فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

بازتاب سیاست‌های نظامی و دیپلماتیک انگلیس در ایران از دیدگاه روزنامه جنگل (1296-1299 ش)

نوع مقاله : مقاله علمی - ترویجی

نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی، تهران- ایران
2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد تاریخ انقلاب اسلامی دانشگاه خوارزمی، تهران- ایران
10.22034/hfr.2026.579973.1586
چکیده
دوره قاجار در تاریخ ایران آمیزه‌ای از نوآوری، تحولات سیاسی شگرف و حضور پررنگ نیروهای خارجی بود. در میان قدرت‌های بیگانه، انگلیس نقشی به‌سزا در رویدادهای معاصر ایران ایفاء کرد و مناسبات این کشور با ایران در فضای سیاسی آن دوران به‌طور کامل مشهود بود. در چنین بستری، جراید به‌ عنوان پدیده‌ای نوظهور در عصر قاجار به ‌سرعت فراگیر شده و نقشی حیاتی در اطلاع‌رسانی داشتند. روزنامه جنگل، نشریه رسمی نهضت جنگل، یکی از این جراید تأثیرگذار بود که وظیفه انعکاس وقایع و بیان افکار رهبران جنبش را برعهده داشت. این پژوهش با بهره‌گیری از شیوه توصیفی- تحلیلی و با محوریت بررسی محتوای روزنامه جنگل در پی آن است که ضمن معرفی و واکاوی مختصر این نشریه، مواضع نظامی و دیپلماتیک انگلستان در ایران را از دیدگاه روزنامه جنگل مورد کنکاش قرار دهد. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که روزنامه جنگل در بازتاب سیاست‌های نظامی و دیپلماتیک بریتانیا در ایران به ‌عنوان یک رسانه‌ آگاهی‌بخش و منتقد نقشی مهم ایفاء کرده است. این روزنامه در شماره‌های مختلف، به ‌طور مداوم به اوضاع سیاسی ایران پرداخته و سیاست خارجی کشورها به‌ویژه بریتانیا را مورد بررسی قرار داده است
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Reflection of British Military and Diplomatic Policies in Iran from the Perspective of the Jangal Newspaper (1917-1920)

نویسندگان English

Ali Asghar Rajabi 1
Alireza Akbari 2
1 Assistant Professor, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 M.A. Graduate in History of the Islamic Revolution, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده English

The Qajar period in the history of Iran was a blend of innovation, momentous political transformations, and a pronounced presence of foreign powers. Among these external powers, Britain played a significant role in the contemporary events of Iran, and the relations between this country and Iran were fully evident within the political atmosphere of the period. Within such a context, the press as a newly emerging phenomenon of the Qajar era rapidly proliferated and assumed a vital role in the dissemination of information. The Jangal Newspaper (Ruznama-ye Jangal), the official publication of the Jangal Movement, was one of these influential periodicals, charged with the task of reflecting events and articulating the views of the movement's leaders. The present study, employing a descriptive-analytical method and centered upon a content analysis of the Jangal Newspaper, seeks to introduce and briefly examine this publication while scrutinizing Britain's military and diplomatic positions in Iran from its perspective. The findings of the research indicate that the Jangal Newspaper played a significant role as an enlightening and critical medium in reflecting British military and diplomatic policies in Iran. Across its various issues, the newspaper consistently addressed the political situation in Iran and examined the foreign policies of countries particularly Britain.

