فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

بررسی نقش ایرانی‌تباران در دگرگونی‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بحرین (2020- 1850 م.)

نوع مقاله : مقاله علمی - ترویجی

نویسندگان
1 دبیر تاریخ/آموزش و پرورش
2 دبیر تاریخ/ آموزش و پرورش
چکیده
 ایرانی‌تباران بخشی مهم از جمعیت بحرین را تشکیل می­دهند. آنان به‌دلیل حضور دیرپای تاریخی خود در این سرزمین، برخورداری از جمعیت زیاد و نیز توانمندی اقتصادی، نقش ‌به‌سزایی در عرصه­های گوناگون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه بحرین داشته‌اند. پژوهش حاضر بر آن است با استفاده از منابع کتابخانه­ای و اینترنتیِ در دسترس و با روش توصیفی- تحلیلی، ضمن واکاوی دلایل مهاجرت ایرانیان به آن سرزمین، نقش این مهاجران و اعقاب آنان را در دگرگونی‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بحرین بررسی کند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن هستند که مهاجران ایرانی­تبار یا عجمی­ها و اعقاب آنان در سالیان طولانی حضور خود در بحرین، پیش و پس از استقلال این کشور با تأسیس احزاب و تشکل­های سیاسی- اجتماعی، تأسیس مدارس نوین، بنای مساجد، حسینیه­ها یا ماتم­ها و مراکز انتشار کتاب سعی کرده‌اند ضمن حفظ پیوندهای تاریخی و زبانی خود با ایران، در دگرگونی­های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و مذهبی بحرین سهیم باشند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the Role of Iranian Origins in Bahrain Political, Cultural and Social Developments (From 1850 -2020)

نویسندگان English

farshid lary monfared 1
sajjad paii 2
چکیده English

Abstract
Iranian Origins are a major part of the Bahraini population. On one side, due to their old and historical presence in this land, and on the other side due to their large population as well as their economic capabilities,They have had a worthy role in various political, social, and cultural areas of the Bahraini society. The present research, using the descriptive – analytical method and by relying on library and archive sources, explores the immigration reasons of Iranians to this land and probes their role and their ancestors’ role in the political, social and cultural changes of Bahrain. The results of the research are indicative that these originally Iranian immigrants (Ajams) and their ancestors , during long years of presence in Bahrain (Prior and after independence) established political-social parties and establishments, new schools, mosques, Hosseiniyehs (Matams), book publication centers, trying to keep their historical and lingual connections with Iran and have a share in Bahrain’s political, social, cultural and religious changes.

