فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

عوامل تنش در روابط ایلخانان با اردوی زرّین

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تبریز
2 دانش آموخته دکترای تاریخ ایران اسلامی دانشگاه تبریز
چکیده
پس از حمله مجدد مغولان به رهبری هولاکوخان به غرب و تأسیس حکومت ایلخانی، مناسبات خارجی ایران وارد مرحلهتازه‌ای شد و روابط مستقیم ایران با شرق و غرب توسعه چشمگیری یافت که تا آنزمان بی‌سابقه بود. در این میان روابط ایلخانان با اردوی زرّین که دارای مرزهای مشترک وسیعی در شرق و غرب دریای خزر بودند، بیشتر بر پایه تقابل و دشمنی و نه دوستی و تعامل قرار داشت. روابط خصمانه دو حکومت که هر کدام شاخه‌ای از نوادگان چنگیزخان بودند، از زمان تأسیس حکومت ایلخانی تا پایان آن با فراز و نشیب‌هایی ادامه داشت. مقاله حاضر که به بررسی ریشه های این تقابل اختصاص دارد، نشان می دهد این تنش و درگیری‌ها معلول عوامل متعددی بود؛ از مهمترین آنها می‌توان به نامشخص بودن مرزها و توسعه‌طلبی دو طرف، اختلاف بر سر حاکمیت مناطقی نظیر قفقاز و آذربایجان، عوامل اقتصادی و بازرگانی، اختلافات مذهبی، تلاش دولت‌های رقیب مانند ممالیک مصر در دامن زدن به این اختلافات و بدرفتاری با اتباع کشور رقیب توسط دو طرف اشاره کرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Causes of tension between Ilkhanids and the Golden Horde

نویسندگان English

Alireza Karimi 1
Hossein Rasuli 2
1 Associate Professor in History at University of Tabriz
2 PhD Student in Islamic History of Iran – University of Tabriz
چکیده English

After the invasion of Mongols led by Hulagu Khan to the West and establishment of Ilkhanid Government, Iran political ties entered a new phase and experienced a remarkable and unprecedented development in terms of direct relations with the East and the West. The relations between the Ilkhanids and the Golden Horde which shared vast borderlines in the West and East of the Caspian Sea were mostly based on opposition and enmity rather than interaction and amity. The vicissitudes of hostile relations between the two governments both ruled by descendents of Genghis Khan, started since the establishment of Ilkhanid government and existed until the end of it. These tensions and conflicts were generated by various factors among which the most important ones were undefined borders, attempted expansionism by both sides, conflicts on ruling over regions such as Caucasus and Azerbaijan, trade and economic factors, differences in religion, interventions made by other rival governments such as Egypt that provoked more hostility, and ill-treatment toward the Nationals of the rival government practiced by both sides.

