فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

روابط اقتصادی ایران و افغانستان در دورۀ پهلوی دوم (1357 - 1320ش.) صادرات و واردات

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکترای تاریخ ایران دورۀ اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد.
چکیده
افغانستان کشوری است محصور در خشکی و به ویژه در سدۀ اخیر، برای تأمین کالاهای ضروری به واردات کالا از کشورهای مجاور نیاز داشته است. کشور‌های هند، پاکستان، روسیه و ایران به سبب همسایگی با افغانستان، نقش مهمی در تأمین نیازهای این کشور داشته‌اند. در دورۀ پهلوی دوم (1357-1320ش.) روابط کشورهای منطقه تحت تأثیر فضای جنگ سرد بود و پس از پایان جنگ جهانی دوم و بروز مسألۀ پشتونستان و از سویی دوری راه‌های روسیه، افغانستان عملاً امکان استفاده از مسیرهای شمالی و جنوبی را برای ترانزیت کالا از دست داد. در نتیجه ایران مناسب‌ترین گزینه برای صادرات کالا به افغانستان و تأمین نیازهای اقتصادی آن کشور بود. در این پژوهش با تکیه بر اسناد، به این موضوع پرداخته شده است که با وجود قاچاق انواع کالاها در مرز‌های ایران و افغانستان و شباهت کالاهای تولیدی دو کشور، چه نوع کالاهایی در دو کشور رد و بدل می‌شد و چه موافقت‌نامه‌هایی در این زمینه منعقد گردید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Iran- Afghanistan Economic Relations in the second Pahlavi Era (1941-1979) (A study of Import and Export)

نویسنده English

Mazhar Adway
PhD Student in Post-Islamic Iranian History, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده English

As a landlocked country Afghanistan has been dependent, especially in the course of the last century, upon the import of essential goods from the neighboring countries. The neighboring states, India, Pakistan, Russia and Iran have played a crucial role in supplying the needs of Afghanistan. During the reign of the Shah (1941-1978) the entire setting in the region had been effected by the Cold War, and after the end of World War II and occurrence of Pashtunistan case, and the long distance to Russia, had made the northern and southern transit roads virtually inaccessible, thus, making Iran the best viable option for the export of goods to Afghanistan in order to supply the economic needs. Predicated upon historical documents, and taking account of the wide array of goods smuggle through the porous Iran-Afghanistan border, and the similarity between the manufactured goods between the two countries, the current research has assessed the category of goods exchanged between Iran and Afghanistan and what agreements were reached in this regard.

کلیدواژه‌ها English

Iran
Afghanistan
Second Pahlavi
Economic Relations
اسناد
 
آرشیو اداره اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه
2-36-12-1320ش.
63 .62 .59 .58-41-8-1323ش.
44 .43 .22 .21 .19 .18 .17 .7 .6-4/170- 8-1325ش.
8 .7 .6 .5-6/266-7-1327ش.
23-21-313-1327ش.
29 .21 .18 .15 -3/221-6-1328ش.
14-7/280-14-1328ش.
3-12-1/26-1332ش.
28 .27 .22 .18 .11 .10 - 6/9 - 43 - 1337ش.
39 .25 .12-7/4-21-1340ش.
36 .13 .5 .4.3-7/9-87-1340ش.
25-7/4-23-1341ش.
12-7/4-35-1342ش.
4-34-232-1342ش.
4-7/9-136-1343ش.
15-17/5-146-1345ش.
23-21 313-1347ش.
35 .25-42-340-1350ش.
121 .117 .94 .86 .85 .63 .49 .45 .36 .33 .22 .18 .4-30-340-1350ش.
3 .2-44-359-1350ش.
145 .90 .89.63 -28 - 375 - 1354ش.
آرشیو کتابخانه و سازمان اسناد ملی ایران، شمارۀ بازیابی 240 - 25683، برگ 57.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، شمارۀ بازیابی 240 - 709، برگ 10، 13.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، شمارۀ بازیابی 240- 1105، برگ11، 83، 86، 99، 101.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، شمارۀ بازیابی، 240 - 15622، برگ 5.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، شمارۀ بازیابی 380 - 349، برگ 2، 3،4، 5.
کتاب‌ها
امین، حمیدالله (1350)، نظری بر تجارت خارجی افغانستان [بی‌جا]، پوهنجی ادبیات و علوم بشری.
حکمی، عزیز‌الرحمن، (1359)، روابط اقتصادی ایران و افغانستان با توجه به مسائل سیاسی دو کشور پس از جنگ بین‌الملل دوم، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، پایان نامۀ کارشناسی ارشد.
روابط خارجی ایران در سال 1347 (گزارش سالیانۀ وزارت امور خارجه) (1348)، تهران: چاپ کیهان.
روابط خارجی ایران در سال 1348 (گزارش سالیانۀ وزارت امور خارجه) (1349)، تهران، چاپ کیهان.
روابط خارجی ایران در سال 1349 (گزارش سالیانۀ وزارت امور خارجه) [بی‌تا]، [بی‌جا]، [بی‌نا].
روابط خارجی ایران در سال 1351(گزارش سالیانۀ وزارت امور خارجه) [بی‌تا]، [بی‌جا]، [بی‌نا].
روابط خارجی ایران در سال 1350 (گزارش سالیانۀ وزارت امور خارجه) [بی‌تا]، [بی‌جا]، [بی‌نا].
علی‌آبادی، علیرضا، (1372)، افغانستان، تهران: مؤسسۀ چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
ناشناس، «روابط اقتصادی ایران و افغانستان»، مجلۀ اقتصاد، نامۀ اتاق بازرگانی، سال 1339، شمارۀ 99.
ناشناس، «بررسی قرارداد بازرگانی و ترانزیت ایران و افغانستان»، مجلۀ اقتصاد، نامۀ اتاق بازرگانی، سال 1342، شمارۀ 128 و 129.
ناشناس، «مذاکرات اقتصادی ایران و افغانستان»، مجلۀ اقتصاد، نامۀ اتاق بازرگانی، سال 1340، شمارۀ 12.
ناشناس، «موافقت‌نامۀ بازرگانی بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت پادشاهی افغانستان»، مجلۀ اقتصاد، نامۀ اتاق بازرگانی، سال 1342، ش 135.
ولیان، عبدالعظیم، (1340)، اوضاع سیاسی، اقتصادی و اجتماعی افغانستان، چاپ اول، تهران: انتشارات کتابفروشی زوار.
هالیدی، فرد، [بی‌تا]، انقلاب در افغانستان، ترجمه: ع. اسعد، [بی‌جا]، [بی‌نا].
های‌من، آنتونی، (1377)،افغانستان در زیر سلطۀ شوروی، ترجمه: اسدالله طاهری، تهران: شباویز.
 
Andreas, Wilde )2002), “Continuity and Hiatus: Structural Patterns of Irans"Polisyinhanistan, InternationalesAsien Forum, Vol 40, No 1 – 2, PP 19.
 
 
 
دوره 15، 58-59 - شماره پیاپی 58
بهار و تابستان 1393
بهار 1393
صفحه 133-169

  • تاریخ دریافت 14 آبان 1397