کلیدواژه‌ها English

Iran
Bahrain
Iranian Origins
Political Social and Cultural Changes
منابع و مآخذ
فارسی:
افشار، ایرج، 1369، نگاهی به بوشهر، ج1، تهران: نسل دانش.
--------، 1376، جغرافیای تاریخی دریای پارس، تهران: انتشارات سوره.
انوری، امیرهوشنگ، 1390، خلیج فارس در نیمه نخست قرن بیستم، چ۱، تهران: ابریشمی.
بازدار، الهام، 1389، بحرین، تهران: امیرکبیر.
پاتر، لارنس جی، 1393، تاریخ خلیج فارس از قدیم‌ترین دوران تاکنون، ترجمه: محمد آقاجری، تهران: ققنوس.
تکمیل­همایون، ناصر، 1380، خلیج فارس، تهران: دفتر پژوهش­های فرهنگی.
جعفریان، رسول، ۱۳۸۷، «سه روز در بحرین؛ دیار کهن تشیع»، قابل‌دسترس در وبگاه:
https://rasekhoon.net/article/show/115259.
خطیبی، علی، 1399، «عرب هوله از خلیج تا خلیج»، فصلنامه اورمزد، ش50، ص۱۱۳-۹۶.
راهشخو، مریم، ۱۳۹۱، «بررسی نقش عوامل اجتماعی و فرهنگی بر مهاجرت دانشجویان ایرانی به خارج از کشور (نمونه موردی: دانشگاه علوم پزشکی پته، شهر پچ کشور مجارستان)»، فصلنامه پژوهش‌های اجتماعی، س۴، ش۱۶.
زنجانی، حبیب‌الله، 1394، مهاجرت، تهران: سمت.
سدیدالسلطنه، محمدعلی، 1370، تاریخ مسقط و عمان، بحرین و قطر و روابط آنها با ایران، ج1، به‌تصحیح: احمد اقتداری، تهران: دنیای کتاب.
سیف‌افجه‌ای، معصومه، 1376، بحرین (مجموعه کتاب سبز)، تهران: وزارت امور خارجه.
صدقی، سولماز، 1390، فرهنگ رجال معاصر بحرین، تهران: عظام.
طالع، هوشنگ، 1385، تاریخ تجزیه ایران، دفتر دوم، تجزیه بحرین، لنگرود: سمرقند.
فرازمند، محمد و دیگران، 1391، فرهنگ رجال معاصر بحرین، چ۱، تهران: عظام.
فلور، ویلم، 1398، خلیج فارس؛ عرب‌های هوله کرانه شیبکوه ایران، ترجمه: الناز بلوری‌فرد، تهران: سازمان نظام مهندسی معدن ایران.
قبادیانی، ناصرخسرو، 1335، سفرنامه، به‌کوشش: محمد دبیرسیاقی، تهران: کتابفروشی زوار.
قنبری‌نژاد، زینب، ۱۳۹۹، «تأثیر‌ نظام قومی و عشیره‌ای در ناامنی‌های بنادر خلیج فارس در نیمه نخست قرن بیستم»، فصلنامه مطالعات خلیج فارس، س۶، ش1.
لاری‌‌منفرد، فرشید، سجاد پاپی و محمد منصوری‌مقدم، ۱۳۹۹، «نقش خاندان بوشهری در تحولات دو سده گذشته بحرین»، فصلنامه علمی پژوهش‌نامه تاریخ اسلام، ش۳۸.
منصوری‌‌مقدم، محمد و فرشید لاری‌‌منفرد، ۱۴۰۰، «بررسی جایگاه سیاسی و اجتماعی زنان در کشورهای عربی خلیج فارس در سال‌های 2002 تا 2020؛ مطالعه موردی بحرین»، فصلنامه مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام، س۳، ش۱.
وثوقی، محمدباقر، 1384، تاریخ خلیج فارس و ممالک همجوار، تهران: سمت
-------------، 1389، علل و عوامل جابهجایی کانونهای تجاری خلـیج فـارس، تهـران: پژوهشـکده تاریخ اسلام.
عربی:
آل‌ سیف، عبدالله، 2012، مدن و قری من بلادی، بیروت: المؤسسه العربیه للدراسات و النشر.
------------، 2016، الماتم فی البحرین، منامه: مکتبه الفخروای.
البحرانی، عبدالعظیم، 2010، عجم البحرین نبذه من تاریخهم الماضی و الحاضر، ]بی‌جا.[
البداح، عبدالعزیر بن احمد، 2011، التشیع فی البحرین؛ تاریخه و اهدافه، ]بی‌جا.[
ابواصبع، حمام توفیق، 2006، صناعه التاریه بالتاویل، بیروت: المؤسسه العربیه للدراسات و النشر.
الخلیفه، می‌‌محمد، 1991، مائه عام من التعلیم فی البحرین، بیروت: المؤسسه العربیه للدراسات و النشر.
الدیری، علی، 2009، «تاریخ العرق الفارسی فی البحرین»، جریده الوقت، العدد 1346.
الربیعی، نجاح، 2012، قبیله ربیعه البحارنه؛ نسب و تاریخ و مواقف، دمشق: تموز.
الزیدی، مفید، 2000، التیارات الفکریه فی‌الخلیج ]الفارسی[ ۱۹۷۱-۱۹۳۸، بیروت: ایار.
السبتی، محمد زباری مونس، 2021، «التنمیه السیاسه فی مملکه البحرین؛ دراسه جغرافیه سیاسه»، المجلد 49، العدد 1، العراق: جامعه البصره مرکز دراسات البصره و الخلیج [الفارسی].
العانی، عبدالرحمن، 2000، بحرین فی صدرالاسلام، بیروت: دارالعربیه للموسوعات.
الکرباسی، محمدصادق‌محمد، 2015، معجم المشاریع الحسینیه، الجزء الثانی، ]بی‌جا[: المرکز الحسینی للدراسات السلسله.
المرشد، عباس، 2011، البحرین فی دلیل الخلیج، بیروت: فرادیس للنشر و التوزیع.
بوشهری، علی، منامه، مصاحبه در تاریخ 5 اسفند 1399( گفتگوی شفاهی نویسندگان با علی بوشهری).
]بی‌نا[، ۲۰۰۲، «جمعیه الاخاء الوطنی جمعیه سیاسه جدیده»، الوسط، العدد 74:
حاتم، محمد غریب، 1997، تاریخ عرب الهوله، کویت: دارالامین للطباعه و النشر و التوزیع.
خلیفه، ریم، 2008، فریج العوضیه، مثلاً،  الوسط، العدد 2260:
عبدالله، محمد، 2009، تاریخ البحرین الحدیث ۲۰۰۲-۱۵۰۰، بحرین: جامعه البحرین.
غلاب، محمد، 1972، الجغرافیه الاقتصادیه لجزر البحرین، قاهره: جامعه ام‌القری.
کاظم، نادر، 2019، لا أحد ینام فی المنامه، بیروت: دار سؤال.
 
لاتین:
 
Fuccaro, Nelida, 2009, History of City and State in Gulf, Cambridge University.
McCoy, Eric Andrew, 2008, Iranians in Bahrain and the United Arab Emirates: Migration, Minorities and Identities in the Persian Gulf Arab States, The University of Arizona
Stephenson, R. Lindsey, 2018, Rerouting The Persian Gulf: The Transnationalization of Iranian Migrant Networks, c.1900-1940, Princeton University.
-------------------, 2019, "Between Modern and National Education; The Ajam Schools of Bahrain and Kuwait", International Journal of Archeology and Social Sciences in the Arabian Peninsula.

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 28 شهریور 1401