فصلنامه تاریخ روابط خارجی

فصلنامه تاریخ روابط خارجی

تجارت و قاچاق اسلحه توسط افغان‌ها در خلیج فارس و اقدامات انگلستان در جلوگیری از آن سال‌های 1332ـ1315ق. /1914ـ1897م

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه تاریخ ـ دانشگاه اصفهان
2 دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات خلیج فارس ـ دانشگاه اصفهان
چکیده
در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، از طوایفی که در تجارت اسلحه در خلیج فارس نقش داشتند، افغان‌ها و شماری از جماعت بلوچ بودند. در ابتدا، واسطه این تجارت افغان‌ها بودند، اما با گسترش اقدامات انگلستان علیه آنها و تنگ شدن عرصه، افغان‌ها از قبایل بلوچ که در نزدیکی ساحل مکران ساکن بودند، استفاده ‌کردند. از آنجایی که اسلحه‌ها در اختیار قبایل مخالف انگلستان در هندوستان نیز قرار می گرفت، این دولت به بهانه جلوگیری و مبارزه با تجارت و قاچاق اسلحه، اقداماتی را در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی انجام داد.
در مقاله حاضر، ساز و کار تجارت و قاچاق اسلحه توسط افغان‌ها و بلوچ‌ها و اقدامات و دخالت‌های انگلیس به بهانه مبارزه با این پدیده و به تبع مشکلاتی که برای دولت مرکزی ایران به بار می‌آورد، بررسی خواهد شد. مبنای این نوشتار، منابع آرشیوی موجود در مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه ایران است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Trade and smuggling of weapons by Afghans in the Persian Gulf and the preventive measures of England to stop them A.H. 1315-1322 / 1897-1914

نویسندگان English

Morteza Nurāe 1
zahra Rezae 2
1 Associate Professor of History, Isfahan Univeristy
2 M.A. student of Persian Gulf studies, Isfahan University
چکیده English

At the end of the 19th century and the beginning of the early 20th century, among the tribes that were involved in the trade of weapon, one can enumerate the Afghans and a group of Baluchs. At first, the Afghans were involved in this trade; however, as the English pressed and attempted to stop the Afghans, they began to use the Baluch tribes that lived in Makran coast. Since the weapons were given to the anti-British tribes in India, on the excuse of preventing the trade of weapons, England made some measures to prevent it in both regional and international scale.
The present article deals with the trade and smuggling of weapons by Afghans, the Baluches and the measures taken by the English which brought a great deal of problems for the central government of Iran. The sources for this study were provided by the Archive center of the documents and the diplomatic history at Iran's Ministry of Foreign Affairs. 
 

کلیدواژه‌ها English

Afghans
Baluches
Persian Gulf
England
Trade Weapon Smuggling
منابع و مآخذ
آدمیت، فریدون (1354)، امیر کبیر و ایران، چ 4، تهران: خوارزمی.
اوکانر، فردریک (1376)، خاطرات فردریک اوکانر کنسول انگلیس در فارس، مترجم: حسن زنگنه، ]بی جا[، نشر و پژوهش شیرازه.
دایر، ژنرال رجینالد (1383)، مهاجمان سرحد (رویارویی نظامی انگلستان با سرداران بلوچ ایرانی)، چ 2، ترجمه: حمید احمدی، تهران: نشر نی.
دهقان، لقمان، «رقابت دولت‌های بزرگ برای نفوذ تجاری در خلیج فارس»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، س 32، ش 3 و 4، پاییز و زمستان 1378: 678 ـ 667.
رزم آرا، علی (1320)، جغرافیای نظامی ایران (مکران)، ]بی جا[.
رئیس طوسی، رضا، «استراتژی سرزمین‌های سوخته 2، سیستان در احتضار»، تاریخ معاصر ایران، س اول، ش چهارم، زمستان 1376: 68 و 19.
سدیدالسلطنه کبابی، محمدعلی (1363)، بندرعباس و خلیج فارس (اعلام الناس فی احوال بندرعباس)، تصیح و مقدمه و فهارس: احمد اقتداری، به کوشش: علی ستایش، دنیای کتاب.
گریوز، فیلیپ (1380)، مأموریت سرپرسی کاکس در خلیج فارس و ایران، ترجمه: حسن زنگنه، نشر به دید.
مصور رحمانی، غلامرضا (1366)، کهنه سرباز (خاطرات سیاسی و نظامی)، چ 3، تهران: مؤسسه فرهنگی رسا.
وادالا. ژ (1356)، خلیج فارس در عصر استعمار، ترجمه: پرفسور شفیع جوادی، سحاب کتاب.
یاپ، ملکم و بریتون کوپر بوش (1380)، خلیج فارس در آستانه قرن بیستم، ترجمه: حسن زنگنه، نشر به دید.
 
اسناد:
1. آرشیو اسناد وزارت امور خارجه ایران، سال 1326 قمری، پرونده 5، کارتن 31.
2. سال 1328 قمری. پرونده 3، کارتن 29.
3. سال 1329 قمری، پرونده 3، کارتن 29.
4. کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، سند شمارة 1/70770.

  • تاریخ دریافت 06 مهر 1389
  • تاریخ بازنگری 25 اسفند 1397
  • تاریخ پذیرش 10 آذر 1389