کلیدواژه‌ها English

Iran
Qajar Dynasty
Britain
Gilan
Jangal Newspaper
Military Policies
Diplomatic Policies
فارسی:
آبراهامیان، یرواند (1401)، ایران بین دو انقلاب، ترجمه: احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتّاحی، تهران: نشر نی.
بهار (ملک‌الشعرا)، محمدتقی (۱۳۸۷)، تاریخ مختصر احزاب سیاسی در ایران، دو جلد در یک مجلد، تهران: زوار.
پرسیتس، مویسی آرونوویچ (۱۳۹۲)، بلشویک‌ها و نهضت جنگل، ترجمه: حمید احمدی، تهران: پردیس دانش.
رابینو، ه. ل. (۱۳۷۳)، صورت جراید ایران و جرایدی که در خارج ایران به زبان فارسی طبع شده است، به‌تصحیح و حواشی: سید فرید قاسمی، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
رجبی، علی‌اصغر و علیرضا اکبری، «بازتاب اقدامات نظامی و دیپلماتیک روسیه در ایران از منظر روزنامه جنگل (طی سال‌های 1299-1296 ش.)»، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، 1404، 26 (102)، صص. 92-71.  
روح‌الامینی، بابک (1404)، میرزا حسین‌ خان کسمایی، تهران: سوره مهر.
سهیل نقشی، محمدجواد (۱۳۸۱)، چاپ و مطبوعات در گیلان از مشروطه تا امروز، رشت: شهر باران.
شاکری، خسرو (۱۴۰۲)، میلاد زخم جنبش جنگل و جمهوری شوروی سوسیالیستی ایران، ترجمه: شهریار خواجیان، تهران: اختران.
صدرهاشمی، محمد (۱۳۶۳)، تاریخ جرائد و مجلات ایرانی، ج. ۲، اصفهان: انتشارات کمال.
عباسی، منیژه (1394)، پایان نامه «بررسی رویکرد سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی روزنامه جنگل»، به راهنمایی محمدامیر شیخ نوری، تهران: دانشگاه الزهرا (س).
عظیمی، رقیه‌سادات (1۳77)، نهضت جنگل به روایت اسناد وزارت امور خارجه، تهران: مرکز چاپ و انتشار وزارت امور خارجه.
عظیمی، ناصر (۱۳۹۶)، تاریخ گیلان از ورود شاه‌ عباس اول به گیلان تا پایان انقلاب جنگل، رشت: فرهنگ ایلیا.
فخرائی، ابراهیم (۱۳۵۷)، سردار جنگل، تهران: انتشارات جاویدان.
کریم‌حدیثی، علی، «استقلال و هویت ملی در تحلیل محتوای روزنامه جنگل ارگان جنبش میرزا کوچک خان»، فصلنامه مطالعات ملی، 1393، 15 (3)، صص. 205-179.
کسمایی، احمد (۱۳۸۳)، یادداشت‌های احمد کسمایی از نهضت جنگل، گردآوری، تصحیح و تحشیه: منوچهر هدایتی خوش‌کلام، رشت: کتیبه گیل.
کشاورز، فتح‌الله (1۳71)، نهضت جنگل و اتحاد اسلام اسناد محرمانه و گزارش‌ها، تهران: سازمان اسناد ملی ایران.
کناررودی، قربانعلی، «روزنامه جنگل و قانون مطبوعات، تحلیلی بر محتوا و مضامین روزنامه جنگل در سال‌های 1294-1300 ش»، فصلنامه علوم خبری، 1401، 11 (43)، صص. 82-57.
گودرزی، حسین (1394)، بررسی تحلیلی نشر مطبوعات دینی در ایران، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
متولی، عبدالله، «رویکردها و نگرش‌های اساسی در روزنامه جنگل»، فصلنامه جستارهای تاریخی، 1390، 2 (2)، صص. 115-95. 
میرزانژاد موحد، هادی (۱۳۹۶)، روزنامه جنگل سال ۱ تا ۴، رشت: فرهنگ ایلیا.
نظری‌مقدم، جواد و مسلم نادعلی‌زاده، «بازتاب مؤلفه‌های ادبیات پایداری در اشعار روزنامه جنگل»، فصلنامه نامه فرهنگستان، 1403، 23 (6)، صص. 119-102.
نوزاد، فریدون (۱۳۷۹)، تاریخ جراید و مجلات گیلان از آغاز تا انقلاب اسلامی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
هوشنگ‌مهدوی، عبدالرضا (۱۴۰۲)، تاریخ روابط خارجی ایران از ابتدای دوران صفویه تا پایان جنگ دوم جهانی، تهران: امیرکبیر.
 
نشریات:
روزنامه جنگل، سال اول، شماره اول، ۱۳۳۵ ق.
-------------------، شماره دوم، ۱۳۳۵ق.
-------------------، شماره سوم، ۱۳۳۵ق.
-------------------، شماره پنجم، ۱۳۳۵ق.
-------------------، شماره ششم، ۱۳۳۵ق.
-------------------، شماره نهم، ۱۳۳۵ق.
-------------------، شماره دهم، ۱۳۳۵ق.
-------------------، شماره دوازدهم، ۱۳۳۵ق.
-------------------، شماره سیزدهم، ۱۳۳۵ق.
-------------------، شماره شانزدهم، ۱۳۳۶ق.
-------------------، شماره هجدهم، ۱۳۳۶ق.
-------------------، شماره نوزدهم، ۱۳۳۶ق.
-------------------، شماره بیستم، ۱۳۳۶ق.
-------------------، شماره بیست ‌و یکم، ۱۳۳۶ق.
-------------------، شماره بیست و سوم، ۱۳۳۶ق.
-------------------، شماره بیست و چهارم، ۱۳۳۶ق.
-------------------، شماره بیست و ششم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره بیست و هفتم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره بیست و نهم، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره سی‌ام، ۱۳۳۶ق.
------------------، شماره سی‌ویکم، ۱۳۳۶ق.
روزنامه جنگل، سال دوم، شماره اول، ۱۳۳6ق.
-------------------، شماره دوم، ۱۳۳6ق.
روزنامه جنگل، سال چهارم، شماره اول، ۱۳۳۸ق.
---------------------، شماره چهارم، ۱۳۳۸ق.
---------------------، شماره پنجم، ۱۳۳۸ق.

  • تاریخ دریافت 30 فروردین 1405
  • تاریخ پذیرش 14 خرداد 1405