فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

جایگاه تشکیلاتی و اجتماعی سفیران و شرایط گزینش آنها در تمدن اسلامی با تأکید بر عصر ایلخانی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان
2 استادیار گروه تاریخ
چکیده
سفارت همواره و از جمله مأموریت‌های مهم و تأثیرگذار در تاریخ سیاسی و اجتماعی اسلام بوده است. از همین رو برای یک سفیر صفات شایسته‌ای از جمله راست گویی، امانت‌داری هوشیاری، تیزهوشی، شیرین‌بیانی، موقع‌شناسی و شجاعت را برشمرده­اند. این صفات موجب می‌شد تا سفیران در حل و فصل مسائل پیشِ رو، کمتر دچار اشتباه شوند و نحوة مذاکره خود را تقویت کنند. در دورة مغولان و ایلخانان، سفارت جایگاهی مهم داشت و سفیران از امتیازات ویژه ای چون مصونیت سیاسی، معافیت مالیات گمرکی و تسهیلات سفر برخوردار بودند و در گزینش آنها دقت کافی صورت می­گرفت. سفیران معمولاً از طبقات بالای جامعه و از میان شاهزادگان رجال سیاسی و قاضیان انتخاب می‌شدند. در این پژوهش کوشش می‌شود تا مهم‌ترین جنبه‌های تشکیلاتی و اجتماعی حیات سفیران مورد بررسی قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Ambassadors’ Social and Organization Status and the Criteria for Their Selection in the Islamic Civilization: The Case of Ilkhanate Era

نویسندگان English

Mehdi Bigdeloo 1
Alireza A. Tafreshi 2
1 PhD student in the history and civilization of the Islamic nations
2 Assistant Professor of History Department
چکیده English

Ambassadorship has always been a significant and influential mission in the course of political and social history of Islam. Due to the importance of this position, ambassadors have always been held to be truthful, trustworthy, vigilant, sharp-minded, smooth-talker and eloquent, tactful and courageous. It was by virtue of these traits that ambassadors would manage to resolve the issues they faced with maximum efficiency and enhance their negotiating style. During the Mongol and Ilkhanate era embassies retained a lofty position and ambassadors enjoyed special prerogatives such as political immunity, customs tax exemption and travel facilities; this made it all the more exigent that ambassadors be selected after heavy vetting and deep background checks, thus it was from among the higher echelon of the society, e.g., princes, statesmen and judges, that ambassadors were selected.

