فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

واکاوی علل خیرش کُردها در زمان آتاتورک و تأثیر آن بر روابط تهران-آنکارا

نوع مقاله : مقاله علمی - ترویجی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی دانشگاه خوارزمی و دبیر تاریخ
2 کارشناش ارشد تاریخ جهان
3 دانشیار تاریخ ایران دوره اسلامی واحد شهر‌ری- دانشگاه آزاد اسلامی
چکیده
خیزش کُردهای ترکیه علیه دولت این کشور در نیمه اول دهه 1300ش. به یک بحران خطرناک برای دولت ترکیه تبدیل شد و دولت ترکیه در راستای سرکوب کامل شورشیان، تلاش‌های بسیاری کرد. آتاتورک که برای پیشبرد تفکرات غربی خود، احتیاج به آرامش و از بین بردن هرگونه مدعی داشت، با تفکر پان‌ترکیسم دست به سرکوب کُردها زد و همراهی و همکاری دولت ایران را به‌دلیل همسایگی و وجود کُردها در ایران به‌دست آورد. شورش‌ کُردها امنیت و تمامیت ارضی ایران را به دلیل هم‌مرز بودن با ترکیه در معرض تهدید قرار می‌داد و بر اختلافات ارضی بین ایران و ترکیه تأثیر می‌گذاشت. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش‌هاست: دلایل شکل‌گیری خیزش کُردهای ترکیه چه بود؟ شورش کُردهای ترکیه چه تأثیری بر روابط تهران- آنکارا داشته است؟ در بررسی تاریخ روابط ایران و ترکیه متوجه می‌گردیم که این دو کشور تحت‌تأثیر فرایند اصلاحات جهانی از یک‌ سو و نیز حضور دو قدرت بزرگ انگلیس و روسیه در منطقه، در کل اوضاع داخلی و خارجی مشابهی را تجربه می‌کردند و در مواردی از اوضاع یکدیگر متأثر بودند؛ به ویژه تأثیرپذیری ایران از روند تحولات و اصلاحات در ترکیه به تبع متأثر شدن برخی مقامات ایرانی در زمان پهلوی از این روند، در شکل‌گیری روابط فیمابین نقش قابل‌توجهی داشت.

تازه های تحقیق

 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Cause Analysis of Kurdish Uprising During Atatürk's Period and its Effect on Tehran-Ankara Relations

نویسندگان English

majid radfar 1
Hamid Ranjbar 2
Mohammad Taghi Emami Khoei 3
1 student of history
2 Master of World History
3 Dr of history of Iran
چکیده English

The uprising of Turkish Kurds against the government of this country in the first half of the 1920s turned into a dangerous crisis for the Turkish government, and the Turkish government made many efforts to completely suppress the rebels. Atatürk, who needed to calm down and eliminate any claimant in order to promote his Western ideas, started suppressing the Kurds with the idea of pan-Turkism and gained the support and cooperation of the Iranian government due to the neighborhood and the presence of the Kurds in Iran. The Kurdish rebellion threatened the security and territorial integrity of Iran due to its border with Turkey and affected the territorial disputes between Iran and Turkey. This study seeks to answer these questions using the descriptive-analytical method: What were the causes of the Kurdish uprising in Turkey? What effect has the Kurdish rebellion of Turkey had on Tehran-Ankara relations? In examining the history of Iran-Turkey relations, it is found that these two countries, under the influence of the global reform process on the one hand, as well as the presence of two great powers, England and Russia, in the region, were experiencing similar domestic and foreign situations and were influenced by each other's situations in some cases. In particular, the impressionability of Iran from the process of transformations and reforms in Turkey, due to the influence of some Iranian officials during Pahlavi's period on this process, played a significant role in forming relations between Iran and Turkey. 

کلیدواژه‌ها English

Iran
Turkey
Tehran
Ankara
Pahlavi
Atatürk
Relations
Border Disputes
Kurdish Uprising
Cause Analysis

 

 

 
منابع و مآخذ
اسناد:
آرشیو اداره نگهداری اسناد وزارت امور خارجه
اسناد سال ۲۱-۲۰-۱۷-۱۳۰۶ش.
اسناد سال ۳۳-۳۸-۱۳۲۰ش.
 
کتاب‌ها:
احمدی، حمید، ۱۳۸۰، روابط فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و همسایگان، مطالعه موردی: ترکیه، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
ارفع، حسن، ۱۳۷۷، در خدمت پنج سلطان، ترجمه: سیّد احمد نواب، تهران: مهرآئین.
امیراحمدی، احمد، ۱۳۷۳، خاطرات نخستین سپهبد ایران احمد امیراحمدی، به‌کوشش: غلامحسین زرگری‌نژاد، تهران: آرمان.
انتصار، نادر، ۱۳۸۵، مافیای قدرت و دفن دموکراسی، ترجمه: عرفان قانعی‌فرد، تهران: مؤلف.
اندجانی، جهانگیر و کارو ساسانی، ۱۳۹۴. داشناک- خویبون، نگاهی به هم‌پیمانی ارمنی‌ها و کرد‌ها در شورش آرارات (1309-1307ش.)، به‌کوشش: کاوه بیات، تهران: شیرازه و پردیس دانش.
بلو، ژویی، ۱۳۷۹، بررسی جامعه‌شناسی و تاریخی مسئله کُرد، ترجمه: پرویز امینی ، تهران: فکر نو.
بهمنی قاجار، محمدعلی، 1390، تمامیت ارضی ایران سیری در تاریخ مرزها، جلد اول، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
امینی، علیرضا، ۱۳۸۲، تاریخ روابط خارجی ایران در دوران پهلوی، تهران: صدای معاصر.
بیات، کاوه، ۱۳۷۴، شورش کردهای ترکیه و تأثیر آن بر روابط خارجی ایران۱۳۱۰-۱۳۰۷، تهران: تاریخ ایران.
پارسادوست، منوچهر، ۱۳۶۹، ریشه‌های تاریخی اختلافات ایران و عراق ۱۵۱۴-۱۹۸۰، تهران: شرکت سهامی انتشار.
دهنوی، نظامعلی، ۱۳۸۶، اسنادی از روابط ایران و ترکیه ۱۹۳۷-۱۹۲۲، تهران: وزارت امور خارجه.
شرفکندی، صادق، ۱۳۹۲، رضا شاه، تهران: روزنه.
فرجی، مهدی، ۱۳۹۱، بررسی مسائل ارضی ایران و ترکیه در دوره رضا شاه ۱۳۲۰-۱۳۰۴ش.، فصلنامه گنجینه اسناد، سال بیست و دوم، صص ۴۵-۱۸.
کینان، درک، ۱۳۹۸، کُرد و کردستان، ترجمه: پرویز امینی تهران: نگاه.
مکی، حسین، ۱۳۸۴، تاریخ بیست ساله ایران، جلد ۶، تهران: ناشر.
وزارت امور خارجه، 1371، اسناد معاهدات دوجانبه ایران با سایر دول، تهران: وزارت امور خارجه.
 
نشریات:
روزنامه اطلاعات، ۹ آبان ۱۳۱۵، سال یازدهم، شماره ۲۹۵۱.
مجله یغما، فروردین 1330، سال چهارم، شماره ۱.

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 11 دی 1402