
1 Master of Islamic History
2 Assistant Professor of History of Birjand University
چکیده English

Towards the end of the nineteenth century and since the turn of the twentieth century, Iran, like many other countries, was immensely affected by the rapid changes unfolding at the global level as a result of industrial and economic revolutions in the west and was soon drawn out of isolation and found itself at the world stage. Already on the world stage, Russia strived to find a foothold in Iran. Trade provided the most favorable pretext to infiltrate the country; it played a pivotal role in the Russo-Iranian relations during the Qajar dynasty and the bulk of Iran’s export was to Russia. In the same era, Iran became the largest market for Russian goods and Mashhad turned into an extensive commercial hub due to its geographical proximity. Since urban development is intimately tied to the geographical whereabouts and proximity to roads, this article seeks to introduce and evaluate Mashhad-Ashgabat road and provide answer to the question as what the importance of this road and the Russian intervention was for urban development in the area at the turn of the twentieth century.
 

کلیدواژه‌ها English

Mashhad
Ashgabat
Russia
British Consulate
Trade
دهقان، مرتضی و مهدی احمدی اختیار، «تحلیلی بر قرارداد گمرکی ایران و روسیه در دوره قاجار»، تاریخ در آینه پژوهش، ش21، بهار 1388.
اشراقی، محمد رضا، «عشق آباد روسیه، بهائیان و دولت تزاری»، تاریخ معاصر ایران، س13، ش49، بهار 1388.
حسنی، سید رحمان، «پنبه و تجارت آن در عصر قاجار با تکیه بر اسناد بایگانی (1332-1264/ 1914-1847)» فصلنامه تاریخ روابط خارجی، ش33، زمستان 1386.
خلیفه، مجتبی و براتعلی نجف زاده، «پژوهشی پیرامون علل و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری اتاق تجارت مشهد در اوایل دوره پهلوی»، همایش ریشه های رشد شاخصه‌های شکوفایی، به کوشش: محمد نهاوندیان و ایمان نیک فرجام، تهران: اندیکا، 1390.
______________________، انقلاب بولشویکی و تشکیل اتاق تجارت مشهد، روزنامه دنیای اقتصاد، ش2504، مورخ 21/8/90 ص 31
Burrel, R.M, and R.L Jarman (eds.), Iran Political Diaries 1881-1965, vol 2.Archieve Editions Limited, London 1997.