کلیدواژه‌ها English

Ilkhanate
Islamic Civilization
Ambassadors
Social and Organizational Status
Selection Criteria
منابع و مآخذ
ابن اثیر، عزالدین ابی الحسن، 1982، الکامل فی التاریخ، جلد12، بیروت: دارصادر.
_________________، 2535، الکامل فی التاریخ، جلد26، ترجمه: ابوالقاسم حالت، ]بی‌جا[: مؤسسه مطبوعات علمی.
ابن الفراء، حسین بن محمد، 1363، رسل الملوک (سفیران) سفارت در اسلام و سفارت در غرب، ترجمه: پرویز اتابکی، مصحح و مؤلف: صلاح‌الدین منجد، ]بی‌جا[: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
ابن بطوطه، محمد بن عبدالله، 1376، سفرنامه ابن بطوطه، جلد2 -1، چاپ ششم، ترجمه: دکتر محمدعلی موحد، ]بی‌جا[، ]بی‌نا[.
ابن تغری بردی، جمال‌الدین ابوالمحاسن یوسف، 1956، النجوم الزاهره فی ملوک مصر و القاهره، جلد8، قاهره: دارالکتب القاهره.
ابن خلدون، ابویزید عبدالرحمان بن محمد، 1388، العبر، تاریخ ابن خلدون، جلد 4، ترجمه: عبدالحمید آیتی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
ابن طقطقی، محمد بن علی طباطبا، 1360، تاریخ فخری در آداب ملکداری و مملکت اسلامی، چاپ دوم، ترجمه: وحید گلپایگانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
اشپولر، برتولد، 1376، تاریخ مغول در ایران (سیاست، حکومت و فرهنگ دوران ایلخانان)، ترجمه: محمود میرآفتاب، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
الدواداری، ابوعبدالله ایبک، 1960، الدرر افاخر فی سیر ملک ناصر، قاهره، ]بی‌جا[: ]بی‌نا.[
الشریده، ایمن ابراهیم، 1384، روابط سیاسی ایران عهد تیموریان با مصر و شامات عهد ممالیک، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
القلقشندی، ابوالعباس احمد بن علی، 1918، صبح الاعشی فی صناعه الانشاء القاهره، جلد 8 -7، القاهره: المطبعه الامیر.
آیتی، عبدالحمید، 1372، تحریر تاریخ وصاف، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
بارتولد، و. و.، 1366، ترکستان نامه، چاپ دوم، ترجمه: کریم کشاورز، ]بی‌جا:[ انتشارات آگاه.
بدائونی، عبدالقادر بن ملوک شاه،‏ 1379، منتخب التواریخ‏، 3 جلد، محقق و مصحح: توفیق سبحانى و مولوى احمد صاحب‏، تهران‏: انجمن آثار و مفاخر فرهنگى.‏‏
بناکتی، داود بن محمد، 1378، تاریخ بناکتی، چاپ دوم، به کوشش: جعفر شعار، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
بویل، ج. آ. ب.، 1389، تاریخ ایران کمبریج از آمدن سلجوقیان تا فروپاشی دولت ایلخانان، جلد 5، چاپ هشتم، ترجمه: حسن انوشه، تهران: امیر کبیر.
پیرنیا، حسن و عباس اقبال آشتیانی و لطیفه جوانمهری، 1392، تاریخ کامل ایران، چاپ چهارم، تهران: نشر اروند.
تیموری، ابراهیم، 1377، امپراطوری مغول و ایران، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.
جوزجانی، منهاج سراج، 1363، طبقات ناصری یا تاریخ ایران و اسلام، جلد 2-1 تصحیح و مقابله و تحشیه: عبدالحی حبیبی، تهران: انتشارات دنیای کتاب.
جوینی، عطاملک بن محمد، 1329، تاریخ جهانگشای جوینی، به کوشش: محمد قزوینی ]بی‌جا:[ ]بی‌نا[.
________________، 1387، تاریخ جهانگشای جوینی، به تصحیح: عبدالوهاب قزوینی، تهران: هرمس.
________________، 1385، تاریخ جهانگشای جوینی، جلد سوم، تهران: فردوس.
حافظ ابرو، عبدالله بن لطف الله، 1389، تاریخ سلاطین کرت، به تصحیح: میرهاشم محدث، ]بی‌جا[: میراث مکتوب.
