دانشآموخته کارشناسیارشد تاریخ از دانشگاه تهران و پژوهشگر اسناد تاریخی در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران.
چکیده
جمهوری اسلامی پاکستان پس از استقلال هند از بریتانیا، در سال 1326 ش./ 1947م. از هندوستان رسماً جدا شد. هند از تجزیه قلمرو خود به شدت ناراضی بود، لذا دشمنی و رقابت دو کشور هند و پاکستان از آغاز شروع شد و همواره تدوام یافته است. پاکستان در آغاز از دو پاره ارضی شرقی و غربی تشکیل بافته بود، اما با فشار هند، بخش شرقی با عنوان بنگلادش در 1351 ش./ 1972 م. به عنوان کشوری ثالث مستقل گردید. همچنین پاکستان، علاوه بر هند از ناحیه افغانستان درگیریهای مرزی و با اتحاد شوروی نیز مناقشات ایدئولوژیک داشته است. ایران،نخستیندولتیبودکهاستقلالپاکستانراموردشناساییقراردادوپهلویدومجزواولینکسانیبودکهپسازاستقلالآنکشور،درسال 1328 ش. از پاکستان دیدن کرد. به نظر میرسدخطریکهایرانازناحیهشورویودولتهای رادیکال عرب حس میکرد، سبب درک مشترک دو کشور ایران و پاکستان نسبت به تهدیدهای منطقه میگردید. دیپلماسیصلحکهازجانبدوکشور ( بهویژهایران) دنبال میشد،بههمراهدرکمشترکدرحوزهدیپلماسیمنطقهای از جمله علل شکلگیریروابطومؤلفههای فرامنطقهاینیزدرزمرهعللمحرکگسترشمناسباتدوکشوربودهاست. دستآخرآنکه،گسترشمناسباتسیاسیدوکشور،آنهارادرشمارمتحدینبزرگمنطقهای قرار داده بود. بنابراین، روابط ایران و پاکستان در سالهای 1357- 1326 ش. از یکسری پدیدههای مستقل تأثیر میپذیرفتکهفهمآنها، پاسخ چرایی همگرایی سیاسی دو کشور ایران و پاکستان در آن سالهاخواهدبود. مقالهحاضر،اینپدیدهها که طیفی از مؤلفههای تأثیرگذار فراملی بر تحکیم مناسبات سیاسی دو کشور را شامل میشد و نیز میزان تأثیر آنها بر روابط سیاسی ایران و پاکستان را به عنوان یک مبین تاریخی شناسایی و مورد بررسی قرار داده است.
