فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

نگاهی به تجارت غلامان و کنیزان آفریقایی در عصر قاجار

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی ـ دانشگاه تربیت مدرس
چکیده
با شروع حکومت‌ قاجار در ایران که طی آن تغییراتی در مرزهای جغرافیایی ایجاد شد ـ از بین رفتن حاکمیت ایران بر منطقة قفقاز توسط روس‌ها ـ ورود غلامان وکنیزان سفید به ایران کاهش یافت. به جای آن، تعداد زیادی بردۀ آفریقایی که اغلب از نژاد حبشی و زنگی بودند، از شرق و شمال شرقی آفریقا به بنادر خلیج فارس و سپس  سراسر ایران وارد گردیده و خرید و فروش ‌شدند. این در حالی بود که تا پیش از این تاریخ،  تعداد غلامان و کنیزان سیاه در ایران و حوزة خلیج فارس اندک و ناچیز بود و غالباً همین تعداد اندک بدون آنکه در ملأ عام دیده شوند، در خانه‌ها و املاک ثروتمندان به عنوان نوکران خانگی کار می‌کردند. این تجارت، علی‌رغم قراردادهای منع برده فروشی و کنترل شدید کشتی‌های ضد برده فروشی نیروی دریایی انگلیس در خلیج فارس، تا اوایل قرن 14ق. / 20م. ادامه پیدا کرد.
در این نوشتار، چگونگی تجارت و خرید و فروش غلامان و کنیزان آفریقایی در عصر قاجار مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An investigation of the trade of African male and female slaves in the Qajar Era

نویسنده English

narges Alipur
Master of Science in Islamic History of Tarbiat Modares University
چکیده English

Through the changes which happened in the Qajar Era and caused changes in the geographic borders – the Iranian domination over Caucasia was finished by the Russians – these changes stopped the entrance of white male and female slaves to Iran. Instead of these white slaves, a great number of male and female black slaves who mostly were from Ethiopia and Zanzibar entered the country. These slaves entered the coasts and harbors of the Persian Gulf and from there were carried to all parts of Iran. These slaves had come from the east and the North East of Africa. Before this time, the number of the black male and female slaves was very scarce and the slaves were not seen in public. They worked in the houses and lands of the rich. This trade continued inspite of the prohibition of slave trade and the severe control which the British navy exerted over the slave trafficking ships and it lasted until the beginning of the 20th century. This study attempts to investigate the trade and trafficking of the male and female Africans slaves in the Qajar Period.

کلیدواژه‌ها English

Slave Trade
Qajar
Persian Gulf
Africa
منابع و مآخذ
الف. فارسی
پولاک، ادوارد یاکوب (1361)،  سفرنامه (ایران و ایرانیان)؛ ترجمه: کیکاووس جهانداری، تهران: شرکت سهامی خوارزمی.
تاورنیه، ژان باتیست (1336)، سفرنامه تاورنیه، ترجمه: ابوتراب نوری، به تصحیح: دکتر حمید شیرانی، تهران: انتشارات و کتابخانه سنائی.
ژوبر، آماد(آمِدِ) (1347)، مسافرت در ارمنستان و ایران؛ ترجمه: علی قلی اعتماد مقدم، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
شیل، ماری لئونورا (1362)، خاطرات لیدی شیل(همسر وزیر مختار انگلیس در اوائل سلطنت ناصرالدین شاه)، ترجمه: حسین ابوترابیان، تهران: نشر نو.
عیسوی، چارلز (1362)، تاریخ اقتصادی ایران(قاجاریه 1332 ـ 1215ق.)، ترجمه: یعقوب آژند، تهران: گستره.
فیلیپ،گریوز (1363)، مأموریت سرپرسی کاکس در خلیج فارس و ایران، تهران: به دید.
کلی، جان بارت (1380)،  اعراب و تجارت برده در دریای  پارس؛ ترجمه: حسن زنگنه، شیراز: نوید.
کازرونی (متخلص به نادری در زمان محمد شاه)، محمد ابراهیم (1367)، تاریخ بنادر و جزایر خلیج فارس، به تصحیح: منوچهر ستوده، گیلان: نشر مؤسسه فرهنگی جهانگیری.
لاخ، سر ارسکین (1369)، سفرنامة دریایی لاخ، تألیف: سر چارلز بلگریو، ترجمه: دکتر حسین ذوالقدر، آناهیتا.
مستوفی، عبدالله (1377)، تاریخ اداری و اجتماعی دوره قاجاریه یا شرح زندگانی من، ج 1، تهران: علمی.
ویلز (1368)، سفرنامه  دکتر ویلز، ترجمة: غلامحسین قراگوزلو، تهران: اقبال.
ویلسن، چارلز جیمز (1363)، تاریخ اجتماعی ایران در عهد قاجاریه؛ ترجمه: سید عبدالله، به کوشش: جمشید دودانگه و مهرداد نیکنام، تهران: طلوع.
ویلسون، سر آرنولد (1366)، خلیج فارس، ترجمه: محمد سعیدی، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
 
اسناد
آرشیو اسناد وزارت امور خارجه ایران،  سال 1263، کارتن 6، پوشه‌های 24 و 15 و 6.
 
ب. انگلیسی:
Arfa, General Hassan, (1965), Under Five Shahs. New York: William Morrow & Co.
Amanat, A, (1983), Cities and trade: Consul Abbott on the economy and society of Iran 1847-1866, London.
Basset, James, (1887), Persia, the land of the Imams, A narrative of travel and residence; London, Blackie &Son.
Fraser, James Baillie, (1825), Narrative of a Journey into Khorasan, in the years 1821 and 1822, London: Longman, Hurst, Rees, Orme, Brown, and Green.
J. A Saldanha, (1968), The Persian Gulf Precise, vol.III, Slave Trade in the gulf of Oman and the Persian Gulf, 1873-1905,London.
Kelly, J. B, (1968), Britain And Persian Gulf; Oxford: Clarendon P .C.
Lorimer, J.G, (1915), Gazetteer of the Persian Gulf, Oman and Central Arabia; Calcutta:  Superintondent Government Printing.
Wellsted, James Raymond, (1840), Travels to the city of the caliphs,along the shores of the Persian Gulf and the Mediterranean. Including a voyage to the coast of Arabia, and a tour on the island of Socotra; London: H. Colburn [1968].V.1
Wills, C. J, (1891), Land of the lion and sun of modern Persia, London: Ward, Lock and Co.

  • تاریخ دریافت 25 آبان 1389
  • تاریخ بازنگری 25 اسفند 1397
  • تاریخ پذیرش 23 آذر 1389