حموى، یاقوت بن عبد الله،‏ 1995، معجم البلدان، چاپ دوم‏، جلد 5 -4 -2، بیروت: ‏دار صادر.
خواجه نظام‌الملک، 1373، سیاست‌نامه سیرالملوک، مقدمه و تعلیقات: عطاالله الدین، تهران: انتشارات تهران.
خواندمیر، غیاث‌الدین بن همام‌الدین الحسینی، 1362، حبیب‌السیر، جلد سوم، چاپ سوم، زیر نظر: محمد دبیرسیاقی، تهران: خیام.
دانش‌پژوه، منوچهر، 1381، روش دلاوری و جنگ آوری (بازنویسی کتاب آداب الحرب و الشجاعه، اثر: مبارکشاه محمد بن منصور)، ]بی‌جا[: مؤسسه فرهنگی اهل قلم.
رشیدالدین، فضل‌الله، 1373، جامع التواریخ، جلد اول، دوم، سوم، تصحیح و تحشیه: محمد روشن و مصطفی موسوی، تهران: نشر البرز.
_____________، 1387، تاریخ سلاطین خوارزم، تصحیح و تحشیه: محمد روشن ]بی‌جا[: میراث مکتوب.
_____________، 1358، سوانح‌الافکار رشیدی، به کوشش: محمدتقی دانش‌پژوه تهران: کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران.
ساندرز، ج. ج.، 1363، تاریخ فتوحات مغول، چاپ دوم، ترجمه: ابولقاسم حالت، تهران: امیرکبیر.
ستوده، حسینعلی، 1346، تاریخ آل مظفر، جلد 2-1، تهران: دانشگاه تهران.
سجادی، عبدالقیوم، 1383، دیپلماسی و رفتار سیاسی در اسلام، قم: مؤسسه آموزش عالی باقرالعلوم (ع).
شبانکاره‌ای، محمدبن علی بن محمد، 1363، مجمع الانساب، جلد دوم، به تصحیح: میرهاشم محدث، تهران: امیرکبیر.
علی یزدی، شرف‌الدین، 1387، ظفرنامه، تصحیح و تحقیق: سیّد سعید میرمحمد صادق و دکتر عبدالحسین نوائی، تهران: کتابخانه و موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
فخرمدبر، محمد بن منصور بن سعید، 1346، آداب الحرب والشجاعه، به کوشش: محمد سهیلی خوانساری، تهران: انتشارات اقبال.
فضل‌الله شیرازی، شهاب‌الدین عبدالله بن عزالدین، 1388، تاریخ وصاف، ج4، تهران: دانشگاه تهران.
کارپینی، ژان پلان، 1363، سفرنامه (سفرنامه نخستین سفیر واتیکان به دربار خان مغول)، ترجمه: ولی‌الله شادان، تهران: فرهنگسرای یساولی.
لمب، هارولد، 1381، چنگیزخان، ترجمه: رشید یاسمی، تهران: امیرکبیر.
مارکوپولو، 1392، سفرنامه مارکوپولو، چاپ دوم، به کوشش: ایل میلیونه، ترجمه: منصور سجادی و آنجلادی جوانی رومانو، ]بی‌جا[: انتشارات بوعلی.
مشکور، محمدجواد، 1350، اخبار سلاجقه روم، به انضمام مختصر سلجوقنامه ابن بی‏بی‏، تهران‏: کتابفروشى تهران.‏
مقریزی، تقی‌الدین احمد بن علی، 1936، السلوک المعرفه دول الملوک، جلد 1، تحقیق: مصطفی زیاده، قاهره: دارالکتب.
میرخواند، محمد بن خاوند شاه بن محمود، 1385، روضه‌الصفا فی سیره‌الانبیا و الملوک‌الخلفا، (مغولان، چوپانیان، ایلکانیان، سربداران)، ج 5، چاپ دوم، تصیح و تحشیه: جمشید کیان‌فر، تهران: اساطیر.
___________________________، 1385، روضه‌الصفا فی سیره‌الانبیا و الملوک‌الخلفا، (خوارزمشاهیان، آل کرت)، جلد 4، چاپ دوم، تصیح و تحشیه: جمشید کیان‌فر، تهران: اساطیر.
نسوی، شهاب‌الدین محمد خرندزی زیدری، 1365، سیرت جلال‌الدین منکبرنی، چاپ دوم، به تصحیح: مجتبی مینوی، ]بی‌جا[: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
نطنزی، معین‌الدین، 1383، منتخب‌التواریخ معینی، به اهتمام: پروین استخری، تهران: اساطیر.
ویلتس، دوراکه، 1353، سفیران پاپ به دربار خانان مغول، ترجمه: مسعود رجب‌نیا تهران: خوارزمی.
 

  • تاریخ دریافت 01 اردیبهشت 1397
  • تاریخ بازنگری 11 شهریور 1397
  • تاریخ پذیرش 17 اردیبهشت 1398