فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

روابط اقتصادی ایران و شوروی از شروع دورة تنش‌زدایی تا پایان حکومت پهلوی (1357- 1342ش)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه شهید چمران اهواز
2 استادیار دانشگاه خوارزمی تهران
چکیده
کودتای 28 مرداد 1332 سرآغاز فرمانروایی مطلق شاه در عرصه سیاست داخلی و خارجی ایران بود. محمدرضا شاه کوشید تا در جهانِ مبتنی بر دو قطب شرق و غرب، منافع ملی و سیاست خارجی خود را با ایالات متحده همسو کند، اما با آغاز دوران تنشزدایی در اوایل دهة 40 شمسی، روابط ایران و شوروی در سطوح مختلف سیاسی و اقتصادی بهبود یافت.
در این پژوهش، تغییر و تحولات روابط اقتصادی ایران و شوروی از آغاز دورةتنشزدایی و اهداف دو کشور در گسترش همکاری‌های اقتصادی بررسی می‌شود. ایران با آغاز دوران تنشزدایی و در پیش گرفتن سیاست مستقل ملی به موازات حفظ پیوندهای نزدیک با آمریکا و کشورهای بلوک غرب، در پی برقراری روابط اقتصادی با شوروی برآمد؛ با این هدف که مناسبات ایران و شوروی را در دایرة امور اقتصادی محدود کند، حال آنکه روسهادرپی کاهش وابستگی ایران به جهان غرب بودند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Irano-Soviet Economic Relations from the Detente tillthe End of Pahlavi Rule (1962-1979)

نویسندگان English

Fatemeh Zeinali 1
MohamadTaghi Mokhtari 2
1 Ph.D. Student of Shahid Chamran University of Ahvaz
2 Assistant Professor of Kharazmi University of Tehran
چکیده English

The 1953Iranian coup d’état, known as the 28 Mordad coup, marked the beginning of the Shah’s absolute rule in domestic and foreign affairs. Despite the ardent efforts made on the part of the Shah to navigate the waters of a bipolar world and align the country with the United States, however, the beginning of détente in the early,ssignificantly improved the relations between Iran and the Soviet Union on political and economic relations.
The current research seeks to study, in a more detailed fashion, the developments in the Iran-Soviet economic relations from the beginning of détente, and aims at assessing the incentives behind the two countries’ drive for promoting economic relations. Since the beginning of détente and adoption of an independent foreign policy by Iran, though still an ally of the West, Iran maintained close ties with the US and, at the same time, pursued economic relations with the Soviet union; to this effect, Iran was determined to confine the relations to economic ties, while the Russian followed a policy of reducing Iran’s engagement with the Western block.
 

کلیدواژه‌ها English

Iran
Soviet
Pahlavi Rule
Economic Relations
ازغندی، علیرضا، (1379)، روابط خارجی ایران 1357-1320 (دولت دست­نشانده)، تهران: نشر قومس.
اسدی، بیژن، (1371)، علائق و استراتژی ابرقدرتها در خلیج فارس1368-1357، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
ایرانی، ناصر، (1370)، «روابط ایران و آمریکا و شوروی از جنگ بین­المللی دوم تاکنون»، شماره 64، ص36، نشریه: اطلاع رسانی و کتابداری.
ایوانف، م.س، (1356)، تاریخ نوین ایران، ترجمه: هوشنگ تیزابی و حسن قائم­پناه، تهران: نشر سلوچ.
حیدرنیا، محسن، (1353)، روابط نو استعماری شوروی با ایران 1973-1956، [بی­جا]: انتشارات ندا.
سنایی، مهدی و جهانگیر کرمی‌، (1388)، روابط تجاری ایران و روسیه (مجموعه مقالات)، تهران: ایراس.
عطارزاده، مجتبی، (1378)، «بررسی روابط ایران و شوروی در دوره­ی کمونیسم»، شماره 27، صص 180-179، نشریه: علوم سیاسی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز.
علم، اسدالله، (1377)، یادداشت­های علم، ج 2، ویراستار: علینقی عالیخانی، تهران: مازیار.
کاتوزیان، محمدعلی (همایون)، (1372)، اقتصاد سیاسی ایران (از مشروطیت تا پایان سلسله­ی پهلوی)،چاپ دوم، ترجمه­: محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز.
کارردانکوس، هلن، (1367)، نه صلح نه جنگ (امپراتوری جدید شوروی یا حق استفاده از تنش‌زدایی)، چاپ دوم، ترجمه: هوشنگ مهدوی، تهران: البرز.
کدی، نیکی و مارک گازیوروسکی، (1379)، نه شرقی نه غربی: روابط خارجی ایران با آمریکا و اتحاد شوروی، ترجمه: الهه کولایی و ابراهیم متقی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
کولایی، الهه، (1379)، اتحاد جماهیر شوروی و انقلاب اسلامی ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
وزارت امور خارجه ایران، (1346)، روابط خارجی ایران سال­ های 1346 و 1350، تهران: وزارت امور خارجه.
مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، (1381)، چپ در ایران به روایت اسناد ساواک؛ روابط ایران و شوروی (مربوط به سال‌های 47-41)، تهران: وزارت اطلاعات، مرکز بررسی اسناد تاریخی.
مهدوی، عبدالرضا هوشنگ، (1373)، سیاست خارجی در دوران پهلوی 1357- 1300، تهران: البرز.

 

نشریات

اطلاعات، شماره 13923، 20 مهر 1353
کیهان، شماره 10610، 8 مهر 1357
نشریه وزارت امور خارجه ایران، دوره 3، شماره های 1 و 3، سال‌های1345 و 1344