کلیدواژه‌ها English

Foreign Relations
Ilkhanids
Golden Horde
Hulagu Khan
منابع فارسی و عربی:
ابن تغری بردی، جمال‌الدین بن المحاسن یوسف (1388ق)، النجوم الزاهره فی الملوک المصر و القاهره، به اهتمام: عبدالقادر الحاتم، قاهره: دارالکتب
ابن خلدون، عبدالرحمن ابن محمد (1408ق)، تاریخ ابن خلدون، بیروت: دارالفکر
ابن کثیر، ابوالفداء اسماعیل (1407ق)، البدایه و النهایه، بیروت: دارالفکر
اشپولر، برتولد (1386)، تاریخ مغول در ایران، ترجمه: محمود میرآفتاب، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
بارتولد، و.و (1352)، ترکستان نامه، ترجمه: کریم کشاورز، تهران: بنیاد فرهنگ ایران
باکوولیویچ، باریس و ولادیمیر تسوف (1383)، نظام اجتماعی مغول، ترجمه: شیرین بیانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
بناکتی، ابوسلیمان داوود (1348)، تاریخ بناکتی، تهران: انجمن آثار ملی
بیانی، شیرین (1375)، دین و دولت در ایران عهد مغول، تهران: مرکز نشر دانشگاهی
تتوی، قاضی احمد (1382)، تاریخ الفی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
حنبلی، ابن عماد (1406)، شذرات الذهب، بیروت: دار ابن کثیر
جوزجانی، منهاج‌الدین سراج (1363)، طبقات ناصری، تهران: دنیای کتاب
جوینی، عطاء ملک (1385)، تاریخ جهانگشا، تهران: دستان
حافظ ابرو، عبدالله بن لطف‌الله (1380)، زبده التواریخ، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
خواند میر، غیاث‌الدین (1380)، تاریخ حبیب السیر، تهران: خیام
ذهبی، شمس‌الدین محمد (1413)، تاریخ اسلام، بیروت: دارالکتاب العربی
رمزی، م.م (1908م)، تلفیق الاخبار و تلقیح الاثار فی وقایع القزان و بلغار و مملوک التتار، اورنبورگ، المطبعه الکریمیه و الحسینیه
رضوی، ابوالفضل (1390)، «روابط ایلخانان با خوانین دشت قبچاق» فصلنامه تاریخ روابط خارجی، سال دوازدهم، شماره 46
ساندرز، ج. ج. (1361)، تاریخ فتوحات مغول، ترجمه: ابوالقاسم حالت، تهران: امیرکبیر
سمرقندی، کمال‌الدین عبدالرزاق (1383)، مطلع سعدین و مجمع بحرین، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
شبانکاره‌ای، محمد بن علی (1381)، مجمع الانساب، تهران: امیرکبیر
قاشانی، ابوالقاسم عبدالله بن محمد (1384)، تاریخ اولجایتو، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
قلشقندی، ابوالعباس احمدبن‌علی ]بی تا[، صبح الاعشی فی صناعه الانشاء، قاهره: مؤسسه المصریه للتألیف و الترجمه و الطباعه و النشر
عباسی، جواد و مریم محمدی (1390)، «تأثیر حکومت‌های ثالث بر مناسبت‌های ایلخانان و آلتین اردو» مجله مطالعات تاریخ اسلام، سال سوم، شماره 9
غزی، کامل البالی حلبی (1419)، نهر الذهب فی تاریخ حلب، حلب: دارالقلم
گروسه، رنه (1368)، امپراطوری صحرانوردان، ترجمه: عبدالحسین میکده، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
مستوفی، حمدالله (1364)، تاریخ گزیده، تهران: امیرکبیر
مقریزی، احمد بن علی (1957م)، السلوک المعرفه دول ملوک، به تصحیح: محمد مصطفی زیاده، قاهره: مطبعۀلجنه التألیف و الترجمه و النشر
مورگان، دیوید (1371)، مغول‌ها، ترجمه: عباس مخبر، تهران: نشر مرکز
میرخواند (1373)، روضه الصفا، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
وصاف الحضره شیرازی، شهاب‌الدین عبدالله (1383)، تحریر تاریخ وصاف، به کوشش: عبدالحمید آیتی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
هال، مری (1380)، امپراطوری مغول، ترجمه: نادر میرسعیدی، تهران: ققنوس
همدانی، رشیدالدین (1373)، جامع التواریخ، تهران: نشر البرز
______________(1940م)، تاریخ مبارک غازانی، هرتفرد: استیفن اوستین
یزدی، شرف‌الدین علی (1387)، ظفرنامه، تهران: مرکز اسناد و کتابخانه مجلس شورای اسلامی
 
منابع انگلیسی:
Amitai - priss. Reuven (2004), The      Mamluk - Ilkhanid war. London Cambridge University press
Howorth. Henry (1970) History of the Mongols. part 2
 
دوره 14، شماره 54
بهار 1392
بهار 1392
صفحه 1-20

  • تاریخ دریافت 21 آبان 1397